Ποιος είναι ο ρόλος της ενσυνειδητότητας στην εργασία
Η διαρκής υπερπληροφόρηση μπορεί να δημιουργήσει στρες και διάσπαση προσοχής γι’ αυτό θα πρέπει κάθε εργαζόμενος να παίρνει τα μέτρα του για την προστασία της ψυχικής του υγείας.
Γράφει η Κατερίνα Ραλλού Καρέλλα Χημικός, Mindfulness & Mindful Leadership Mentor ,Contributing Author
Βρισκόμαστε στην εποχή της ψηφιακής υπερπληροφόρησης και της διάσπασης. Η τεχνολογία, μας δίνει πληθώρα εναλλακτικών και ευκαιριών στην καθημερινότητα μας, αλλά φαίνεται ότι αποτελεί πρόκληση στην διάθεση, την συγκέντρωση και την γνωστική διαύγεια, γιατί επηρεάζει αρνητικά περιοχές του εγκεφάλου, που ρυθμίζουν την προσοχή.
Η μακροχρόνια διάσπαση της προσοχής, δημιουργεί στρες, ένταση και αυτοματοποιημένες συνήθειες, με κόστος την μειωμένη συγκέντρωση και απόδοση και λάθη.
Έχουμε όμως την ελευθερία της επιλογής.
Ο ρόλος της Ενσυνειδητότητας (Mindfulness) στην εργασία
Η Ενσυνειδητότητα, είναι η συνειδητή εστίαση της προσοχής μας, με περιέργεια, στην εμπειρία της παρούσας στιγμής, χωρίς κριτική, αναφέρει ο πρωτεργάτης της Ενσυνειδητότητας στην Δύση, John Kabat-Zinn.
Δηλαδή, όσο εστιάζουμε την προσοχή μας, σε αυτό που κάνουμε, τόσο πιο αποτελεσματικά διαχειριζόμαστε, τις προκλήσεις και το φορτωμένο πρόγραμμα μας. Στηρίζεται στην νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή στην ικανότητα του, να προσαρμόζεται και να αλλάζει με τις εμπειρίες
Η Ενσυνειδητότητα εφαρμόζεται με διαλογισμό, που είναι η βασική τυπική πρακτική, αλλά και με ασκήσεις προσοχής και παρατήρησης εμπειριών/δραστηριοτήτων κλπ.
Η Ενσυνειδητότητα μειώνει το στρες, την ένταση και βελτιώνει την συγκέντρωση, δημιουργικότητα, την αυθεντική και παραγωγική επικοινωνία και συνεργασία, την ευέλικτη ανθεκτικότητα, τον ύπνο και την διατροφή.
Η Πολυετής παγκόσμια εμπειρία εφαρμογής της, σε πολυεθνικές εταιρείες, νοσοκομεία, ιδρύματα κλπ. αποδεικνύει την θετική επίδραση, στην υποστήριξη και ενδυνάμωση της Ψυχικής Υγείας των εργαζόμενων και στην βελτίωση της απόδοσης.
Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση με πάνω από 20.000 μελέτες.
Επομένως μπορούμε να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και αυτοματοποιημένες συνήθειες/συμπεριφορές. Φαίνεται απλό, αλλά στην πραγματικότητα είναι δύσκολο, γιατί ο νους είναι στον «αυτόματο πιλότο» στο 50 % του χρόνου εγρήγορσης.
Οι επαγγελματίες Υγείας είναι ένας κλάδος, με αυξημένο ποσοστό στρες και εξουθένωσης(burn out).
Το ποσοστό του εργασιακού στρες, μεταξύ των επαγγελματιών Υγείας ήταν υψηλό ακόμη και πριν την πανδημία με αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική, σωματική και συναισθηματική υγεία τους. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν, ότι ένας στους δύο εργαζόμενους στον χώρο της υγείας, βιώνει αυξημένο στρες ή βρίσκεται στα όρια της επαγγελματικής εξουθένωσης (burn out).
Όταν προσπαθούμε να αγνοήσουμε το πως η εργασία επηρεάζει την ζωή μας, συναισθηματικά και σωματικά, τότε αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος, καταθλιπτική διάθεση, μειωμένη παραγωγικότητα, ακόμη και σε επαγγελματική εξουθένωση.
Ενώ την λέξη «burnout», την ακούμε συχνά τελευταία, οι τρόποι εκδήλωσης της, δεν είναι πάντα ξεκάθαροι, μέχρις ότου κάποιος αναγκαστεί να ζητήσει άδεια ή ακόμα και να παραιτηθεί.
