Ο κνησμός αποτελεί για πολλούς με έκζεμα το πιο ενοχλητικό σύμπτωμα.
Μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, τη συγκέντρωση και την καθημερινή ζωή. Το ξύσιμο, αν και προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, συχνά επιδεινώνει τη φλεγμονή και παρατείνει τις εξάρσεις.
Οι δερματολόγοι περιγράφουν τον κνησμό του εκζέματος ως έναν φαύλο κύκλο: «η φαγούρα οδηγεί σε ξύσιμο, το ξύσιμο βλάπτει τον δερματικό φραγμό και η βλάβη του φραγμού εντείνει την φαγούρα».
Γιατί η φαγούρα είναι τόσο έντονη
Ο κνησμός του εκζέματος δεν οφείλεται απλώς στην ξηροδερμία. Προκύπτει από τον συνδυασμό δυσλειτουργίας του δερματικού φραγμού, ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού και αλλοιωμένης νευρικής σηματοδότησης.
Στο έκζεμα:
-
Ο δερματικός φραγμός εξασθενεί, με αποτέλεσμα να χάνεται υγρασία και να διεισδύουν ερεθιστικές ουσίες.
-
Τα ανοσοκύτταρα απελευθερώνουν φλεγμονώδεις ουσίες, διεγείροντας τους νευρώνες του κνησμού.
-
Οι νευρικές απολήξεις γίνονται υπερευαίσθητες με την πάροδο του χρόνου.
Αυτό εξηγεί γιατί ο κνησμός μπορεί να είναι βαθύς, συνεχής και δυσανάλογος με την ορατή ερυθρότητα.
Γιατί το ξύσιμο προσφέρει προσωρινή ανακούφιση… αλλά γυρνάει μπούμερανγκ
Το ξύσιμο διακόπτει προσωρινά τα σήματα φαγούρας, ενεργοποιώντας τις οδούς πόνου. Ωστόσο, ταυτόχρονα:
-
Διαταράσσει περαιτέρω τον δερματικό φραγμό.
-
Ενισχύει τη φλεγμονή.
-
Αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης.
Συχνή επανάληψη του ξυσίματος μπορεί να πυκνώσει το δέρμα και να κάνει τον κνησμό πιο επίμονο, ακόμα και όταν η φλεγμονή μειωθεί.
Ενυδάτωση: Το βασικό βήμα για τον έλεγχο του κνησμού
Οι δερματολόγοι επιμένουν ότι η τακτική, γενναιόδωρη ενυδάτωση είναι το πιο σημαντικό μέτρο. Οι ενυδατικές κρέμες βοηθούν:
-
Στην αποκατάσταση του δερματικού φραγμού
-
Στη μείωση της ευαισθησίας των νεύρων
-
Στον περιορισμό διείσδυσης ερεθιστικών
Οι παχύρρευστες κρέμες και αλοιφές υπερτερούν συνήθως των λοσιόν, ειδικά όταν εφαρμόζονται αμέσως μετά το ντους, ενώ το δέρμα είναι νωπό.
Ψύξη για προσωρινή ανακούφιση
Η εφαρμογή δροσερών κομπρεσών ή η διατήρηση δροσερού περιβάλλοντος στο υπνοδωμάτιο μπορεί να μειώσει προσωρινά τον κνησμό, αμβλύνοντας τη νευρική δραστηριότητα. Αν και δεν θεραπεύει το έκζεμα, η ψύξη μπορεί να προσφέρει σημαντική ανακούφιση κατά τη διάρκεια εξάρσεων.
Απαλή φροντίδα του δέρματος
Η καθημερινή φροντίδα επηρεάζει τη σοβαρότητα του κνησμού. Τα σκληρά σαπούνια, τα αρώματα και το πολύ ζεστό νερό αφαιρούν τα προστατευτικά έλαια και επιδεινώνουν τη βλάβη του φραγμού. Οι ειδικοί συνιστούν:
-
Ήπια, χωρίς άρωμα καθαριστικά
-
Σύντομο, χλιαρό ντους αντί για ζεστά μπάνια
-
Αποφυγή απολεπιστικών μεθόδων και ουσιών
Η μείωση του ερεθισμού περιορίζει τον αρχικό κνησμό και ενισχύει την αποτελεσματικότητα άλλων θεραπειών.
Αντιφλεγμονώδεις θεραπείες για τον έλεγχο του κνησμού
Καθώς ο κνησμός προκαλείται από φλεγμονή, η αντιμετώπισή της είναι απαραίτητη. Οι τοπικές αντιφλεγμονώδεις θεραπείες:
-
Μειώνουν ερυθρότητα και πρήξιμο
-
Περιορίζουν την ένταση του κνησμού
-
Σπάνε τον φαύλο κύκλο ξυσίματος-κνησμού
Η καθυστέρηση της θεραπείας καθιστά τον κνησμό πιο δύσκολο στον έλεγχο.
Νυχτερινός κνησμός: Πρόκληση για τον ύπνο
Ο κνησμός συχνά επιδεινώνεται τη νύχτα λόγω κιρκαδικών αλλαγών στη θερμοκρασία του δέρματος και μειωμένων περισπασμών. Για να μειωθεί, προτείνονται επιπλέον ενυδάτωση, δροσερό περιβάλλον και προστατευτικά ρούχα.
Το στρες και ο κύκλος κνησμού
Το στρες δεν προκαλεί έκζεμα, αλλά μπορεί να εντείνει τον κνησμό, δημιουργώντας φαύλο κύκλο. Η διαχείρισή του μπορεί να μειώσει σημαντικά την ένταση των εξάρσεων, χωρίς να αντικαθιστά την ιατρική θεραπεία.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί το έκζεμα προκαλεί φαγούρα ακόμα και όταν το δέρμα φαίνεται ήρεμο;
Η υπερευαισθησία των νεύρων μπορεί να παραμένει μετά την υποχώρηση της ορατής φλεγμονής.
Σταματούν τα αντιισταμινικά τον κνησμό;
Μπορεί να βοηθήσουν στην καλύτερη ποιότητα ύπνου, αλλά δεν αντιμετωπίζουν τις κύριες φλεγμονώδεις αιτίες.
Μπορεί ο κνησμός να εξαλειφθεί εντελώς;
Συχνά μειώνεται σημαντικά, αλλά ο μακροπρόθεσμος έλεγχος απαιτεί συνεχή φροντίδα και διαχείριση των εξάρσεων.
Συμπέρασμα
Η φαγούρα του εκζέματος προκύπτει από βλάβη του δερματικού φραγμού, φλεγμονή και υπερευαισθησία νεύρων, όχι μόνο από ξηρό δέρμα. Η αποτελεσματική ανακούφιση βασίζεται στην αποκατάσταση του φραγμού, στην έγκαιρη καταπράυνση της φλεγμονής και στο σπάσιμο του φαύλου κύκλου κνησμού-ξυσίματος.
