Ιός του Δυτικού Νείλου: 5 πράγματα που εξηγούν την έξαρση των κρουσμάτων
Με αφορμή την αυξημένη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, ο επίκουρος καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας Γκίκας Μαγιορκίνης αναλύει ορισμένα βασικά επιστημονικά δεδομένα που συχνά δεν αναδεικνύονται στη δημόσια συζήτηση. Όπως εξηγεί, η εξάπλωση του ιού δεν συνδέεται μόνο με την παρουσία κουνουπιών, αλλά επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων, μεταξύ των οποίων τα πτηνά-«ενισχυτές», οι κλιματικές συνθήκες και οι αλλαγές στα οικοσυστήματα.
1. Δεν αρκεί η αύξηση των κουνουπιών
Όπως διευκρινίζει ο κ. Μαγιορκίνης σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για να μεταδοθεί ο ιός στον άνθρωπο πρέπει προηγουμένως ένα κουνούπι να έχει τραφεί από μολυσμένο πτηνό. Ωστόσο, δεν είναι όλα τα πτηνά μολυσμένα ούτε έχουν όλα την ίδια ικανότητα να μεταδίδουν τον ιό στα κουνούπια. Επομένως, η εξάπλωση του ιού είναι μια πιο σύνθετη διαδικασία και δεν εξηγείται απλώς από το πόσα κουνούπια υπάρχουν.
2. Η φετινή έξαρση έχει περισσότερες από μία αιτίες
Η παρουσία μεγάλου αριθμού κουνουπιών δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή εξήγηση για την αυξημένη κυκλοφορία του ιού. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα λεγόμενα πτηνά-«ενισχυτές», δηλαδή είδη που μπορούν να διατηρήσουν υψηλά επίπεδα του ιού και να συμβάλουν στη μετάδοσή του, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
3. Οι καιρικές συνθήκες δεν εξηγούν τα πάντα
Το κλίμα και οι θερμοκρασίες επηρεάζουν αναμφίβολα τον κύκλο μετάδοσης του ιού, όμως δεν αποτελούν τον μοναδικό παράγοντα. Η ανοσία των πληθυσμών των πτηνών, η παρουσία συγκεκριμένων ειδών και η απόσταση των οικοτόπων τους από κατοικημένες περιοχές μπορούν επίσης να επηρεάσουν σημαντικά την ένταση της μετάδοσης.
4. Πώς μπορεί να συνδέεται ο κυκλώνας Ντάνιελ
Ο κ. Μαγιορκίνης αναφέρεται και στην πιθανή επίδραση μεγάλων κλιματικών φαινομένων, όπως ο κυκλώνας Ντάνιελ, στις μετακινήσεις των πτηνών-«ενισχυτών». Τέτοια γεγονότα μπορούν να διαταράξουν τα οικοσυστήματα και να μεταβάλουν τις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών.
Οι συνέπειες τέτοιων αλλαγών δεν είναι απαραίτητα άμεσες. Όπως επισημαίνει, σε διεθνείς μελέτες έχει καταγραφεί ότι οι επιδράσεις σημαντικών περιβαλλοντικών μεταβολών μπορεί να γίνουν εμφανείς ακόμη και αρκετά χρόνια αργότερα.
5. Γιατί ορισμένα πτηνά είναι πιο σημαντικά στη μετάδοση
Καθοριστικός παράγοντας είναι η ιαιμία, δηλαδή η συγκέντρωση και η διάρκεια παρουσίας του ιού στο αίμα ενός οργανισμού. Στον άνθρωπο τα επίπεδα του ιού στο αίμα είναι συνήθως χαμηλά και δεν επαρκούν για να μολυνθεί ένα κουνούπι.
Αντίθετα, είδη όπως τα κορακοειδή μπορούν να εμφανίσουν υψηλή ιαιμία και να λειτουργήσουν ως σημαντικοί «ενισχυτές» του ιού. Μάλιστα, η κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.
Ατομική προστασία από τα κουνούπια
Ο κ. Μαγιορκίνης υπενθυμίζει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου κυκλοφορεί στην Ελλάδα εδώ και χρόνια και ότι η ατομική προστασία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης.
Η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, η τοποθέτηση σιτών σε πόρτες και παράθυρα και η απομάκρυνση ή κάλυψη σημείων όπου συγκεντρώνεται στάσιμο νερό μπορούν να περιορίσουν την έκθεση στα κουνούπια και, κατ’ επέκταση, τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού.