Παιδικοί εμβολιασμοί: Μελέτη του ΕΟΔΥ δείχνει ανησυχητικές καθυστερήσεις
Σημαντικά κενά στον έγκαιρο εμβολιασμό των παιδιών στην Ελλάδα φέρνει στο φως μελέτη του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), η οποία ολοκληρώθηκε το 2024, καταδεικνύοντας ότι χιλιάδες παιδιά λαμβάνουν μεν τα εμβόλια, όχι όμως εντός του προβλεπόμενου χρονικού πλαισίου.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι καθυστερήσεις αυτές δημιουργούν «παράθυρα» ευαλωτότητας απέναντι σε σοβαρά και ιδιαίτερα μεταδοτικά νοσήματα, όπως η ιλαρά, προκαλώντας ανησυχία στη δημόσια υγεία.
Τα δεδομένα προέρχονται από την πρώτη μελέτη του ΕΟΔΥ που βασίστηκε σε στοιχεία εκτελεσμένων ιατρικών συνταγών εμβολίων κατά την περίοδο 2018–2024, μέσω της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ. Παρότι από το 2022 λειτουργεί το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων, η ελλιπής καταγραφή στοιχείων οδήγησε τους ερευνητές στη χρήση διοικητικών πηγών, μια διεθνώς αποδεκτή και αξιόπιστη πρακτική για την εκτίμηση της εμβολιαστικής κάλυψης.
Η ανάλυση αφορούσε παιδιά που γεννήθηκαν την περίοδο 2018–2022 και επικεντρώθηκε τόσο στην εμβολιαστική κάλυψη όσο και στην έγκαιρη χορήγηση των εμβολίων που προβλέπονται κατά τη βρεφική και νηπιακή ηλικία, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Συνολικά εξετάστηκαν δεδομένα περίπου 401.000 παιδιών, ενώ εξαιρέθηκαν περιπτώσεις παιδιών με καθυστερημένη απόκτηση ΑΜΚΑ, γεννήσεις εκτός Ελλάδας και ασφαλισμένοι σε ταμεία που δεν είχαν πλήρως ενταχθεί στο σύστημα της ΗΔΙΚΑ έως το 2020.
Ως εμβολιαστική κάλυψη ορίστηκε το ποσοστό των παιδιών που είχαν λάβει όλες τις συνιστώμενες δόσεις για κάθε εμβόλιο έως την ηλικία των δύο ετών και έως το τέλος της περιόδου παρακολούθησης (τέλη 2024). Παράλληλα, αξιολογήθηκε η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη έως τους 24 μήνες, με βάση επτά βασικά εμβόλια.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Όπως παρουσιάστηκε στην εκδήλωση του ΕΟΔΥ με τίτλο «Επίκαιρα θέματα δημόσιας υγείας», ποσοστά εμβολιασμού άνω του 90% καταγράφηκαν για τις τρεις δόσεις του εμβολίου διφθερίτιδας–τετάνου–κοκκύτη–πολιομυελίτιδας–αιμόφιλου (DTPa-IPV-Hib), για το εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας C (MenC) και για τις τρεις δόσεις της ηπατίτιδας Β (HepB).
Η εικόνα, ωστόσο, διαφοροποιείται αισθητά όσον αφορά τον έγκαιρο εμβολιασμό μετά τον 15ο μήνα ζωής. Η τέταρτη δόση του DTPa-IPV-Hib είχε χορηγηθεί εγκαίρως μόλις στο 72% των παιδιών, ενώ η συνολική κάλυψη στους 24 μήνες έφτανε το 78%. Παρότι το ποσοστό αυτό αυξήθηκε ελαφρώς έως το τέλος του 2024, η καθυστέρηση θεωρείται κρίσιμη. Αντίστοιχα, για το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου (PCV), ο έγκαιρος εμβολιασμός με τρεις δόσεις δεν ξεπέρασε το 77%.
Στην ηλικία των 24 μηνών το 2022, περίπου το 73% των παιδιών είχε λάβει μία δόση για την ανεμοβλογιά (Var), ενώ το 88% είχε εμβολιαστεί τόσο για τον πνευμονιόκοκκο όσο και με το εμβόλιο ιλαράς–ερυθράς–παρωτίτιδας (MMR). Το ποσοστό για το MMR ξεπέρασε το 90% έως το τέλος της παρακολούθησης, επιβεβαιώνοντας ότι η τελική κάλυψη συχνά επιτυγχάνεται με καθυστέρηση.
Συνολικά, στους 24 μήνες ζωής, μόλις το 68,3% των παιδιών είχε λάβει και τα επτά συνιστώμενα εμβόλια, ενώ μόνο τα μισά από αυτά είχαν εμβολιαστεί έγκαιρα. Παράλληλα, το 2,4% παρέμενε πλήρως ανεμβολίαστο.
Κάτω από τους στόχους του ΠΟΥ
Τα ποσοστά αυτά απέχουν από τους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που υπερβαίνουν το 90%, ιδίως για εξαιρετικά μεταδοτικά νοσήματα όπως η ιλαρά.
«Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, ο ΕΟΔΥ προέβη άμεσα σε ενέργειες ώστε να υπενθυμίσει την αξία των εμβολίων, να τονίσει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους και να επιστήσει την προσοχή τόσο στους παιδιάτρους όσο και στο κοινό για τη σημασία του έγκαιρου εμβολιασμού», ανέφερε η προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Προλαμβάνονται με Εμβολιασμό του ΕΟΔΥ, παιδίατρος Στέλλα Βορρέ.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη δημιουργία γραφείου για την αντιμετώπιση των ψευδών ειδήσεων κατά των εμβολίων, καθώς και την υλοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων για την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης σε ευάλωτες ομάδες, όπως οι Ρομά και οι μετανάστες, από το 2024.
Σημειώνεται τέλος ότι ο ΕΟΔΥ σχεδιάζει να επεκτείνει την καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης και στον ενήλικο πληθυσμό, μόλις διατεθούν τα σχετικά στοιχεία από την ΗΔΙΚΑ.