Βρίσκοντας την ευτυχία σε δύσκολους καιρούς
Η ζωή δεν είναι πάντα ρόδινη, κάποιες φορές μάλιστα προκλητικά γεγονότα συμβαίνουν ταυτόχρονα. Όταν ο κόσμος μας ανατρέπεται, είναι φυσιολογικό να νιώθουμε ότι μας λείπει η χαρά. Προβλήματα υγείας, απώλειες, χωρισμοί, στεγαστικές προκλήσεις, φυσικές καταστροφές — ο κατάλογος των σοβαρών στρεσογόνων παραγόντων και των τραυματικών γεγονότων είναι μακρύς. Οι περισσότεροι ενήλικες θα βιώσουν πολλαπλά σοβαρά τραύματα και απώλειες σε όλη τους τη ζωή. Η απώλεια χαράς σε αυτά τα πλαίσια είναι ένα φυσικό μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Για κάποιους ανθρώπους, ωστόσο, η έλλειψη χαράς επιμένει ή εμφανίζεται ασυνήθιστα. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί σε μια διαταραχή της διάθεσης όπως είναι η κατάθλιψη. Η αδυναμία να αισθανθείτε ευχαρίστηση (επίσης γνωστή ως ανηδονία) είναι ακόμη μέρος των διαγνωστικών κριτηρίων για την κατάθλιψη και είναι αρκετά συχνή. Περίπου το 8% των ενηλίκων των ΗΠΑ θα παρουσιάσει κατάθλιψη σε ένα δεδομένο έτος και περίπου το 20% θα βιώσει ένα επεισόδιο κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η απώλεια χαράς μπορεί επίσης να συνοδεύει άλλες ψυχικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων των ψυχωσικών ασθενειών και της άνοιας. Ορισμένα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων (παραδόξως) εκείνων που θεραπεύουν την κατάθλιψη, μπορούν επίσης να προκαλέσουν συναισθηματική άμβλυνση και απώλεια χαράς.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ χαράς και ευτυχίας;
Η χαρά και η ευτυχία χρησιμοποιούνται συχνά εναλλακτικά. Ωστόσο, η ευτυχία αναφέρεται στα ευχάριστα συναισθήματα που προκύπτουν από μια κατάσταση, εμπειρία ή αντικείμενα, ενώ η χαρά είναι μια κατάσταση του νου που μπορεί να βρεθεί ακόμη και σε περιόδους θλίψης ή αβεβαιότητας. Έτσι, μπορούμε να εργαστούμε για την καλλιέργεια της χαράς ανεξάρτητα από τις περιστάσεις. Η νίκη στο λαχείο μπορεί να προκαλέσει (βραχυπρόθεσμη) ευτυχία, αφιερώνοντας χρόνο σε σημαντικές δραστηριότητες μπορεί να οδηγηθούμε σε μακροπρόθεσμη χαρά.
Νευροδιαβιβαστές και χαρά
Αν και η νευροβιολογία της χαράς είναι πολύπλοκη, υπάρχουν μερικοί νευροδιαβιβαστές που ξεχωρίζουν στην προώθηση των θετικών συναισθημάτων: ντοπαμίνη, σεροτονίνη, ωκυτοκίνη και ενδορφίνες. Τα καλά νέα είναι ότι αλλαγές στη ζωή μας μπορούν να αυξήσουν αυτά τα επίπεδα νευροδιαβιβαστών. Για παράδειγμα, το τρέξιμο μπορεί να μας “ανεβάσει¨, περνώντας χρόνο με ένα μωρό απελευθερώνεται η ωκυτοκίνη, η «ορμόνη της αγκαλιάς» που σας κάνει να αισθάνεστε ευχάριστα.
Οι επιπτώσεις των νευροδιαβιβαστών στο σώμα είναι ευρείες, από τη χαλάρωση των μυών σας έως την επιτάχυνση του καρδιακού σας παλμού, μπορούν να οδηγήσουν σε μια τελική κοινή οδό προώθησης θετικών συναισθημάτων. Είτε είναι η εύρεση μιας αίσθησης σκοπού είτε η απόλαυση υποστηρικτικών σχέσεων, τα οφέλη για το μυαλό και το σώμα είναι μεγάλα.
