Μαζί στην ψυχική υγεία
O Ιωάννης Καλυβόπουλος, Ψυχολόγος των Γιατρών του Κόσμου στο πρόγραμμα “Open Minds” μιλάει για την επίδραση της έκφρασης των συναισθημάτων στην ψυχική υγεία και τις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε λόγω της πανδημίας.
Αναμφίβολα, η σημασία της ψυχικής υγείας τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο αντιληπτή από τους ανθρώπους. Επειδή «δεν υπάρχει υγεία χωρίς ψυχική υγεία» (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, World Psychiatry 19, 129-130, 2020), χρειάζεται να έχουμε κατά νου το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο της ψυχικής υγείας, κατά το οποίο βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες που συνυπάρχουν και αλληλοεπιδρούν, μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση μίας πάθησης.
Άλλωστε, μια τέτοια ολιστική θεώρηση εκφράζει και το πνεύμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που ορίζει την υγεία όχι απλώς ως την απουσία νόσου ή αναπηρίας, αλλά ως την κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας. Έτσι, η υγεία συνδέεται όχι μόνο με την απουσία νόσου και την ανάγκη για επιβίωση, αλλά και με την ψυχοκοινωνική προαγωγή του ατόμου. Γίνεται αντιληπτή ως πολύπλευρη, χωρίς το διαχωρισμό μεταξύ σωματικής και ψυχικής, μα με τις δύο πτυχές να βρίσκονται σε έντονη και διαρκή αλληλεπίδραση. Επιπλέον, η υγεία δεν θεωρείται αντίθετη της ασθένειας, με κάθε κατάσταση να έχει απόλυτο ή “ασπρόμαυρο” χαρακτήρα, ενώ ο υποκειμενικός της χαρακτήρας έρχεται στην επιφάνεια. Κατ’ επέκταση, υπονοείται πως ακόμα και άτομα με κάποιας μορφής ψυχική ή σωματική πάθηση, μπορούν να βιώσουν μία ευρύτερη κατάσταση ευεξίας, έκαστος βιώνοντάς τη με το δικό του τρόπο, κάτι που είναι ιδιαίτερα και ουσιαστικά ελπιδοφόρο, μα και πραγματιστικό. Μπορεί η ψυχική υγεία να μοιάζει αφηρημένη ή ακόμα και λιγότερο σημαντική για κάποιους, όμως χωρίς αυτή (ή χωρίς οποιαδήποτε άλλη πτυχή) η ευρύτερη κατάσταση ευεξίας δεν θα επιτευχθεί.
Η πανδημία άλλαξε τον τρόπο ζωή μας δημιουργώντας μια επιπλέον πρόκληση για την ψυχική υγεία όλων μας. Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας, από την πρώτη στιγμή, διέγνωσαν έγκαιρα τις αυξημένες ανάγκες του πληθυσμού και μέσω του προγράμματος “Οpen Minds” στάθηκαν υποστηρικτικά σε όλους όσους το αποτύπωμα της πανδημίας άρχισε να εμφανίζεται απειλητικά. Είναι άλλωστε ακόμα μια πιστή δέσμευση στις αρχές τους αλλά και στην προσπάθειά τους να εξαλείψουν το στίγμα από την ψυχική υγεία. Μέσα από τις συνεδρίες και τις παρεμβάσεις, κατάφεραν να δράσουν ανακουφιστικά για τους πιο ευάλωτους και αδύναμους συμπολίτες μας, τονίζοντας πόσο σημαντική είναι η έκφραση κάθε συναισθήματος, όσο βαρύ ή όσο τρομακτικό και αν είναι. Αν και το γενικότερο συναίσθημα που υπήρχε σε όσους μίλησαν με τους ειδικούς του προγράμματος ήταν ο φόβος, για το αύριο, για την υγεία και τους αγαπημένους τους, υπήρχε και μοίρασμα, τόσο μοίρασμα που τελικά ο φόβος έγινε «μαζί».
Όλοι έχουμε τις αγωνίες μας, για τις καθημερινές προκλήσεις αλλά και τον εαυτό μας. Όταν όμως ονομάζεις τα τέρατα, όταν τους ανοίγεις την πόρτα και τα φροντίζεις, καταφέρνεις να τα δαμάζεις. Και έτσι ο φόβος δεν γίνεται φοβία και πανικός. Το «μαζί», ακόμα κι αν δε δίνει πάντα πρακτικές λύσεις (σε ένα πρώτο επίπεδο) καταπραΰνει και γλυκαίνει, και αυτό το «μαζί» διαιρεί την αγωνία και μεταδίδει την ασφάλεια με την οποία συναντάμε τον εαυτό μας και διεκδικούμε καλύτερους όρους ζωής.
Ακόμα κι αν νιώθουμε μόνοι, στην ουσία δεν είμαστε ποτέ μόνοι. Υπάρχουμε συμβιώνοντας – ένας όρος που σημαίνει ότι διαφορετικοί οργανισμοί ζουν μαζί. Για τους Γιατρούς του Κόσμου η ψυχική υγεία αποτελεί καθολικό δικαίωμα και οι δράσεις τους στοχεύουν πάντα στην αποδοχή, στην ανοιχτότητα και την αίσθηση αυτού του «μαζί».
Εάν εσείς – ή κάποιος που γνωρίζετε – νιώθετε την ανάγκη για να μιλήσετε με έναν ειδικό, καλέστε στο 210.32.13.150, Δευτέρα με Παρασκευή, από τις 9:00 έως τις 17:00.
Σχετικά με τους Γιατρούς του Κόσμου Ελλάδας
Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας δημιουργήθηκαν το 1990 και αποτελούν μέρος του Διεθνούς Δικτύου των ΓτΚ το οποίο αποτελείται από 17 συνολικά τμήματα και έχουν αναγνωριστεί στη συνείδηση των πολιτών, ως μια αξιόπιστη και αποτελεσματική οργάνωση η οποία προωθεί τα συναισθήματα αλληλεγγύης της ελληνικής κοινωνίας. Η πρώτη και κύρια αποστολή των Γιατρών του Κόσμου είναι η παροχή υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής φροντίδας. Ωστόσο, οι δράσεις επεκτείνονται και πέρα από το πλαίσιο της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης: Στηριζόμενοι πάντα στην ιατρική εμπειρία, οι Γιατροί του Κόσμου μιλούν ανοιχτά κατά της παρεμπόδισης της πρόσβασης στην υγεία, εναντίον της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, με στόχο να εξασφαλίσουν την ανεμπόδιστη πρόσβαση στην υγεία και να διασφαλίσουν ότι είναι ένα βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.
Πηγή: Έντυπο “Περί Υγείας”