Γιατί αυξάνεται ο καρκίνος παχέος εντέρου στους νεότερους;

Τι κοινό έχουν ο Ronald Reagan, ο Chadwick Boseman και ο James Van Der Beek;

Παρότι ανήκαν σε διαφορετικές γενιές και ακολούθησαν διαφορετικές πορείες, και οι τρεις διαγνώστηκαν με καρκίνο του παχέος εντέρου.

Ο Ronald Reagan διαγνώστηκε το 1985 σε ηλικία 74 ετών, ύστερα από κολονοσκόπηση ρουτίνας — μια εξέταση που εκείνη την εποχή δεν ήταν τόσο διαδεδομένη όσο σήμερα. Ο όγκος εντοπίστηκε σε πολύ πρώιμο στάδιο, γεγονός που επέτρεψε την άμεση χειρουργική αντιμετώπιση χωρίς να χρειαστεί μετεγχειρητική χημειοθεραπεία. Με τη δημόσια αναφορά του στην εμπειρία του συνέβαλε σημαντικά στην ενημέρωση του κοινού και στην ενίσχυση του προληπτικού ελέγχου. Πέθανε σε ηλικία 93 ετών από νόσο Αλτσχάιμερ, έχοντας ξεπεράσει τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Δεκαετίες αργότερα, το 2016, ο Chadwick Boseman διαγνώστηκε σε ηλικία μόλις 39 ετών με καρκίνο παχέος εντέρου σταδίου III, έπειτα από έλεγχο συμπτωμάτων που παρουσίαζε. Για χρόνια έδωσε μια σιωπηλή μάχη, συνεχίζοντας παράλληλα την καριέρα του παρά τις χειρουργικές επεμβάσεις και τις θεραπείες. Ωστόσο, η ασθένεια εξελίχθηκε και το 2020 έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 43 ετών.

Ακόμη πιο πρόσφατα, περίπου έναν μήνα πριν, ο James Van Der Beek πέθανε σε ηλικία 48 ετών από καρκίνο παχέος εντέρου, ο οποίος είχε διαγνωστεί επίσης σε προχωρημένο στάδιο III. Η διάγνωση έγινε κατά τη διερεύνηση ήπιων αλλαγών στις κενώσεις, τις οποίες αρχικά απέδιδε στην κατανάλωση καφέ.

Οι τρεις αυτές ιστορίες αναδεικνύουν δύο κρίσιμες αλήθειες:

Πρώτον, ότι ο καρκίνος παχέος εντέρου μπορεί να ιαθεί όταν διαγνωστεί έγκαιρα.

Δεύτερον, ότι η νόσος δεν αφορά πλέον αποκλειστικά τους ηλικιωμένους», επισημαίνει η κ. Αλεξάνδρα Καραδήμου, Παθολόγος – Ογκολόγος, Αναπληρώτρια Διευθύντρια ΣΤ’ Ογκολογικής Κλινικής Metropolitan General.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the National Cancer Institute, τα άτομα που γεννήθηκαν τη δεκαετία του ’90 εμφανίζουν διπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου σε σχέση με όσους γεννήθηκαν τη δεκαετία του ’60.

Η νόσος έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία και τον δυτικό τρόπο ζωής, ο οποίος περιλαμβάνει κακή διατροφή, περιορισμένη φυσική δραστηριότητα, κατανάλωση αλκοόλ και κάπνισμα. Ωστόσο, οι παράγοντες αυτοί από μόνοι τους δεν φαίνεται να εξηγούν πλήρως τη σημαντική αύξηση των περιστατικών που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια.

Παρότι η πλειονότητα των κρουσμάτων συνεχίζει να αφορά μεγαλύτερες ηλικίες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί πλέον την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA.

«Μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι οι νέοι, κάτω των 50 ετών, είναι λιγότερο πιθανό να νοσήσουν και, δυστυχώς, δεν συμπεριλαμβάνονταν στο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου με αποτέλεσμα, συχνά, να διαγιγνώσκονται πολύ αργά, όπως συνέβη με τους δύο νέους ηθοποιούς.

