Απάντηση της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής Οικογενειακής Ιατρικής & ΠΦΥ σε επιστολή της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας
Η Ελληνική Ακαδημία Γενικής Οικογενειακής Ιατρικής & ΠΦΥ απαντά στην επιστολή της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας που αφορά σε σεμινάριο υπερήχων στα πλαίσια του επερχόμενου συνεδρίου της πρώτης, που θα λάβει γίνει στις 28 & 29 Ιουνίου 2024 στο Ξενοδοχείο Xenia Poros Image στον Πόρο εκδίδοντας την παρακάτω σχετική ανακοίνωση:
“Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε και Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΠΙΣ
Εύλογη έκπληξη προκαλεί το περιεχόμενο της επιστολής της Ελληνικής ΑκτινολογικήςΕταιρείας και σε σχέση με την επερχόμενη εκδήλωση της εταιρείας μας, σταπλαίσια της οποίας περιλαμβάνεται σεμινάριο γνωριμίας με τον παρακλίνιο υπέρηχο(POCUS) και μεπεριεχόμενο τα ακόλουθα αντικείμενα που απαντώνται σε επείγοντα περιστατικάστην ΠΦΥ:
Α)Βασικές αρχές υπερήχων και χρήσης μηχανήματος υπερήχων
Β)Υπερηχογραφική διερεύνηση e-FAST τραυματίαστην ΠΦΥ ως προέκταση της φυσικής εξέτασης
Γ)Αγγειακή Προσπέλαση – Χρήση υπερήχων σε δυσκολία τοποθέτησης φλεβοκαθετήρα.
Αποτελεί ο POCUS αντικείμενο της ΠΦΥ και τηςΓενικής Οικογενειακής Ιατρικής;
Τηνπιο επίσημη απάντηση στο ερώτημα δίνει η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Γενικής ΟικογενειακήςΙατρικής- WONCA Europe, αν όχι οι ίδιες οι εξελίξεις στηνυγειονομική περίθαλψη σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο υπέρηχος έχει περιγραφεί ως «τοστηθοσκόπιο για τον 21ο αιώνα». Ο παρακλίνιος υπέρηχος, Point of CareUltrasound (POCUS) μπορεί να απαντήσει σε μια συγκεκριμένη κλινική ερώτηση ή ναυποστηρίξει έναν συγκεκριμένο διαδικαστικό στόχο στο πλαίσιο μιας συνήθουςκλινικής επίσκεψης. Η χρήση του στην Γενική Οικογενειακή Ιατρική αυξάνεταιραγδαία σε όλη την Ευρώπη. Έχει αποδειχθεί ότι είναι χρήσιμο για τηνεπιβεβαίωση ή τον αποκλεισμό επειγόντων περιστατικών, τη διάγνωση καταστάσεωνχαμηλής έως μέτριας πολυπλοκότητας και την παρακολούθηση οξέων και χρόνιωνασθενειών ανεξάρτητα από τις νοσοκομειακές υποδομές. Το POCUS μπορεί ναβελτιώσει την πρόσβαση και την ποιότητα της περίθαλψης, παρέχοντας έγκαιρη καιακριβή διάγνωση και υποστηρικτικές παρεμβάσεις.
ΤοΣυμβούλιο της WONCA Europe ενέκρινε ομόφωνατη χρήση του POCUS στηνΓενική Οικογενειακή Ιατρική και πολύ πρόσφατα, τον Απρίλιο του 2024, προχώρησε σεανακοίνωση κειμένου θέσης για τον POCUS στην πρωτοβάθμιαπερίθαλψη, όπου περιγράφει τα οφέλη, τις απαιτήσεις εκπαίδευσης, τις νομικές θεωρήσειςκαι τις συνέπειες για την κλινική πρακτική World Organization of National Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners and Family Physicians (WONCA) Europe position paper on the use of point-of-care ultrasound (POCUS) in primary carehttps://doi.org/10.1017/S1463423624000112.
«ΟPOCUS έχει εισαχθεί σε μια σειρά απόιατρικές ειδικότητες, με τις αναδυόμενες έρευνες να δείχνουν πολλά υποσχόμενααποτελέσματα. Αναμένουμε ότι ο POCUS θα έχειολοένα και πιο σημαντική θέση για συγκεκριμένες ενδείξεις στην πρωτοβάθμιαπερίθαλψη τα επόμενα χρόνια, υποστηρίζοντας τους γενικούς οικογενειακούςιατρούς να ανταποκριθούν στις ανάγκες υγείας των ασθενών τους. Συνιστούμε όλοιοι γενικοί οικογενειακοί ιατροί να λαμβάνουν εκπαίδευση στον POCUS προσαρμοσμένη στις ανάγκες τουπλαισίου υγειονομικής περίθαλψης που λειτουργούν. Η εκπαίδευση θα πρέπει ναπαρέχεται κατά τη διάρκεια της εξειδίκευσης στην Γενική Οικογενειακή Ιατρικήκαι μέσω προγραμμάτων συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης. Όπου τα δεδομέναυποστηρίζουν τη χρήση του POCUS στηδιάγνωση, οι εξειδικευμένοι γενικοί οικογενειακοί ιατροί θα πρέπει ναχρηματοδοτούνται κατάλληλα για τη χρήση του στην φροντίδα στην κοινότητα, σειατρεία και σε κατ’ οίκον επισκέψεις. Υποστηρίζουμε τις συνεχείς προσπάθειεςσυλλογής δεδομένων για τις βέλτιστες πρακτικές στη χρήση του POCUS και τη διερεύνηση των μακροπρόθεσμωνεπιπτώσεων της χρήσης του POCUS στηδιάγνωση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη.»