Πώς βρίσκεις τη χαρά;
Κατά τη διάρκεια των δύσκολων στιγμών, είναι σημαντικό να τροποποιήσετε τη ρουτίνα σας, επιτρέποντας στον εαυτό σας να βιώσει χαρά.
Ακολουθούν μερικές ιδέες, αν και μπορεί να χρειαστούν κάποιες δοκιμές και μερικά σφάλματα μέχρι να βρείτε αυτό που λειτουργεί καλύτερα για εσάς:
Κάντε τακτική αερόβια σωματική δραστηριότητα. Σκεφτείτε τη σωματική δραστηριότητα ως την απελευθέρωση ενός αφρόλουτρου νευροδιαβιβαστών – και τα αποτελέσματά τους παραμένουν πολύ καιρό μετά το τέλος της άσκησης.
Αφιερώστε τον εαυτό σας στους άλλους. Δραστηριότητες όπως ο εθελοντισμός παράγουν μεγαλύτερη χαρά από το να εστιάζει κανείς στον εαυτό του.
Συνδεθείτε με την πνευματική σας πλευρά. Όταν ενωνόμαστε με κάτι μεγαλύτερο από εμάς, αναπτύσσουμε συναισθήματα ευγνωμοσύνης, συμπόνιας και ειρήνης. Ο διαλογισμός αποτυελεί ισχυρό μέσο για να τροποποιήσετε τα μονοπάτια του εγκεφάλου και να αυξήσετε τη χαρά.
Ανακαλύψτε κάτι νέο! Νιώθουμε μεγάλη χαρά όταν βιώνουμε την καινοτομία.
Μια νέα επίσης επιδίωξη μπορεί να μας βοηθήσει να επικεντρώσουμε εκ νέου σε κάποιο στόχο την ενέργειά μας.
Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να βιώσει μερικές στιγμές ευχαρίστησης, ειδικά όταν είστε στα κάτω σας.
Εστιάστε στα θετικά. Η αισιόδοξη νοοτροπία βοηθά αλλά χρειάζεται εξάσκηση. Ασκηθείτε σκεπτόμενοι τα τρία καλά πράγματα που συνέβησαν στη μέρα σας.
Αντίθετα, περιορίστε την αρνητικότητα. Είτε πρόκειται για κουτσομπόληδες συναδέλφους, μια τοξική σχέση με ένα μέλος της οικογένειας ή έναν παραπονιάρη φίλο, το να περνάμε χρόνο γύρω από αρνητικούς ανθρώπους μας επηρεάζει άμεσα. Θέστε όρια σε τέτοιου είδους σχέσεις.
Εστιάστε τις προσπάθειές σας σε αυτό που δίνει νόημα στη ζωή σας (και μην εστιάζετε στα χρήματα).
Ρωτήστε τον γιατρό σας εάν τα φάρμακά σας μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητά σας να αισθάνεστε ευχαρίστηση, ειδικά εάν παίρνετε αντικαταθλιπτικά.
Τα εκπληκτικά οφέλη της χαράς
Ανεξάρτητα από τις αλλαγές που κάνετε στη νοοτροπία σας ή στην καθημερινή σας ρουτίνα, η αύξηση της ικανότητάς σας να βρίσκετε χαρά μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια οφέλη για την υγεία. Το ανοσοποιητικό σας σύστημα μπορεί να ενισχυθεί από την ψυχική σας κατάσταση (τα κύτταρα του ανοσοποιητικού έχουν ακόμη και υποδοχείς για νευροδιαβιβαστές). Οι παρεμβάσεις για την αύξηση της χαράς μπορεί επίσης να μειώσουν τις ορμόνες του στρες, να βελτιώσουν τον πόνο και να ανακουφίσουν την κατάθλιψη. Τέλος, η εύρεση της χαράς μπορεί να σας βοηθήσει να ζήσετε περισσότερο.