1. Home
  2. Επικαιρότητα
  3. Στέλιος Λουκίδης: Προτεραιότητα στον εμβολιασμό πρέπει να έχουν οι ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα
Στέλιος Λουκίδης: Προτεραιότητα στον εμβολιασμό πρέπει να έχουν οι ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα

Στέλιος Λουκίδης: Προτεραιότητα στον εμβολιασμό πρέπει να έχουν οι ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα

0

Ο καθηγητής πνευμονολογίας του νοσοκομείου «Αττικόν» και πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας, Στέλιος Λουκίδης, μιλά εφ’ όλης της ύλης στην εφημερίδα «Περί Υγείας» σχετικά με τον εμβολιασμό κατά της COVID-19.

Της Αλεξίας Σβώλου

Η μεγαλύτερη «πολεμική» επιχείρηση μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο αφορά τον μαζικό εμβολιασμό του πληθυσμού για την COVID-19 που ξεκίνησε με αργούς ρυθμούς, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, λόγω και της δυσκολίας παραγωγής δόσεων εμβολίων σε τόσο τεράστια κλίμακα. Εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης και με απευθείας συμφωνία με τις παρασκευάστριες εταιρίες των mRNA εμβολίων, το Ισραήλ μας έχει «βάλει τα γυαλιά» καθώς μέσα στις πρώτες εβδομάδες του προγράμματος εμβολιασμού κατάφερε να εμβολιάσει περισσότερους από 2,5 εκατ. πολίτες, δείχνοντας ότι σε αυτόν τον μαραθώνιο είναι το απόλυτο φαβορί.

Εδώ, στην πατρίδα μας όλοι αναμένουμε η επιχείρηση εμβολιασμού «Ελευθερία» να αναπτύξει ταχύτητα, για να καλύψει το χαμένο έδαφος και να οδηγήσει πιο γρήγορα στον εμβολιασμό του 60% του πληθυσμού, ώστε να επιτευχθεί η συλλογική ανοσία που θα μας επιτρέψει να πάρουμε πίσω τις ζωές μας. Από την εγχώρια επιστημονική κοινότητα κάποιοι  τοποθετούν την εποχή-ορόσημο της επίτευξης της συλλογικής ανοσίας το καλοκαίρι του 2021, ενώ άλλοι, λιγότερο αισιόδοξοι, κάνουν λόγο για μετάθεση του οροσήμου το φθινόπωρο (Σεπτέμβρη με Οκτώβρη) ή ακόμα και στο τέλος του έτους.

Μιλώντας στο «Περί υγείας» σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης, ο καθηγητής πνευμονολογίας του νοσοκομείου «Αττικόν», πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας, Στέλιος Λουκίδης, απαντά σε όλα τα ερωτήματα που δέχεται καθημερινά η ΕΠΕ, λαμβάνοντας αγωνιώδεις ερωτήσεις από τους πολίτες τηλεφωνικά.

– Για να «τρέξει» ο εμβολιασμός, πρέπει να έχουμε μαζική συμμετοχή. Πώς προχωρά το εμβολιαστικό πρόγραμμα στο «Αττικόν»; Ακούμε ότι στα νοσηλευτικά ιδρύματα δέχτηκαν να εμβολιαστούν σε υψηλό ποσοστό οι γιατροί, αλλά η συναίνεση ήταν χαμηλότερη στους νοσηλευτές. 

Ο εμβολιασμός υγειονομικών και πληθυσμού διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσο γρήγορα θα μπορέσουμε να επιστρέψουμε σε μία ανοιχτή κοινωνία και να πάρουμε πίσω τη ζωή μας. Στο νοσοκομείο «Αττικόν» τα σημάδια είναι πολύ ικανοποιητικά, καθώς έχουμε  πολύ υψηλά ποσοστά εμβολιασμού στους γιατρούς και τους νοσηλευτές, που φτάνουν το 90% του προσωπικού, όχι μόνο στις κλινικές ΜΕΘ και στις κλινικές COVID, αλλά και στις απλές παθολογικές και πνευμονολογικές κλινικές. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό το ότι συμπεριλήφθηκαν με προτεραιότητα στο εμβολιαστικό πρόγραμμα οι ιδιώτες γιατροί, καθώς βλέπουμε πολύ κόσμο στο ιατρείο μας το απόγευμα και συνεπώς επείγει να θωρακιστούν και οι ιδιώτες υγειονομικοί.

– Από την ημέρα που άνοιξε η πλατφόρμα για τον εμβολιασμό emvolio.gov.gr,  πρώτα για άτομα ηλικίας 85 ετών κι άνω, η συμμετοχή ήταν εντυπωσιακή, από το πρώτο 24ωρο με περισσότερες από 60.000 αιτήσεις. Τι είναι αυτό που προβληματίζει περισσότερο τις οικογένειες, τι σας ρωτούν;  

Δεχόμαστε καταιγισμό τηλεφωνημάτων από οικογένειες που έχουν ηλικιωμένους συγγενείς στο σπίτι τους, οι οποίοι είναι κατάκοιτοι και οι δικοί τους ρωτούν αγωνιωδώς πώς θα εμβολιαστούν. Οπως είπε μια κυρία που τηλεφώνησε στην ΕΠΕ: «Eγώ δεν μπορώ να μεταφέρω τους γονείς μου σε εμβολιαστικό κέντρο παρά μόνο αν μισθώσω ιδιωτικό ασθενοφόρο για να τους μεταφέρει, να τους περιμένει και να τους επιστρέψει πίσω στο σπίτι, κάτι που δεν μπορώ να κάνω λόγω της οικονομικής επιβάρυνσης». Το κράτος δεν έχει πρόγραμμα εμβολιασμού των κατάκοιτων ασθενών κατ’ οίκον, κάτι που δυστυχώς είναι πολύ δύσκολο να υλοποιηθεί με τους υπάρχοντες περιορισμούς στη μεταφορά και συντήρηση του mRNA εμβολίου σε βαθιά ψύξη, οπότε οι άνθρωποι αυτοί θα πρέπει να περιμένουν να έρθει ένα από τα επόμενα COVID εμβόλια. Οταν γίνονταν οι κουβέντες και ξεκινούσαν οι σχεδιασμοί για το εμβολιαστικό πρόγραμμα, το περασμένο  καλοκαίρι, το πρώτο εμβόλιο που αναμενόταν να κόψει το νήμα ήταν του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και της AstraZeneca, το οποίο δεν είχε τέτοιου είδους περιορισμούς. Μετά προέκυψαν οι δυσκολίες…

– Μετά τους υπερήλικες και τους ηλικιωμένους ποιοι θεωρείτε ότι πρέπει να πάρουν σειρά;

Μετά τους υπερήλικες, προτεραιότητα στον εμβολιασμό πρέπει να έχουν οι ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και οι ασθενείς με χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, οι οποίοι πρέπει να λαμβάνουν οξυγόνο στο σπίτι τους. Πρόκειται για ανθρώπους που ανεξάρτητα από το υποκείμενο νόσημα χρειάζονται συστηματικά οξυγόνο, όπως οι ασθενείς με κυστική ίνωση, με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), με πνευμονική ίνωση και σοβαρό άσθμα. Σε ό,τι αφορά τις συστάσεις της ΕΠΕ για τον εμβολιασμό, απαιτείται προσοχή σε άτομα με ιστορικό αλλεργιών σε συστατικά που περιέχονται στο εμβόλιο, όπως η πολυαιθυλενική γλυκόλη (PEG), ενώ το ιστορικό τροφικής, φαρμακευτικής και αναπνευστικής αλλεργίας, δεν αποτελεί αντένδειξη για τον εμβολιασμό. Αν κάποιος εμφανίσει αλλεργική αντίδραση στη πρώτη δόση του εμβολίου, δεν προχωρά στη δεύτερη δόση. Για όλα τα άτομα που εμβολιάζονται απαιτείται παραμονή στον χώρο για 15 λεπτά, ενώ για άτομα με ιστορικό αναφυλακτικών αντιδράσεων στο παρελθόν, ο χρόνος παραμονής επιμηκύνεται στα 30 λεπτά, ώστε να γίνει ιατρική παρέμβαση, αν απαιτηθεί.

– Πότε πιστεύετε ότι θα είμαστε σε ένα καλό σημείο, στον δρόμο για την επιστροφή στην κανονικότητα; Οι επιστημονικές εισηγήσεις γίνονται όπως πρέπει; Εχει δημιουργηθεί η εντύπωση πως υπάρχουν διαφωνίες στην Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων.

Αν όλα κυλήσουν καλά, κατά τον Ιούλιο πιστεύω ότι θα μπορέσουμε να είμαστε σε ένα  καλό επίπεδο. Θεωρώ ότι στην Επιτροπή υπάρχει ένα διπλό διακριτό έργο που θα έπρεπε να γίνεται από δύο ομάδες ειδικών. Θα πρέπει οι κλινικοί γιατροί να εκφράζουν την άποψή τους για την COVID, τις επιπτώσεις της λοίμωξης και την κατάσταση των νοσοκομείων. Από την άλλη, οι επιδημιολόγοι, λαμβάνοντας τα στοιχεία της επιδημιολογικής διασποράς θα πρέπει να δίνουν τις συστάσεις για το επόμενο βήμα που έχει σχέση με το άνοιγμα των οικονομικών δραστηριοτήτων και των σχολείων.  Το μεγάλο πρόβλημα με την COVID είναι ότι ενώ η επιδείνωση συμβαίνει γρήγορα, η αποσυμπίεση των νοσοκομείων γίνεται εξαιρετικά αργά. Αυτή τη στιγμή είμαστε σε μια διακύμανση κάποιων εκατοντάδων κρουσμάτων, αλλά η εικόνα μας είναι καλύτερη των άλλων κρατών, έχουμε μια σταθερότητα. Ομως αν δεν προσέξουμε, η εκτίναξη από τα 800 κρούσματα στα 2.000  μπορεί να συμβεί πολύ γρήγορα.

