Φθινόπωρο και άγχος: Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοείτε

Η επιστροφή στην καθημερινή ρουτίνα, οι μικρότερες ημέρες και η περιορισμένη ηλιοφάνεια μπορούν για ορισμένους ανθρώπους να συνοδεύονται από αυξημένο στρες, χαμηλή διάθεση και κόπωση.

Ο όρος «φθινοπωρινό άγχος» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την τάση κάποιων ανθρώπων να αισθάνονται περισσότερη ανησυχία ή μελαγχολία κατά τους φθινοπωρινούς μήνες. Σύμφωνα με τη Healthline, οι αλλαγές στο φυσικό φως και την καθημερινότητα, αλλά και ψυχολογικοί παράγοντες, όπως η επιστροφή στη δουλειά ή το σχολείο και η προσέγγιση των γιορτών, μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση αυτών των συναισθημάτων.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν

Ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν ότι κάθε χρόνο, περίπου την ίδια εποχή, εμφανίζουν παρόμοιες αλλαγές στη διάθεσή τους. Η γενική γιατρός Clare Morrison αναφέρει μεταξύ άλλων συμπτώματα όπως χαμηλή διάθεση, έντονη ανησυχία, ευερεθιστότητα, υπνηλία, κόπωση και μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες που προηγουμένως τους ευχαριστούσαν.

Η επανάληψη των συμπτωμάτων την ίδια περίοδο κάθε χρόνο μπορεί να αποτελεί ένδειξη ενός εποχικού μοτίβου.

Πώς επηρεάζει το λιγότερο φως

Κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου η διάρκεια της ημέρας μειώνεται σταδιακά, με αποτέλεσμα να περιορίζεται και η έκθεση στο φυσικό φως.

Η αλλαγή αυτή μπορεί να επηρεάσει το κιρκάδιο ρολόι και μηχανισμούς που συνδέονται με τον ύπνο και τη διάθεση. Η μειωμένη έκθεση στον ήλιο μπορεί επίσης να επηρεάσει τα επίπεδα βιταμίνης D. Αν και χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν συσχετιστεί με συμπτώματα κατάθλιψης, αυτό δεν σημαίνει ότι η έλλειψή της αποτελεί από μόνη της την αιτία.

Δεν αποτελεί επίσημη διάγνωση

Το «φθινοπωρινό άγχος» δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση. Όπως εξηγεί η ψυχολόγος Patricia Thornton, οι ειδικοί χρησιμοποιούν περισσότερο τον όρο εποχική μορφή κατάθλιψης, η οποία περιγράφεται ως μείζων καταθλιπτική διαταραχή με εποχικό πρότυπο.

Οι αλλαγές στη διάρκεια της ημέρας και στον καιρό μπορούν σε ορισμένα άτομα να συνοδεύονται από επαναλαμβανόμενες μεταβολές στη διάθεση, την ενέργεια και τον ύπνο.

Η επιστροφή στη ρουτίνα μπορεί να αυξήσει το στρες

Η μετάβαση από την πιο χαλαρή περίοδο του καλοκαιριού σε ένα αυστηρότερο πρόγραμμα δεν είναι εύκολη για όλους.

Η επιστροφή σε σχολείο ή εργασία, τα νέα ωράρια, το πρωινό ξύπνημα, οι αυξημένες υποχρεώσεις και η πιθανή μείωση των ωρών ύπνου μπορούν να εντείνουν το άγχος.

Για άλλους ανθρώπους, ωστόσο, μια σταθερή καθημερινότητα μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, προσφέροντας αίσθηση ασφάλειας και οργάνωσης.

Όταν η εποχή φέρνει στην επιφάνεια δύσκολες αναμνήσεις

Η αλλαγή της εποχής μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται και με παλαιότερες δυσάρεστες εμπειρίες.

Η Patricia Thornton αναφέρεται στην «αντίδραση επετείου», κατά την οποία μια συγκεκριμένη χρονική περίοδος, ημερομηνία ή αλλαγή στο περιβάλλον μπορεί να επαναφέρει συναισθήματα που συνδέονται με ένα δύσκολο γεγονός του παρελθόντος.

Μάλιστα, το άτομο μπορεί να μην αντιλαμβάνεται αμέσως την αιτία της αυξημένης ανησυχίας ή θλίψης.

Η μελαγχολία για το τέλος του καλοκαιριού

Το τέλος του καλοκαιριού μπορεί επίσης να δημιουργήσει ένα αίσθημα απογοήτευσης, ιδιαίτερα όταν κάποιος αισθάνεται ότι δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει όσα είχε σχεδιάσει.

Ακόμη και μετά από ένα όμορφο καλοκαίρι, η επιστροφή στην καθημερινότητα μπορεί να συνοδεύεται από αίσθηση απώλειας. Παράλληλα, η προσέγγιση των γιορτών μπορεί να προκαλεί επιπλέον πίεση σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν οικογενειακές, οικονομικές ή κοινωνικές δυσκολίες.

Περισσότερο φυσικό φως και άσκηση

Η καθημερινή έκθεση στο φυσικό φως μπορεί να συμβάλει στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και στη διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος.

Ένας περίπατος ή άλλη δραστηριότητα σε εξωτερικό χώρο, ιδιαίτερα κατά τις πρωινές ώρες, μπορεί να προσφέρει τόσο έκθεση στο φως όσο και σωματική άσκηση.

Η άσκηση γενικότερα μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της διάθεσης και της ψυχικής ευεξίας. Το φθινόπωρο, μάλιστα, οι χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με το καλοκαίρι μπορούν να κάνουν πιο εύκολη την άσκηση σε εξωτερικούς χώρους.

Σε περιπτώσεις εποχικής κατάθλιψης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί φωτοθεραπεία με ειδικές συσκευές. Η συγκεκριμένη επιλογή καλό είναι να συζητείται με επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας.

Μια διαφορετική προσέγγιση στην εποχή

Οι ειδικοί προτείνουν να μην επικεντρώνεται κάποιος αποκλειστικά σε όσα αφήνει πίσω του μαζί με το καλοκαίρι.

Η δημιουργία νέων ευχάριστων συνηθειών, η αλλαγή του χώρου, η έναρξη δραστηριοτήτων που ταιριάζουν στο φθινόπωρο και η σταδιακή προσαρμογή στη νέα καθημερινότητα μπορούν να κάνουν τη μετάβαση ευκολότερη.

Πότε χρειάζεται βοήθεια

Όταν το άγχος, η θλίψη ή η έλλειψη ενέργειας επιμένουν, επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα ή εμφανίζονται έντονα κάθε χρόνο, είναι σημαντικό να ζητηθεί η συμβουλή γιατρού ή επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση αγχωδών διαταραχών και εποχικών συμπτωμάτων κατάθλιψης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί και φαρμακευτική θεραπεία μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Η αναγνώριση των συμπτωμάτων και του εποχικού μοτίβου από νωρίς μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη αντιμετώπισή τους και στην καλύτερη διαχείριση της μετάβασης στη νέα εποχή.