Τα στάδια του πένθους και τρόποι για να αισθανθείτε καλύτερα

Η θλίψη αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της ζωής. Είτε λόγω του θανάτου ενός αγαπημένου προσώπου, απώλειας μιας δουλειάς ή οποιασδήποτε άλλης σημαντικής αλλαγής στη ζωή, η θλίψη είναι η καθολική απάντηση στην αντιμετώπιση της απώλειας.

Ποια είναι τα πέντε στάδια της θλίψης; 

Αν και ο καθένας αντιμετωπίζει την απώλεια με διαφορετικούς τρόπους, υπάρχουν πέντε κοινά καθορισμένα στάδια θλίψης. Τα στάδια περιγράφηκαν για πρώτη φορά από τη Δρ Elisabeth Kübler-Ross στο βιβλίο της On Death and Dying. Βοηθούν στην παροχή ενός πλαισίου για τις περίπλοκες σκέψεις, συμπεριφορές και συναισθήματα που συχνά βιώνονται με την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου.

Αν και αυτά τα στάδια δεν πρέπει να θεωρούνται πανάκεια – δεν βιώνουν όλοι αυτά τα στάδια με τον ίδιο τρόπο ή με την ίδια σειρά, αν όχι καθόλου – η κατανόησή τους μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα συναισθήματα που μπορεί να νιώθετε.

Άρνηση
Η άρνηση αναφέρεται στην περίοδο πένθους κατά την οποία το άτομο αρνείται να αποδεχθεί την πραγματικότητα μιας κατάστασης. Η άρνηση είναι διαφορετική από την μη κατανόηση. Είναι ένας μηχανισμός άμυνας που μας βοηθά να προστατευτούμε από το σοκ της τρομερής αναστάτωσης. Μια περίοδος άρνησης μπορεί να είναι φυσιολογική και ακόμη και χρήσιμη κατά τη διαδικασία του πένθους, καθώς εργαζόμαστε για να επεξεργαστούμε μια δύσκολη κατάσταση. Παραδείγματα άρνησης περιλαμβάνουν:

αρνούμενος να αποδεχθεί ή να αναγνωρίσει το θάνατο
άρνηση ή αποφυγή του θέματος στη συζήτηση
δηλώνοντας ότι η απώλεια δεν είναι αλήθεια ή ότι η πηγή της είδησης είναι αναξιόπιστη.

Θυμός
Μόλις το άτομο αντιληφθεί τις πληροφορίες που έλαβε και αποδεχτεί την πραγματικότητα ενός θανάτου, συχνά βιώνει θυμό. Ο θυμός μπορεί να είναι μια φυσική απάντηση που απευθύνεται στον εαυτό του, στα μέλη της οικογένειας, στους γιατρούς, στον Θεό ή ακόμα και στον αποθανόντα. Ο θυμός είναι  φυσιολογικό μέρος της διαδικασίας του πένθους, αν και μπορεί αυτός που πενθεί να μοιάζει πληγωμένος ή προσβλητικός προς τα αγαπημένα του πρόσωπα. Συχνά, ο θυμός είναι απλώς μια εκδήλωση θλίψης και μπορεί να παρουσιαστεί με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα:

κατηγορώντας τον  ιατρό ότι δεν προλαμβάνει την ασθένεια
κατηγορώντας τα μέλη της οικογένειας για έλλειψη φροντίδας ή υποστήριξης
νιώθοντας θυμό προς τον Θεό ή μια ανώτερη πνευματική δύναμη
αισθάνεται θυμό με τον εαυτό του ή κατηγορεί τον εαυτό του για το θάνατο
απώλεια υπομονής.

Διαπραγμάτευση
Όταν βιώνουμε θλίψη, αισθανόμαστε συχνά απελπισμένοι και συντετριμμένοι. Είναι σύνηθες να χαρακτηριζόμαστε από δηλώσεις όπως «τι θα γινόταν αν» και «αν μόνο», καθώς βιώνουμε απώλεια ελέγχου σε αυτό που συμβαίνει. Κατά τη διάρκεια του διαπραγματευτικού σταδίου της θλίψης, ένα άτομο προσπαθεί να διαπραγματευτεί ή να κάνει συμβιβασμούς. Προσπαθούμε να κάνουμε συμφωνίες με τον εαυτό μας ή μια συμφωνία με μια ανώτερη δύναμη, με αντάλλαγμα να νιώθουμε λιγότερο λυπημένοι ή να έχουμε διαφορετικό αποτέλεσμα. Οι διαπραγματεύσεις είναι συχνά παράλογες. Παραδείγματα διαπραγματεύσεων περιλαμβάνουν:

«Αν την είχα φέρει στον γιατρό νωρίτερα, αυτό θα είχε θεραπευτεί».
«Αν ήμουν περισσότερο κοντά, θα είχα παρατηρήσει ότι κάτι δεν πήγαινε καλά».
«Θεέ μου, αν τον φέρεις πίσω, υπόσχομαι ότι δεν θα ξαναλέω ψέματα».

