Χάρβαρντ: Πώς κατακτιέται η ευτυχία;
Οι ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι και περισσότερο υγιείς. Πώς μπορείτε λοιπόν να απολαμβάνετε περισσότερο τη χαρά;
Οι άνθρωποι που θεωρούν τον εαυτό τους ευτυχισμένο τείνουν να έχουν λιγότερα προβλήματα υγείας, μικρότερο κίνδυνο κατάθλιψης και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Τι γίνεται όμως αν δεν είστε εκ φύσεως χαρούμενοι άνθρωποι; Είναι δυνατόν να είστε ευτυχισμένοι, ειδικά τη δύσκολη εποχή που διανύουμε;
Αποδεικνύεται ότι οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν την ευτυχία τους. Σύμφωνα με έρευνα, κατά μέσο όρο, το 50% του γενικού επιπέδου ευτυχίας των ανθρώπων καθορίζεται από την κληρονομικότητα. Ωστόσο, το 40% είναι υπό τον έλεγχο του ατόμου και το υπόλοιπο 10% εξαρτάται από τις περιστάσεις.
«Αυτό σημαίνει ότι ακόμα κι αν δεν θεωρείτε τον εαυτό σας ευτυχισμένο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχετε τη δυνατότητα να ευτυχήσετε», αναφέρει ο Δρ Robert Waldinger, διευθυντής της μακροβιότερης μελέτης για την ευτυχία, της Μελέτης του Χάρβαρντ για την Ανάπτυξη Ενηλίκων.
Έρευνα επιστημόνων που δημοσιεύθηκε στο Psychological Bulletin τον Ιούνιο του 2019 συνέκρινε δεδομένα από 138 μελέτες όπου έλαβαν μέρος περισσότεροι από 11.000 άνθρωποι σε όλο τον κόσμο σχετικά με το πώς οι εκφράσεις του προσώπου επηρεάζουν τα συναισθήματα. Διαπίστωσαν ότι το χαμόγελο κάνει τους ανθρώπους να νιώθουν πιο ευτυχισμένοι ενώ το συνοφρυωμένο ύφος τους κάνει να νιώθουν περισσότερο λυπημένοι.
Φυσικά, αποτελεί πρόκληση ακόμη και για το πιο χαρούμενο άτομο να παραμένει συνεχώς αισιόδοξο. Η ευτυχία, όπως κάθε πτυχή της ευεξίας, είναι ένας διαρκής αγώνας. Ωστόσο ανεξάρτητα από την τρέχουσα κατάσταση της ευτυχίας σας, υπάρχουν τρόποι να βελτιώσετε την ψυχική και σωματική σας υγεία.
Η μελέτη του Χάρβαρντ με επικεφαλής τον Δρ Waldinger αποκάλυψε την ισχυρή σχέση μεταξύ της ευτυχίας και των στενών σχέσεων με την οικογένεια και τους φίλους. Όπως ο ίδιος λέει: «Η προσωπική επαφή δημιουργεί συναισθηματική διέγερση, η οποία συνδέεται με μια αυτόματη ενίσχυση της διάθεσης, ενώ η απομόνωση την καταστρέφει».
Ο εθελοντισμός παρέχει μια αίσθηση σκοπού και βελτιώνει τη διάθεσή σας. Μια μελέτη (BMJ Open/ 2016) διαπίστωσε ότι το ευεργετικό αποτέλεσμα του εθελοντισμού ήταν ιδιαίτερα ισχυρό σε ενήλικες άνω των 70 ετών. Φροντίστε να κάνετε τακτικά πράξεις καλοσύνης. Επιλέξτε μια μέρα και επικεντρωθείτε στο να κάνετε πράξεις καλοσύνης που διαφορετικά δεν θα κάνατε. «Μπορεί να απαιτείται σημαντικός προγραμματισμός εκ των προτέρων», λέει ο Tyler J. VanderWeele, διευθυντής του Human Flourishing Program στο Harvard’s T.H. από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας Chan και προσθέτει «Αλλά ο ίδιος ο σχεδιασμός και η σκόπιμη πρόθεση να κάνουμε καλό στους άλλους μπορεί επίσης να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην ευημερία του ατόμου».
Ανακαλύψτε την παιδική σας πλευρά. Μεγαλώνοντας, έχετε την ευκαιρία να ξαναδείτε τις δραστηριότητες που σας έδιναν χαρά όταν ήσασταν παιδιά ή αρκετά νεότεροι. Τι σας έκανε χαρούμενους όταν ήσασταν μικροί; Ανακτήστε αυτά τα χόμπι, τα παιχνίδια, τα αθλήματα ή άλλα ενδιαφέροντα από τη νεανική σας ηλικία.
Αγοράστε… χρόνο! Μια μελέτη του 2017 στο Proceedings of the National Academy of Sciences έδειξε ότι οι άνθρωποι που ξοδεύουν χρήματα για να εξασφαλίζουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο, όπως το να πληρώνουν για να αναθέσουν αλλού τις δουλειές του σπιτιού, αντί να ξοδεύουν για υλικά αγαθά, έχουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή. Το αποτέλεσμα ήταν παρόμοιο για όλους ανεξάρτητα από το εισόδημα.