Αποτελεί ο POCUS αντικείμενο της Επείγουσας Ιατρικής;
Ηχρήση υπερήχων στο ασθενή παράλληλα με την κλινική εξέταση αποτελεί μέρος τουεπιστημονικού μέρους της εκπαίδευσης της Επείγουσας Ιατρικής (ΦEK1404/23.04.2019 Τεύχος Β’) και περιλαμβάνει την εκτέλεση εστιασμένηςυπερηχογραφικής εκτίμησης (e-FAST), σύμφωνα και με όσα ορίζονται στοlogbook της Επείγουσας Ιατρικής (παράγραφος 18 «Δεξιότητα στη χρήση Υπερήχων»
Οπαρακλίνιος υπέρηχος που εκτελείται σε επείγοντα περιστατικά δεν υποκαθιστά τηνεξέταση από ακτινολόγο αλλά, σαν προέκταση της φυσικής τους εξέτασης, δίνει τηνδυνατότητα σε αυτόν που τον εκτελεί, να έχει άμεσες απαντήσεις για κρίσιμα γιατην ζωή των ασθενών κλινικά ερωτήματα. Σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί σε άμεσεςαποφάσεις που επιτρέπουν την διάσωση της ζωής βαρέως πασχόντων.
Είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι οι εισηγητές- εκπαιδευτές τουσεμιναρίου;
Οι επειγοντολόγοι εκ των εκπαιδευτών κατέχουν εξ’ ορισμού αυτή τη δεξιότητα,την χρησιμοποιούν καθημερινά στο ΤΕΠ και εκπαιδεύουν νέους συναδέλφους σε αυτή.Ο ένας εξ αυτών μάλιστα διετέλεσε για χρόνια Διευθυντής του εκπαιδευτικού κέντρου ΕπείγουσαςΙατρικής σε Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο… Οι Γενικοί Οικογενειακοί Ιατροί που συμμετέχουν έχουν όλοι παρακολουθήσει το EUROSON PoC-US School που διοργανώνεταιαπό το European Ultrasound Working Group in Ambulatory Healthcare (EUVEKUS) με την έγκριση της European Federation of Societies for Ultrasound in Medicine and Biology (EFSUMB) και υποστηρίζεται από την WONCA Europe, καθώς και άλλα σεμινάρια υπερήχωνεντός και εκτός Ελλάδας και ένας εξ αυτών έχει ακόμα και 6μηνη εκπαίδευση σε ακτινολογικό τμήμα Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου.
Η αγγειακή προσπέλαση με υπερήχους εμπίπτει στην ειδικότητατης Γενικής Οικογενειακής Ιατρικής;Η αγγειακή προσπέλαση μευπερήχους σε περιπτώσεις δυσκολίας τοποθέτησης φλεβοκαθετήρα πχ σε ασθενή σε shock, δεν είναι με κανένα τρόπο εξέταση τωναγγείων, όπως μνημονεύεται στην επιστολή της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείαςκαι συχνά γίνεται και από μη ιατρούς. Τόσο αυτή, όσο και το e-FAST, δενσχετίζονται με τα αντικείμενα του ΠΔ 228/ ΦΕΚ 197/12-6-2000 που αφορά τηνεκτέλεση υπερηχογραφημάτων βάση συγκεκριμένου πρωτοκόλλου, την παροχήπορίσματος στον ασθενή και την αυτοτελή οικονομική αποζημίωση τους. Αποτελεί η έκθεση των Γενικών Οικογενειακών Ιατρών στον POCUS μέσωτου σεμιναρίου κίνδυνο για τη Δημόσια Υγεία;Ρητορικότο ερώτημα. Η έκθεση των συναδέλφων στις διεθνείς εξελίξεις και βέλτιστεςπρακτικές μόνο τους ορίζοντές τους μπορούν να διευρύνουν. Όπως και η συνεργασίατους με τους συναδέλφους της Επείγουσας Ιατρικής.
