Θυρεοειδής αδένας: Τι είναι ο υπερθυρεοειδισμός και τι ο υποθυρεοειδισμός; Ποιους κινδύνους κρύβουν οι όζοι;
Γράφει η Αλεξία Σβώλου
Oι παθήσεις του θυρεοειδούς και ειδικά οι ογκολογικές παθήσεις έχουν γίνει πολύ συχνότερες μετά από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνόμπιλ το 1986, καθώς λίγα χρόνια μετά άρχισαν να αυξάνονται ανησυχητικά οι διαγνώσεις καρκίνων στην Ευρώπη. Oπως εξηγεί ο Διευθυντής του Τμήματος Χειρουργικής του Θυρεοειδούς του ΙΑΣΩ, Σταυρος Τσιριγωτάκης, ο θυρεοειδής είναι ένας μικρός αδένας με σχήμα πεταλούδας που βρίσκεται στο κάτω μέρος του τραχήλου, μπροστά από την τραχεία και κάτω από τον λάρυγγα. Χρησιμοποιεί μικρές ποσότητες ιωδίου για να παράγει δύο ορμόνες, την τριιωδοθυρονίνη (Τ3) και την θυροξίνη (Τ4), οι οποίες μεταφέρονται μέσω του αίματος σε όλους τους ιστούς του σώματος. Οι θυρεοειδικές ορμόνες ελέγχουν και ρυθμίζουν πολλές από τις σωματικές λειτουργίες, όπως τον μεταβολικό ρυθμό, το σωματικό βάρος και τη σωματική θερμοκρασία, τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση, τις νοητικές λειτουργίες (μνήμη, προσοχή, διάθεση) και τη σωματική ανάπτυξη στα παιδιά.
Οι διαταραχές της λειτουργίας του αδένα
Ο θυρεοειδής αδένας μπορεί να γίνει υπερλειτουργικός, οπότε η διαταραχή ονομάζεται υπερθυρεοειδισμός, ή υπολειτουργικός, κάτι που αποκαλείται υποθυρεοειδισμός, ή να αναπτύξει όζους, δηλαδή να εμφανιστεί οζώδης βρογχοκήλη, όπως εξηγεί ο ενδοκρινολόγος, Γιώργος Μαστοράκος. Στις παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα περιλαμβάνονται, επίσης, η θυρεοειδίτιδα, η βρογχοκήλη (διόγκωση του αδένα) και ο καρκίνος.
Υπερθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας είναι υπερλειτουργικός και παράγει περισσότερες θυρεοειδικές ορμόνες. Αν μείνει χωρίς αντιμετώπιση, μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα υγείας, που κυρίως αφορούν την καρδιά (αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια) και τα οστά (οστεοπόρωση).
Αντίστοιχα, υποθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας γίνεται υπολειτουργικός. Είναι η πιο συχνή θυρεοειδική διαταραχή. Συμβαίνει πιο συχνά στις γυναίκες και μπορεί να έχει οικογενή χαρακτήρα. Στους ενήλικες, ο υποθυρεοειδισμός εάν δεν θεραπευτεί, μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση τόσο στις σωματικές όσο και στις νοητικές λειτουργίες, καθώς ευνοεί τη συσσώρευση κιλών, αλλά και τη νοητική έκπτωση. Η διαταραχή μπορεί να προκαλέσει υψηλά επίπεδα χοληστερόλης και καρδιακή δυσλειτουργία, ενώ πολύ σοβαρός υποθυρεοειδισμός μπορεί να οδηγήσει και σε κώμα που είναι απειλητικό για τη ζωή (μυξοιδηματικό κώμα).
Οι όζοι και τι κινδύνους κρύβουν
Ο θυρεοειδικός όζος είναι η ανάπτυξη θυρεοειδικού ιστού ή μια κύστη με υγρό μέσα στον θυρεοειδικό αδένα. Οι όζοι του θυρεοειδούς αδένα είναι πάρα πολύ συχνοί και η συχνότητα τους αυξάνεται με την ηλικία. Συνήθως, δεν δημιουργούν συμπτώματα εκτός εάν είναι πολύ μεγάλοι και μπορεί να προκαλέσουν πόνο, δυσφορία ή διαταραχές στην κατάποση ή στην αναπνοή. Οι όζοι μάς απασχολούν όχι τόσο για τα κλινικά τους συμπτώματα, αλλά γιατί μερικές φορές μπορούν να εξαλλαγούν σε κακοήθειες. Σε καρκίνο του θυρεοειδούς εξελίσσεται το 8% των όζων στους άνδρες και το 4% των όζων στις γυναίκες, ενώ το 90% των όζων είναι καλοήθεις. Η αιτία τους είναι άγνωστη. Μπορεί να έχουν οικογενή χαρακτήρα. Πα-γκοσμίως, η μειωμένη πρόσληψη ιωδίου είναι η πιο συχνή αιτία εμφάνισης των όζων.
Συνήθως, οι όζοι του θυρεοειδούς ανευρίσκονται ως τυχαίο εύρημα σε μια εξέταση ρουτίνας και δεν επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, επομένως δεν μπορούν να διαγνωστούν μέσω των κλασικών αιματολογικών εργαστηριακών εξετάσεων, που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του θυρεοειδούς.
Φάρμακα νέας γενιάς και επεμβάσεις
Οι διαταραχές στην έκκριση των ορμονών του θυρεοειδούς αντιμετωπίζονται από τους ενδοκρινολόγους με φαρμακευτική αγωγή και πλέον έχουμε στη διάθεσή μας φάρμακα νεότερης κοπής, που δεν έχουν τα προβλήματα των παλιότερης κοπής με τους διατροφικούς περιορισμούς που τα συνόδευαν. Αντίθετα, η αντιμετώπιση των ασθενών με όγκο στο θυρεοειδή απαιτεί μία ολιστική προσέγγιση από ομάδα γιατρών. Καταρχάς, υπάρχει ο χειρουργός, ο παθολογοανατόμος, ο πυρηνικός γιατρός σε περίπτωση που πρέπει να δοθεί αγωγή με ραδιενεργό ιώδιο και ο ογκολόγος- παθολόγος. Αυτή η διεπιστημονική ομάδα αντιμετωπίζει τον ασθενή και σχεδιάζει τη θεραπεία, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, ενώ η πρόοδος της χειρουργικής δίνει νέες δυνατότητες στους γιατρούς για επεμβάσεις με μικροσκοπικές τομές. Κατά κανόνα, οι περισσότεροι καρκίνοι του θυρεοειδούς έχουν καλή έκβαση και είναι λίγα τα περιστατικά στα οποία η πρόγνωση της εξέλιξης τους είναι κακή.
Πηγή: Εφημερίδα “Περί Υγείας”