Επενδύστε σε εμπειρίες. Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο τα χρήματα μπορούν να αγοράσουν την ευτυχία είναι μέσω εμπειριών ζωής. Δεν χρειάζεται επίσης να είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο. Για παράδειγμα, επιλέξτε το δείπνο σε ένα έθνικ εστιατόριο, μια παράσταση στο θέατρο ή επισκεφθείτε μια έκθεση τέχνης. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, οι άνθρωποι που ξοδεύουν χρήματα σε εμπειρίες έχουν μακροπρόθεσμη ικανοποίηση, καθώς δημιουργούν πιο χαρούμενες αναμνήσεις. Συγκριτικά η αγορά υλικών αντικειμένων συχνά προσφέρει μόνο προσωρινή ευτυχία.
Κάντε παρέα με χαρούμενους ανθρώπους. Η ευτυχία μπορεί να είναι μεταδοτική. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι η ευτυχία μπορεί να εξαπλωθεί μέσω των κοινωνικών δικτύων. Το αισιόδοξο συναίσθημά σας μπορεί να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση, με την οποία οι φίλοι σας γίνονται πιο χαρούμενοι όταν βρίσκονται γύρω σας, και αυτοί με τη σειρά τους, βοηθούν τους φίλους τους να αισθάνονται πιο χαρούμενοι και ούτω καθεξής. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η λύπη δεν εξαπλώνεται τόσο έντονα όσο η ευτυχία.
Χαρείτε το πράσινο. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στις 30 Μαΐου 2021, από το EPJ Data Science εξέτασε τους αστικούς χώρους πρασίνου και την επίδρασή τους στους πολίτες σε 90 πόλεις παγκοσμίως. Διαπίστωσε ότι η ευτυχία των ανθρώπων συσχετίστηκε με την ποσότητα αστικού πρασίνου της περιοχής τους, τα πάρκα, οι κήποι και τα ποτάμια, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση της χώρας. Η δημιουργία του δικού σας χώρου πρασίνου μπορεί να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι η κηπουρική στο σπίτι βελτιώνει τη συναισθηματική ευεξία με τον ίδιο τρόπο που τη βελτιώνουν δραστηριότητες όπως το ποδήλατο και το περπάτημα.
Αποφύγετε τη ρουτίνα. Οι άνθρωποι νιώθουν πιο ευτυχισμένοι όταν έχουν μεγαλύτερη ποικιλία στην καθημερινότητά τους σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στις 18 Μαΐου 2020, από το Nature Neuroscience. Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να έχουν μεγάλο αντίκτυπο. Τα αποτελέσματα διαπίστωσαν ότι η αλλαγή του καθημερινού μοτίβου του ατόμου—όπως η δοκιμή ενός νέου προγράμματος άσκησης κάθε δύο εβδομάδες, η ακρόαση podcast μερικές ημέρες και μουσικής άλλες ημέρες ή απλώς η οδήγηση σε διαφορετική διαδρομή προς το παντοπωλείο ή το φαρμακείο—μπορεί να είναι το αλατοπίπερο στη ζωή σας.
Τι σας κάνει να αισθάνεστε ευγνωμοσύνη; Αφιερώστε χρόνο για να σημειώσετε για ποια πράγματα είστε ευγνώμονες. Θα μπορούσε να είναι κάτι που συνήθως θεωρείτε δεδομένο (μια στέγη πάνω από το κεφάλι σας και μια υποστηρικτική οικογένεια) ή κάτι απλό όπως να λάβετε ένα εγκάρδιο κομπλιμέντο, ένα βιβλίο που σας αρέσει, ο καλός καιρός σήμερα ή ένα υπέροχο γεύμα που είχατε χθες.
Πάρτε λιγότερες αποφάσεις. Η έρευνα έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι που έχουν περισσότερες επιλογές έρχονται και περισσότερο αντιμέτωποι με τη λύπη και την ανησυχία. Μια απλή στρατηγική μπορεί να σας βοηθήσει να ελαφρύνετε το βάρος της επιλογής σας και να προστατέψετε την ευτυχία σας. Εάν μια απόφαση δεν έχει σημαντικές συνέπειες, προσπαθήστε να περιορίσετε τον χρόνο που δίνετε στον εαυτό σας για να διαλέξετε ή να επιλέξετε δίνοντας στον εαυτό σας λιγότερες επιλογές. Μην επιτρέψετε στον εαυτό σας να αναρωτηθεί δεύτερη φορά για την απόφαση που έλαβε. Κρατήστε τις σοβαρές συζητήσεις για πιο σημαντικά θέματα. Ωστόσο, ακόμα και όταν κάνετε εκείνες τις σοβαρές επιλογές, μη κοιτάτε πίσω.
Α.Ν.