Αντίθετααπειλή για τη Δημόσια Υγεία αποτελούν τα εμπόδια που συντεχνιακά δρώντεςκάποιοι θέτουν στους συναδέλφους Γενικούς Οικογενειακούς Ιατρούς και Παθολόγουςπου επιθυμούν να μετεκπαιδευτούν στους υπερήχους, όπως η πολιτεία προβλέπει. Αλήθεια,υπάρχει τέτοια έλλειψη πιστοποίησης στην διενέργεια υπερηχογραφημάτων καιικανότητας εκπαίδευσης που έχει οδηγήσει να μην υπάρχει επαρκής αριθμόςεκπαιδευτικών κέντρων και τεράστιες αναμονές; Αλήθεια ποια είναι η θέση του ΠΙΣσε αυτό το θέμα; Γιατί να εργαστεί σε μια απομονωμένη περιοχή ένας γενικόςοικογενειακός ιατρός που σε ένα επείγον περιστατικό, που συχνά το αντιμετωπίζειμόνος του, χωρίς φυσικά ακτινολόγο, θα χρειαστεί την βοήθεια του υπερήχου καιτου έχουν αρνηθεί την επαρκή του εκπαίδευση σε αυτούς; Πως θεωρεί ο ΠΙΣ ότιπρέπει να αντιμετωπιστεί αυτό και τι έχει κάνει μέχρι σήμερα;
Το σεμινάριο του συνεδρίου μας δενπαρέχει καμία πιστοποίηση στους εκπαιδευόμενους. Τους δίνει απλά την ευκαιρίανα γνωρίσουν τις δυνατότητες ενός σημαντικού εργαλείου το οποίο, καθώς ητεχνολογία το επιτρέπει, μπορεί να γίνει μέρος της προέκτασης της φυσικήςεξέτασης και για τον γενικό οικογενειακό ιατρό. Κανείς δεν μπορεί ναχρησιμοποιήσει αυτό το φροντιστηριακό ουσιαστικά μάθημα, για να δίνει γραπτάπορίσματα ή να αμείβεται όπως ένα ακτινολόγος. Ο όρος «Βιωματικό» και όχι«Εκπαιδευτικό» δείχνει και την επίγνωση μας ότι δεν μπορεί να αποτελέσει έναεκπαιδευτικό πρόγραμμα ή τμήμα αυτού. Αξίζει να σημειωθεί ότι το σεμινάριοπαρέχεται δωρεάν και η συμμετοχή των εισηγητών-εκπαιδευτών είναι χωρίς καμίααμοιβή.
Ανάλογα εκπαιδευτικά σεμινάρια έχουνπραγματοποιηθεί και προγραμματιστεί, συχνά και με αντικείμενα που δεν αφορούνκαν επείγοντα, πολλά με υψηλότατο χρηματικό αντίτιμο, από πολλές επιστημονικέςεταιρείες ειδικοτήτων, αλλά και από ιδιώτες ακτινολόγους, χωρίς να έχουμε δειανάλογη αντίδραση από την Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία. Είναι απορίας εύλογο γιατί επιλέγεται τοσυγκεκριμένο σεμινάριο και ζητείται η ακύρωση του και όχι σε τόσα άλλα πουέγιναν ή είναι προγραμματισμένα να γίνουν. Tέλος θλίψη προκαλεί η συκοφάντηση των συντελεστών τουσεμιναρίου και της ίδιας της Εταιρείας μας στον ηλεκτρονικό τύπο, μετά απόΔελτίο Τύπου που στάλθηκε από την Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία και πριν καν λάβουνγνώση της απάντησης μας.«Μύλος» με Ιατρικό Συνέδριο: Ακτινολόγοι καταγγέλλουν σεμινάριο από μηπιστοποιημένους γιατρούς https://www.iatropedia.gr/eidiseis/mylos-me-iatriko-synedrio-aktinologoi-katangelloun-oti-perilamvanei-seminario-apo-mi-pistopoiimenous-giatrous/187391/
Σήμερα ο POCUS διδάσκεται στους φοιτητές ιατρικής σε όλο τον κόσμο,και θεωρείται προέκταση του στηθοσκοπίου. Τα βιβλία κλινικής εξέτασηςξαναγράφονται βάζοντας δίπλα στην επισκόπηση, την επίκρουση και την ψηλάφηση,την εκτέλεση εστιασμένης υπερηχογραφικής εκτίμησης. Μήπως είναι κατάλληληστιγμή να ξεκινήσει διάλογος μεταξύ των επιστημονικών εταιρειών για τηναναθεώρηση του απαρχαιωμένου νομοθετικού πλαισίου για τη χρήση των υπερήχωνστην κλινική πρακτική;”
Evangelos A. Fragkoulis, MD, MΗΑ
General Practitioner/ Family Physician MSc in Health Care Management
Secretary General Hellenic Academy of Family Medicine/ General Practice & PHCAss. Chief Doctor EDOEAPMember of the National Public Health Experts Committee Member of Council European Primary Care Cardiovascular Society- EPCCS