Η Pfizer δεσμεύει αεροπορικά τέλη για οφειλές 2,2 δισ. δολαρίων
Πολωνία και Ρουμανία βρίσκονται αντιμέτωπες με δικαστική διαμάχη για συμβόλαια εμβολίων Covid-19 και απλήρωτες δόσεις
Σε έντονη δικαστική αντιπαράθεση με την Pfizer βρίσκονται η Πολωνία και η Ρουμανία, με την αμερικανική φαρμακευτική εταιρεία να διεκδικεί συνολικά 2,2 δισ. δολάρια για συμβάσεις εμβολίων κατά της Covid-19 που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Οι συμφωνίες αφορούν περισσότερες από 90 εκατομμύρια δόσεις, οι οποίες τελικά δεν παραδόθηκαν και δεν χρησιμοποιήθηκαν.
Σε μια ασυνήθιστη κίνηση για την εξασφάλιση των απαιτήσεών της, η Pfizer προχώρησε στη δέσμευση των τελών που καταβάλλουν οι αεροπορικές εταιρείες για τη χρήση του εναέριου χώρου των δύο χωρών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η Pfizer δικαιώθηκε τον Απρίλιο, έπειτα από πολυετή δικαστική διαμάχη, και εξασφάλισε απόφαση που υποχρεώνει Πολωνία και Ρουμανία να τηρήσουν τις συμβατικές τους δεσμεύσεις.
Τον Ιούλιο έλαβε επίσης δικαστική έγκριση για τη δέσμευση των συγκεκριμένων αεροπορικών εσόδων, χαρακτηρίζοντας την κίνηση «κατάλληλη και μετρημένη» αντίδραση για την εφαρμογή των συμβατικών υποχρεώσεων.
Πώς ξεκίνησε η διαμάχη
Η υπόθεση ξεκινά από το 2021, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε κεντρικές διαπραγματεύσεις για την προμήθεια εκατοντάδων εκατομμυρίων δόσεων εμβολίων Pfizer-BioNTech για τα κράτη-μέλη.
Καθώς, όμως, η υγειονομική κρίση άρχισε να υποχωρεί, οι ποσότητες των εμβολίων που είχαν παραγγελθεί αποδείχθηκαν μεγαλύτερες από τις ανάγκες.
Ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επαναδιαπραγματεύτηκαν ή τερμάτισαν τις σχετικές συμβάσεις, η Πολωνία και η Ρουμανία αρνήθηκαν να παραλάβουν τις επιπλέον δόσεις.
Στις αρχές του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Βαρσοβία δήλωσε ότι δεν μπορούσε να καλύψει το κόστος για 63 εκατομμύρια δόσεις, ενώ ανάλογη στάση ακολούθησε και το Βουκουρέστι.
Σήμερα, οι απαιτήσεις της Pfizer από την Πολωνία ανέρχονται σε 1,3 δισ. ευρώ, περίπου 1,5 δισ. δολάρια. Η υπουργός Υγείας της χώρας, Γιολάντα Σομπιεράνσκα-Γκρέντα, έχει συγκρίνει το ποσό με το συνολικό ετήσιο κόστος που καταβάλλει η χώρα για αντικαρκινικά φάρμακα.
Για τη Ρουμανία, οι οικονομικές απαιτήσεις της εταιρείας φτάνουν τα 600 εκατ. ευρώ.
Αντιδράσεις από τους φορείς αεροναυτιλίας
Η απόφαση για τη δέσμευση των τελών έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τους φορείς που είναι υπεύθυνοι για την αεροναυτιλία, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι τα συγκεκριμένα έσοδα δεν συνδέονται με τις κρατικές δαπάνες για την υγεία.
Στην Πολωνία, η επικεφαλής της υπηρεσίας αεροναυτιλίας Pansa, Μαγδαλένα Γιαβόρσκα-Ματσκόβιακ, ανέφερε ότι έχει δεσμευτεί περίπου το 80% του προϋπολογισμού της υπηρεσίας, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως «ομηρία».
Ο φορέας χρειάστηκε έκτακτη κρατική χρηματοδότηση προκειμένου να καλύψει άμεσες ανάγκες, μεταξύ των οποίων μισθοί, υποδομές κυβερνοασφάλειας και συστήματα ηλεκτροδότησης.
Στη Ρουμανία, ο επικεφαλής της Romatsa, Άντριαν Κότζοκ, περιέγραψε την κατάσταση ως «περίοδο κρίσης». Ο οργανισμός προχώρησε σε περικοπές μισθών κατά 20% για περίπου 1.700 εργαζομένους, ενώ παράλληλα ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με προμηθευτές.
Τον προηγούμενο μήνα, η Romatsa κατάφερε να εξασφαλίσει προσωρινή δικαστική προστασία.
Πιέσεις από τις γεωπολιτικές εξελίξεις
Η οικονομική πίεση στους φορείς ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.
Οι υπηρεσίες αεροναυτιλίας καλούνται να διαχειριστούν αυξημένο φόρτο εργασίας εξαιτίας των στρατιωτικών πτήσεων του ΝΑΤΟ, αλλά και των αλλαγών στις αεροπορικές διαδρομές μετά τα ρωσικά πλήγματα στη δυτική Ουκρανία.
Παράλληλα, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις με drones στον ρωσικό εναέριο χώρο έχουν περιορίσει τον αριθμό των διερχόμενων πτήσεων, ασκώντας πρόσθετη πίεση στα έσοδα.
Ο ρόλος του Eurocontrol
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η είσπραξη των τελών αεροναυτιλίας πραγματοποιείται μέσω του Eurocontrol, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας.
Ο οργανισμός υιοθέτησε στις 9 Αυγούστου νέους κανόνες για τη νομική προστασία των κεφαλαίων του. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις δεν έχουν αναδρομική ισχύ και επομένως δεν καλύπτουν τις δεσμεύσεις που έχουν ήδη επιβληθεί στην Πολωνία και τη Ρουμανία.
Οι δύο χώρες έχουν προσφύγει εκ νέου στη δικαιοσύνη, καταθέτοντας εφέσεις. Οι σχετικές υποθέσεις αναμένεται να εξεταστούν τον Οκτώβριο και τον Ιανουάριο.