Κατάθλιψη
Η κατάθλιψη είναι ένα αίσθημα θλίψης και απελπισίας που συχνά προκύπτει με την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Ενώ τα πρώτα στάδια της θλίψης μας βοηθούν να προστατεύσουμε από τον συναισθηματικό πόνο που βιώσαμε με την απώλεια, συχνά αυτά τα συναισθήματα είναι αναπόφευκτα. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης περιλαμβάνουν:

συναισθήματα θλίψης
απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που συνήθως απολαμβάνετε
αλλαγές στον ύπνο
σημαντικές αλλαγές στο βάρος
έλλειψη ενέργειας
αίσθημα ταραχής ή ανησυχίας
να νιώθεις άχρηστος ή ένοχος
μειωμένη συγκέντρωση.

Τα συναισθήματα κατάθλιψης είναι μια φυσική αντίδραση στη θλίψη. Μετά την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, η οξεία θλίψη μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία σας για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Το πένθος μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη διαταραχή θλίψης εάν αυτά τα συναισθήματα επιμείνουν και συνεχίσουν να προκαλούν σημαντική βλάβη και αγωνία στη ζωή σας για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους. Η παρατεταμένη διαταραχή θλίψης είναι μια διαγνώσιμη ιατρική κατάσταση και μπορεί να γίνει αναπηρική εάν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.

Αποδοχή
Θεωρούμενο το πέμπτο και τελευταίο από τα στάδια της Kübler-Ross, η αποδοχή αναφέρεται στην περίοδο της θλίψης όταν τελικά συμβιβαζόμαστε με την αποδοχή της πραγματικότητας της απώλειας μας. Όταν έχουμε φτάσει σε αυτό το στάδιο της αποδοχής, δεν αρνούμαστε πλέον ούτε αγωνιζόμαστε ενάντια στη θλίψη μας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εργαζόμαστε για να επικεντρώσουμε την ενέργειά μας στον εορτασμό της ζωής του αγαπημένου μας προσώπου, να αγαπάμε τις αναμνήσεις που μοιραστήκαμε και να κάνουμε σχέδια για να προχωρήσουμε μπροστά.

Εύρεση υποστήριξης
Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η διαδικασία του πένθους είναι διαφορετική για τον καθένα. Το να μάθετε πώς να αντιμετωπίζετε το πένθος είναι ζωτικής σημασίας για τη σωματική και ψυχική σας υγεία. Η θλίψη μπορεί να προκαλέσει αλλαγές σε πολλές πτυχές της καθημερινότητάς σας, όπως:

όρεξη
συνήθειες ύπνου
διάθεση
επίπεδα ενέργειας
προβλήματα υγείας, όπως η αυξημένη αρτηριακή πίεση.
Αν και η θλίψη δεν απαιτεί γενικά θεραπεία, η εύρεση υποστήριξης μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε καλύτερα τη θλίψη σας. Για μερικούς ανθρώπους, η εμπιστοσύνη σε άλλους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του βάρους των συναισθημάτων που βιώνετε. Ο στόχος είναι να αποτρέψετε τις ανθυγιεινές συνέπειες της θλίψης από το να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στην υγεία και την ευημερία σας. Μπορεί να βρείτε υποστήριξη σε άτομα ή ομάδες όπως:

οικογένεια και στενούς φίλους
σύμβουλοι ή θεραπευτές θλίψης
ομάδες υποστήριξης θλίψης
θρησκευτικούς ή πνευματικούς ηγέτες
τον γιατρό σας.

Αναπτύξτε μια καθημερινή ρουτίνα. Η τήρηση μιας υγιεινής διατροφής, της ρουτίνας άσκησης και του προγράμματος ύπνου μπορεί να σας βοηθήσει να εστιάσετε στα πράγματα που μπορείτε να ελέγξετε.
Γιορτάστε τη ζωή του αγαπημένου σας προσώπου. Σκεφτείτε πως μπορείτε να τιμήσετε τη μνήμη του αγαπημένου σας προσώπου με  έναν τρόπο που έχει νόημα για εσάς. Αυτό μπορεί να είναι οτιδήποτε, από τη συλλογή φωτογραφιών, τις ιστορίες, τη δημιουργία ενός μνημείου.
Αναζητήστε τη χαρά. Το να επιτρέπετε στον εαυτό σας να βιώνει χαρά σε δύσκολες στιγμές μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ψυχικής σας κατάστασης και να προσφέρει μακροχρόνια οφέλη για την υγεία.
Μάθετε για διαφορετικούς τρόπους επεξεργασίας του πένθους.

Βιβλία όπως τα “Πλησιάζοντας τον θάνατο”,”Γι’ αυτούς που μένουν…”κλπ. μπορούν να βοηθήσουν.