Φυματίωση στην Ελλάδα: «Αόρατοι» ασθενείς και σοβαρή υποκαταγραφή περιστατικών
Ως μια «σιωπηλή» αλλά επίμονη απειλή για τη δημόσια υγεία αναδεικνύεται η φυματίωση, με τους ειδικούς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την υποεκτίμηση της νόσου και το κοινωνικό στίγμα που τη συνοδεύει.
Η Κατερίνα Μανίκα, καθηγήτρια Πνευμονολογίας-Φυματιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και επιστημονικό στέλεχος της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΓΝΘ Γ. Παπανικολάου, περιγράφει μια πραγματικότητα όπου οι ασθενείς παραμένουν στο περιθώριο, αποφεύγοντας να μιλήσουν ανοιχτά για τη νόσο.
«Οι ασθενείς με φυματίωση είναι οι άνθρωποι χωρίς φωνή. Εμείς εργαζόμαστε να είμαστε η φωνή τους».
Όπως επισημαίνει, το κοινωνικό στίγμα λειτουργεί αποτρεπτικά, κρατώντας τη νόσο μακριά από τη δημόσια συζήτηση και συμβάλλοντας στην υποδιάγνωση και την ελλιπή καταγραφή των περιστατικών.
«Δε θα πάνε να μιλήσουν στα ΜΜΕ, δε θα αναζητήσουν τρόπο να κοινοποιήσουν το πρόβλημα, δε θα μιλήσουν για αυτό. Υπάρχουν σύλλογοι για τις πιο σπάνιες παθήσεις αλλά δεν υπάρχει σύλλογος για τη φυματίωση».
Την ίδια ώρα, τα διαθέσιμα στοιχεία δημιουργούν έντονο προβληματισμό, καθώς η πραγματική εικόνα της νόσου στη χώρα φαίνεται να αποκλίνει σημαντικά από τα επίσημα καταγεγραμμένα δεδομένα.
«Δε μιλάμε για υποτιθέμενα περιστατικά, για τη φυματίωση που δε διαγιγνώσκεται. Μιλάμε για πραγματικά περιστατικά που προκύπτει η ύπαρξή τους από την κατανάλωση των φαρμάκων, η οποία δείχνει ότι έχουμε πενταπλάσια φυματίωση από αυτή που καταγράφουμε».
Στο επίκεντρο τίθενται επίσης οι αδυναμίες του συστήματος υγείας, τόσο στην καταγραφή όσο και στην παρακολούθηση των ασθενών, αλλά και οι κοινωνικές ανισότητες που επηρεάζουν την πορεία της νόσου.
«Η λύση του προβλήματος της φυματίωσης είναι πολιτική, δεν είναι ιατρική. Η ιατρική λύση υπάρχει».
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι δυσκολίες στη συνέχεια της θεραπείας και η έλλειψη υποστηρικτικών δομών, που οδηγούν σε διακοπή της αγωγής και επανεμφάνιση της νόσου.
«Το μεγάλο πρόβλημα είναι οι άνθρωποι με φυματίωση που έχουν γεννηθεί εκτός Ευρώπης. Εκεί βλέπουμε ότι το 55% έχει αρνητική έκβαση, γιατί δεν επιστρέφει στον επανέλεγχο».
Σε διεθνές επίπεδο, η φυματίωση παραμένει μία από τις βασικές αιτίες θανάτου, με την πανδημία COVID-19 να έχει επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, καθυστερώντας διαγνώσεις και θεραπείες.
«Η επίπτωση της φυματίωσης είχε διαταραχθεί λόγω της πανδημίας, γιατί τα συστήματα ελέγχου στράφηκαν στην covid και εγκαταλείφθηκε η φυματίωση».
Η ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο αντιμετώπισης, με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη συνεχή παρακολούθηση των ασθενών, αναδεικνύεται πλέον ως κρίσιμη προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία.