Η «εισβολή» του λαγοκέφαλου συνεχίζεται – Οδηγίες προστασίας από τον Ερυθρό Σταυρό
Ανησυχία προκαλεί η ολοένα και μεγαλύτερη παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες, καθώς το συγκεκριμένο τοξικό είδος εξαπλώνεται με ταχύ ρυθμό, δημιουργώντας προβλήματα στη δημόσια υγεία, τη βιοποικιλότητα, την αλιεία και τον τουρισμό.
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) αποτελεί έναν από τους πιο επικίνδυνους θαλάσσιους εισβολείς στη Μεσόγειο. Το είδος εισήλθε στην περιοχή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και πλέον έχει εγκατασταθεί στα ελληνικά νερά, με επιστήμονες, αλιείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της εξάπλωσής του.
Το ψάρι προέρχεται από τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, καθώς και από την Ερυθρά Θάλασσα. Η παρουσία του στη Μεσόγειο καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2003, ενώ στα ελληνικά ύδατα εντοπίστηκε το 2005.
Η εξάπλωσή του σχετίζεται με τη λεγόμενη «Λεσεψιανή μετανάστευση», δηλαδή τη μετακίνηση θαλάσσιων οργανισμών από την Ερυθρά Θάλασσα προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η κλιματική αλλαγή, η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων, η αύξηση της αλατότητας αλλά και η υπεραλίευση έχουν δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την εγκατάσταση και την αναπαραγωγή του είδους.
Τα τελευταία χρόνια ο λαγοκέφαλος έχει επεκτείνει την παρουσία του σε πολλές περιοχές της χώρας, από την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα έως τον Σαρωνικό, την Εύβοια, τη Θεσσαλονίκη, την Αλεξανδρούπολη, τη Λήμνο, τη Σέριφο και την Κέρκυρα, προκαλώντας σημαντικές ζημιές στον αλιευτικό κλάδο.
Οι αλιείς ζητούν την παρέμβαση της Πολιτείας, επισημαίνοντας ότι το είδος προκαλεί καταστροφές στον εξοπλισμό τους και επηρεάζει αρνητικά τόσο την αλιεία όσο και τον τουρισμό, λόγω της γρήγορης αναπαραγωγής και της αυξανόμενης παρουσίας του.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, «Είναι από τα είδη τα οποία καταστρέφουν δίχτυα, καταστρέφουν παραγάδια. Έχει πάρα πολύ ισχυρά δόντια. Η ονομασία «λαγοκέφαλος» βγήκε γιατί μπροστά στα δόντια του έχει δύο πολύ ισχυρά δόντια πάνω και δύο πολύ ισχυρά κάτω, που προσομοιάζουν με του λαγού».
Κίνδυνος για λουόμενους και καταναλωτές
Η παρουσία του λαγοκέφαλου προκαλεί ανησυχία και στους λουόμενους, καθώς το ψάρι συχνά εμφανίζεται σε ρηχά νερά και, ως σαρκοφάγο είδος, μπορεί να επιτεθεί όταν αισθανθεί απειλή.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο λαγοκέφαλος περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη που καθιστά την κατανάλωσή του εξαιρετικά επικίνδυνη. Καθώς η συγκέντρωση της τοξίνης μπορεί να διαφέρει στα διάφορα σημεία του ψαριού, κανένα τμήμα του δεν θεωρείται ασφαλές για κατανάλωση.
Παρότι το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν μεταφέρει τοξίνη μέσω του τραύματος, οι εξαιρετικά δυνατές σιαγόνες του, που θυμίζουν ράμφος, μπορούν να προκαλέσουν βαθιά τραύματα και έντονη αιμορραγία.
Οδηγίες του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού
Με αφορμή την αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός ενημερώνει τους πολίτες για τους κινδύνους του είδους και παρέχει οδηγίες πρώτων βοηθειών σε περίπτωση τραυματισμού από δάγκωμα.
Ο Τομέας Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού συνιστά:
- Άμεσο καθαρισμό του τραύματος με άφθονο καθαρό τρεχούμενο νερό και σαπούνι. Δεν συνιστάται η χρήση τοπικών αντισηπτικών χωρίς ιατρική οδηγία.
- Εφαρμογή σταθερής πίεσης με καθαρές γάζες ή καθαρό ύφασμα. Σε περίπτωση έντονης αιμορραγίας, η πίεση πρέπει να συνεχιστεί και το τραυματισμένο μέλος να παραμένει ψηλά.
- Άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, καθώς τα τραύματα από δάγκωμα μπορεί να απαιτούν εξειδικευμένη φροντίδα, αντιτετανική κάλυψη ή ακόμη και ράμματα.
- Σε περίπτωση περιστατικού σε απομακρυσμένη περιοχή ή σοβαρής αιμορραγίας, οι πολίτες θα πρέπει να καλέσουν το ΕΚΑΒ (166) ή τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (112), παρέχοντας τις απαραίτητες πρώτες βοήθειες μέχρι την άφιξη εξειδικευμένης βοήθειας.