Παρατηρώντας αυτή την αύξηση των κρουσμάτων μεταξύ των νέων, οι Ηνωμένες Πολιτείες μείωσαν τη συνιστώμενη ηλικία για την έναρξη του προληπτικού ελέγχου με κολονοσκόπηση το 2021, από τα 50 στα 45 έτη, ενώ και άλλες χώρες φαίνεται πως ακολουθούν το παράδειγμα αυτό.

Φυσικά, για άτομα που έχουν θετικό οικογενειακό ιστορικό ο έλεγχος πρέπει να ξεκινήσει νωρίτερα και εξατομικεύεται ανάλογα με το κληρονομικό σύνδρομο, αν υπάρχει, ή με βάση το οικογενειακό ιστορικό του ατόμου. Γενικά, ξεκινούν τον έλεγχο από το 40ό έτος ή 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία διάγνωσης του νεότερου συγγενή πρώτου βαθμού (όποιο έρθει πρώτο), ενώ επί διαγνωσμένου συνδρόμου συνιστάται ο έλεγχος ακόμα και από την ηλικία των 10 ετών», αναφέρει η ειδικός.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου εμφανίζει αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στις δυτικές κοινωνίες και σε ολοένα νεότερους ανθρώπους, ακόμη και χωρίς κληρονομικό ιστορικό. Παρατηρείται ελαφρώς συχνότερα στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες, ενώ ο πιο κοινός ιστολογικός τύπος είναι το αδενοκαρκίνωμα.

«Ο καρκίνος παχέος εντέρου όταν διαγνωστεί έγκαιρα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Συχνά, ξεκινά από μικρούς πολύποδες, που με τον χρόνο μπορεί να εξελιχθούν σε κακοήθεια. Η κολονοσκόπηση μπορεί να εντοπίσει και να αφαιρέσει τους πολύποδες πριν καν γίνουν καρκινικοί ή, αν έχουν εξαλλαχθεί, πριν δώσουν συμπτώματα, τα οποία, συνήθως, είναι δηλωτικά προχωρημένης νόσου. Αίμα στα κόπρανα ή μέλαινες (μαύρες) κενώσεις ή εμφάνιση αναιμίας, αλλαγές στις κενώσεις, πόνος στην κοιλιά ή ανεξήγητη απώλεια βάρους ή κόπωση είναι συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται», τονίζει.

«Σήμερα, η αντιμετώπιση του καρκίνου παχέος εντέρου είναι εξατομικευμένη. Στα πρώιμα στάδια, κύρια θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του όγκου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προσθέτουμε επικουρική χημειοθεραπεία για να μειώσουμε τον κίνδυνο υποτροπής.

Στη μεταστατική νόσο συνδυάζουμε σύγχρονα χημειοθεραπευτικά σχήματα με στοχευμένες θεραπείες, βάσει της μοριακής υπογραφής του όγκου, όπως είναι ενδοφλέβια μονοκλωνικά αντισώματα ή από του στόματος χορηγούμενους αναστολείς μορίων. Τέλος, ασθενείς με υψηλή μικροδορυφορική αστάθεια, ένα μοριακό χαρακτηριστικό που σημαίνει δυσκολία στην επιδιόρθωση των βλαβών του DNA και συνεπώς συσσώρευση μεταλλάξεων, η χρήση της ανοσοθεραπείας έχει αλλάξει τα δεδομένα, ιδιαίτερα στη μεταστατική νόσο, προσφέροντας σημαντικές ανταποκρίσεις και μακροχρόνια επιβίωση», εξηγεί.

«Το μήνυμα που οφείλουμε να μεταδώσουμε, με αφορμή τον μήνα Μάρτιο, ο οποίος είναι αφιερωμένος στην ευαισθητοποίηση του κοινού για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, είναι πως η πρόληψη, μέσω της βελτίωσης του τρόπου ζωής μας και η έγκαιρη διάγνωση, κυρίως μέσω της κολονοσκόπησης, είναι τα πιο ισχυρά μας όπλα. Ας τα χρησιμοποιήσουμε», καταλήγει η κ. Καραδήμου.