Οι ψυχολογικές επιπτώσεις του καρκίνου του μαστού στις γυναίκες
Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τον πιο συχνό τύπο καρκίνου στις γυναίκες, με την εμφάνισή του να αυξάνεται συνεχώς.
Παράλληλα, χάρη στην πρόληψη, τον μαστογραφικό έλεγχο και τις εξελίξεις στη θεραπεία, τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί σημαντικά.
«Ο καρκίνος του μαστού επιδρά καταληκτικά στην ψυχική υγεία των γυναικών. Η κάθε γυναίκα που νοσεί βιώνει με το δικό της τρόπο την ασθένεια, περνά διαφορετικά στάδια κατά την εξέλιξη της νόσου και την κατακλύζουν αρνητικά συναισθήματα. Οι αλλεπάλληλες ιατρικές εξετάσεις, οι χειρουργικές επεμβάσεις, το πρόγραμμα των θεραπειών, η παρακολούθησή της από το ιατρικό προσωπικό προκαλούν στη γυναίκα σοκ, φόβο για το θάνατο, άγχος και αβεβαιότητα», σημειώνει η κ. Μαρία Παπαδάκη, ψυχολόγος, M.Sc.
Η διάγνωση συχνά αποτελεί την πιο δύσκολη στιγμή. «Η φάση της διάγνωσης αποτελεί την πιο δύσκολη στιγμή στην εξέλιξη της ασθένειας. Αποτελεί ψυχοπιεστικό παράγοντα. Οι αντιδράσεις ποικίλουν και μπορεί να είναι η πλήρης ενεργοποίηση και αναζήτηση της θεραπείας της ή η πλήρης άρνηση της κατάστασης και αποφυγή οποιαδήποτε ιατρικής βοήθειας. Από εκείνη τη στιγμή αρχίζει να διαχειρίζεται την ασθένεια και θα βιώσει έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις».
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις περιλαμβάνουν αλλαγές στην εικόνα του σώματος, την αυτοεκτίμηση, τη σεξουαλικότητα, καθώς και αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη, σύμφωνα με την ειδικό.
Η εικόνα του σώματος και η αυτοεκτίμηση
«Η εικόνα του σώματος προσδιορίζεται ως ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε το σώμα μας και το πώς αντιλαμβάνονται οι άλλοι το δικό μας σώμα, καθώς και τα συναισθήματα που δημιουργούνται από αυτό. Σχετίζεται άμεσα με την αυτοεκτίμηση. Ο μαστός είναι συνδεδεμένος τόσο με τη θηλυκότητα της γυναίκας, αφού αποτελεί το σύμβολο της ομορφιάς της, της γυναικείας της υπόστασης και της πηγής απόλαυσης του σεξ, όσο και με τον ρόλο της ως μητέρα.
Όταν νοσήσει μια γυναίκα, αισθάνεται το σώμα της διαφορετικό λόγω της μερικής ή ολικής μαστεκτομής, της απώλειας μαλλιών, της πρόωρης εμμηνόπαυσης ή των αυξομειώσεων του βάρους. Όλα αυτά προκαλούν ανασφάλεια και αίσθηση απώλειας ενδιαφέροντος», τονίζει η κ. Παπαδάκη.
Σεξουαλικότητα και συναισθηματική επαφή
«Η ερωτική της επιθυμία επηρεάζεται επίσης εξαιτίας των παρενεργειών της θεραπείας αλλά και της συναισθηματικής της κατάστασης. Η libido μειώνεται και χάνει την σεξουαλικότητά της καθώς δεν νιώθει πλέον ελκυστική. Στην ψυχή της κυριαρχεί ο φόβος έκθεσης στον σύντροφό της και το αίσθημα απόρριψης», προσθέτει.
Ποιότητα ζωής και καθημερινότητα
«Η ποιότητα ζωής της γυναίκας δέχεται μεγάλη επίδραση από την ασθένεια, καθώς ο καρκίνος μειώνει το επίπεδο λειτουργικότητας. Η ποιότητα ζωής περιλαμβάνει τη σωματική και ψυχική αντίληψη για την υγεία, την κοινωνική και οικονομική υποστήριξη. Οι τομείς που επηρεάζονται είναι το περιβάλλον στήριξης, η οικογένεια, η συναισθηματική ζωή και άλλες πτυχές της καθημερινότητας».
Οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις
«Οι σχέσεις στην οικογένεια καθώς και οι κοινωνικές επαφές της γυναίκας τροποποιούνται. Από τη διάγνωση της ασθένειας αναπροσαρμόζονται τα μέλη της οικογένειας και αναλαμβάνονται νέοι ρόλοι. Κομβικής σημασίας είναι η ύπαρξη παιδιών, καθώς απαιτείται σωστή ενημέρωση και διαχείριση της ψυχολογικής τους κατάστασης. Το κοινωνικό περιβάλλον βιώνει αμφιθυμία μεταξύ λύπης και αισιοδοξίας. Η γυναίκα επιλέγει είτε απομόνωση είτε προσέγγιση και στήριξη», εξηγεί η ειδικός.
Διαχείριση ψυχολογικών διακυμάνσεων
«Η γυναίκα μπορεί και πρέπει να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις ψυχολογικές διακυμάνσεις της. Όταν εστιάζει στην ίαση και όχι στην ασθένεια, οδηγείται σε δυναμική και θετική αντιμετώπιση. Το σύγχρονο μοντέλο υγείας αναγνωρίζει τη σχέση ψυχής-σώματος, επιβεβαιώνοντας ότι το άγχος και τα αρνητικά συναισθήματα εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα και δυσκολεύουν την ίαση», εξηγεί η κ. Παπαδάκη.
Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας
«Ο καρκίνος μαστού είναι πολυπαραγοντική νόσος και χρειάζεται συνεργασία γιατρού και ψυχολόγου για την καλύτερη αντιμετώπιση. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην προσαρμογή της θεραπείας, στη θέσπιση νέων στόχων, στην αναπροσαρμογή κοινωνικών, εργασιακών και οικογενειακών ρόλων, στην υποστήριξη φόβων και στη διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων. Επίσης παρέχει συμβουλευτική και στην οικογένεια.
Ακόμα και μια δύσκολη εμπειρία όπως αυτή του καρκίνου του μαστού μπορεί να γίνει ευκαιρία για τη γυναίκα να επανεξετάσει τη ζωή της. Μαζί με τη θεραπεία του καρκίνου, έχει τη δυνατότητα να καταφέρει να θεραπεύσει και τις ψυχικές της συγκρούσεις και να αλλάξει τη ζωή της προς το καλύτερο», καταλήγει η κ. Παπαδάκη.