Τα «σιωπηλά» σημάδια της εξουθένωσης μπορεί να εκδηλωθούν, σαν:
- Συναισθηματική και σωματική εξάντληση: Οι άνθρωποι αυτοί, συνήθως περιγράφουν ότι βιώνουν μια πλήρη έλλειψη ενέργειας.
- Αποστασιοποίηση και κυνισμός: Τείνουν να γίνονται όλο και πιο απαισιόδοξοι και απόμακροι.
- Αίσθημα αναποτελεσματικότητας: δεν νιώθουν ευχαρίστηση, δουλεύουν μηχανικά και ως εκ τούτου, η απόδοση μειώνεται.
Μελέτες δείχνουν ότι η Εφαρμογή της Ενσυνειδητότητας, βοηθά την ψυχική υγεία των επαγγελματιών Υγείας. Έτσι, αναγνωρίζοντας τα προειδοποιητικά σημάδια, μπορούν να τα διαχειριστούν, πιο αποτελεσματικά.
2 πρακτικές Ενσυνειδητότητας
Α) Μια απλή πρακτική, που εφαρμόζεται εύκολα, ειδικά όταν θέλετε κάτι γρήγορο, πριν από μια δύσκολη επίσκεψη/συνομιλία ή σε στιγμές κούρασης και έντασης, είναι ο διαλογισμός της γείωσης.
- Καθίστε σε μία καρέκλα, όπου και τα δύο πόδια σας, ακουμπούν στο πάτωμα.
- Πάρτε 3-4 αναπνοές, με το δικό σας ρυθμό (εισπνοή από την μύτη εκπνοή αργά, από το στόμα)
- Επικεντρώστε την προσοχή σας στα πόδια σας,
- Παρατηρείστε την επαφή των πελμάτων σας με το πάτωμα κι πιέστε τα απαλά. Νιώστε το βάρος τους, νιώστε την θερμοκρασία τους.
- Παρατηρήστε για 2-3 λεπτά, πως νιώθετε τα πόδια σας, την αίσθηση του παπουτσιού ή της κάλτσας, κινήστε ελαφρά τα δάχτυλα των ποδιών σας, αν σας αρέσει.
- Πάρτε μία τελευταία ήρεμη αναπνοή
Εστιάζοντας την προσοχή σας στα πόδια σας στο πάτωμα, φέρνετε αμέσως την προσοχή σας στην παρούσα στιγμή και αναζωογονείστε.
Β) Μία συνήθεια, που δεν βοηθά, είναι η ταυτόχρονη διεκπεραίωση πολλών δραστηριοτήτων (multitasking). Όταν εκτελούμε δύο-τρείς εργασίες μαζί, εν μέσω περισπασμών ή πεταγόμαστε από την μία στην άλλη, τότε ο εγκέφαλος χρειάζεται περισσότερη ενέργεια και υπάρχει ένα μικρό χρονικό κενό, μεταξύ των δραστηριοτήτων. Αυτό προκαλεί παρερμηνείες, κούραση, λάθη και πολλές φορές χάσιμο, αντί για εξοικονόμηση χρόνου.
Οπότε αν θέλετε να είστε αποδοτικοί και πιο ξεκούραστοι, τότε ολοκληρώστε μία δραστηριότητα την φορά, με Ενσυνειδητότητα.
- Δηλαδή, πριν ξεκινήσετε πάρτε 2-3 αναπνοές,
- Αποφασίστε να ασχοληθείτε με μία κύρια δραστηριότητα
- και συνειδητά επικεντρωθείτε σε αυτό που κάνετε, μέχρι να το τελειώσετε.
Ενσυνειδητότητα, δεν σημαίνει να ζούμε μόνο στο τώρα, χωρίς σχέδια ή στόχους για το μέλλον. Όταν όμως, εστιαζόμαστε στις συνθήκες του παρόντος και όχι σε παλιές αρνητικές εμπειρίες, τότε προχωράμε σταθερά και με περισσότερη αποφασιστικότητα, για να πετύχουμε τους στόχους μας.
Οι βιωματικές πρακτικές Ενσυνειδητότητας δεν είναι μόνο μια τακτική για να μας ηρεμήσουν, αλλά και για να διαχειριζόμαστε τις προκλήσεις πιο ευέλικτα και να χαιρόμαστε περισσότερο.
Η Eνσυνειδητότητα βοηθά τους επαγγελματίες Υγείας, να μειώσουν το στρες, να βελτιώσουν την παραγωγική επικοινωνία με τους ασθενείς και να εξισορροπήσουν την ενσυναίσθηση τους.
Πηγή: Μηνιαίο Έντυπο «Περί Υγείας»