– Αν οι δόσεις δεν αρκούν για να καλύψουμε τον εμβολιασμό του 60-70% του πληθυσμού, τι πρέπει να γίνει;  Για παράδειγμα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, είπε ότι δεν θα δεσμεύσει τις δεύτερες δόσεις, προκειμένου να εμβολιαστούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι με μια δόση. Τι λέτε επ’ αυτού;

Το ζήτημα αυτό απασχόλησε την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρία στο διαδικτυακό σεμινάριο που κάναμε για την έκδοση οδηγιών για τον εμβολιασμό του πληθυσμού. Στις κλινικές μελέτες τα εμβόλια δοκιμάστηκαν με χρονική διαφορά μεταξύ της 1ης και της 2ης δόσης 21 ημέρες για το εμβόλιο των Pfizer/BionTech και 28 ημέρες για το εμβόλιο της Moderna. Αρα η χορήγηση της 2ης δόσης σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, π.χ. σε τρεις ή τέσσερις μήνες, όπως έχει ακουστεί, δεν έχει μελετηθεί και συνεπώς δεν γνωρίζουμε πόση αποτελεσματικότητα έχει κάτι τέτοιο. Οταν όμως υπάρχει ανεπάρκεια δόσεων και έχεις να διαλέξεις ανάμεσα στο να εμβολιάσεις λιγότερο κόσμο με δύο δόσεις (με 90% αποτελεσματικότητα) ή περισσότερο κόσμο με μια δόση και 50% αποτελεσματικότητα, μπορείς να υιοθετήσεις τη δεύτερη επιλογή σε καταστάσεις με μεγάλη επιδημιολογική διασπορά, όπως συμβαίνει τώρα στη Μεγάλη Βρετανία. Είναι μια ύστατη λύση για επείγουσες καταστάσεις.

– Εκτός της επιφυλακτικότητας για την ομοφωνία ή όχι στη λήψη αποφάσεων της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, έχουν εκφραστεί ανησυχίες για τον μηχανισμό δράσης των εμβολίων mRNA, αν τον γνωρίζουμε καλά ή πάμε σε αχαρτογράφητα νερά. Τι ισχύει;

Γνωρίζουμε καλά τον σκεπτικισμό που έχει αναπτυχθεί σε σχέση με τα εμβόλια mRNA και γι’ αυτό καλέσαμε στο webinar τον αντιπρόεδρο της ΕΠΕ, τον καθηγητή Νίκο Τζανάκη από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, να δώσει διευκρινίσεις επ’ αυτού. Η ουσία συνοψίζεται στα εξής: Η τεχνική mRNA δεν είναι καινούργια, χρησιμοποιείται για περισσότερα από 20 χρόνια. Για την παρασκευή των εμβολίων κατά του κορωνοϊού, δεν αναπτύχθηκε λοιπόν ένας νέος μηχανισμός, απλώς προσαρμόστηκε στις ανάγκες του τρόπου που δρα ο ιός SARS-COV-2. Το βασικό πλεονέκτημα των εμβολίων mRNA είναι ότι αποτελούν ένα καλό «μιμητή» του ιού, που συνιστά μια τέλεια μορφή του αντιγόνου και οδηγούν σε παραγωγή αντισωμάτων και  κυτταρική ανοσία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών, η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια των εμβολίων mRNA είναι ιδιαίτερα ισχυρή για τα εμβόλια που έχουν λάβει έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ), ενώ δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα, αναφορικά με τη διάρκεια της ανοσίας. Στο άλλο μεγάλο ζήτημα, της αποτελεσματικότητας των εμβολίων σε μεταλλαγμένα στελέχη του κορωνοϊού, που γεννούν ανησυχία ότι είναι πιο μεταδοτικά, τα νέα είναι ενθαρρυντικά. Δεν προκύπτει, τουλάχιστον μέχρι τώρα, ότι επηρεάζουν την αποτελεσματικότητά των εμβολίων. Οι οποιεσδήποτε παρενέργειες είναι διαχειρίσιμες, το ποσοστό τους είναι χαμηλό, σύμφωνα με τις αναφορές και ειδικά για τις αλλεργικές αντιδράσεις, που έχουν παρατηρηθεί κατά την εφαρμογή του εμβολιασμού, το ποσοστό παραμένει  πολύ χαμηλό και η διαχείρισή τους εύκολη, βάσει των σχετικών οδηγιών.

Πηγή: Εφημερίδα “Περί Υγείας”