Pfizer και BMS στρέφονται στην Κίνα – Το δίλημμα των ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο που, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, θα διατηρεί ανοιχτό τον δρόμο για τις περισσότερες συμφωνίες αδειοδότησης φαρμάκων μεταξύ αμερικανικών και κινεζικών εταιρειών. Οι περιορισμοί αναμένεται να επικεντρώνονται κυρίως σε παθογόνους παράγοντες και βιοτεχνολογίες δυνητικής στρατιωτικής χρήσης.
Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για τις σχέσεις της αμερικανικής φαρμακοβιομηχανίας με την ταχέως αναπτυσσόμενη κινεζική biotech αγορά βρίσκεται η Ουάσιγκτον.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται νέους κανόνες για τις επενδύσεις φαρμακευτικών εταιρειών στην Κίνα, οι οποίοι, σύμφωνα με τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για τη διαδικασία, πιθανότατα θα επιτρέπουν τη συνέχιση των περισσότερων licensing deals για κινεζικά φάρμακα.
Η προσέγγιση αυτή είναι σαφώς πιο περιορισμένη από τους ευρύτερους φραγμούς που έχουν τεθεί σε άλλους στρατηγικούς κλάδους της αμερικανοκινεζικής οικονομικής αντιπαράθεσης και πιο ήπια από όσα ζητούν ορισμένα μέλη του Κογκρέσου.
Πού αναμένεται να μπει η «κόκκινη γραμμή»
Οι υπό επεξεργασία κανόνες του Treasury εκτιμάται ότι θα επιτρέπουν στις αμερικανικές φαρμακοβιομηχανίες να επενδύουν σε υποσχόμενα νέα φάρμακα που αναπτύσσουν κινεζικές εταιρείες, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συνδέονται με παθογόνους παράγοντες ή βιοτεχνολογίες που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως όπλα.
Οι κανόνες, πάντως, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί και ενδέχεται να τροποποιηθούν, ιδιαίτερα εάν υπάρξει παρέμβαση του προέδρου Donald Trump, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Αυτό αποτελεί κομβικό σημείο για την αγορά: προς το παρόν δεν υπάρχει τελική κυβερνητική απόφαση, αλλά ένα πλαίσιο που βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση.
Deals 115 δισ. δολαρίων στην κινεζική biotech
Το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο. Οι συμφωνίες εξωτερικής αδειοδότησης της κινεζικής biotech αγοράς ανήλθαν πέρυσι σε περίπου 115 δισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία της GlobalData που επικαλείται το Reuters.
Για τις μεγάλες αμερικανικές φαρμακοβιομηχανίες, η Κίνα έχει εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες πηγές νέων υποψήφιων φαρμάκων.
Τα licensing deals επιτρέπουν στις Big Pharma να αποκτούν δικαιώματα για πολλά υποσχόμενα μόρια χωρίς να χρειάζεται να έχουν αναπτύξει εξαρχής τα συγκεκριμένα προγράμματα στα δικά τους ερευνητικά εργαστήρια.
Για τις κινεζικές biotech, από την άλλη πλευρά, οι συμφωνίες προσφέρουν κεφάλαια, διεθνή ανάπτυξη και πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές.
Σχεδόν τα μισά αμερικανικά licensing deals από την Κίνα
Η μετατόπιση της φαρμακευτικής καινοτομίας αποτυπώνεται και στα στοιχεία των συμφωνιών. Σχεδόν οι μισές συμφωνίες αμερικανικών εταιρειών για απόκτηση φαρμακευτικών δικαιωμάτων από το εξωτερικό το 2025 αφορούσαν κινεζικές εταιρείες, σύμφωνα με την GlobalData, τάση που συνεχίστηκε και μέσα στο 2026.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που έχει αλλάξει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά R&D και έχει μετατρέψει τις κινεζικές biotech σε σημαντικό τροφοδότη των pipelines των αμερικανικών Big Pharma.
BMS: Συμφωνία έως 15,2 δισ. δολάρια με τη Hengrui
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Bristol Myers Squibb, η οποία φέτος υπέγραψε συνεργασία με την κινεζική Jiangsu Hengrui Pharma, δυνητικής αξίας έως 15,2 δισ. δολαρίων.
Οι συμφωνίες αυτού του μεγέθους δείχνουν ότι η σχέση μεταξύ αμερικανικής και κινεζικής φαρμακευτικής βιομηχανίας έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια περιστασιακών συνεργασιών.
Για τις μεγάλες πολυεθνικές, τα κινεζικά assets αποτελούν πλέον μέρος της στρατηγικής ενίσχυσης των ερευνητικών pipelines.
Pfizer – Innovent: 10,5 δισ. δολάρια και 12 προγράμματα ογκολογίας
Αντίστοιχα, η Pfizer ανακοίνωσε συνεργασία με την Innovent Biologics συνολικής δυνητικής αξίας έως 10,5 δισ. δολάρια, η οποία καλύπτει 12 ογκολογικά προγράμματα.
Το παράδειγμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει πόσο κεντρική θέση έχουν πλέον οι κινεζικές εταιρείες ακόμη και σε πεδία υψηλής στρατηγικής αξίας, όπως η ογκολογία.
Bourla: Δεν βλέπω ζήτημα εθνικής ασφάλειας
Οι μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες έχουν ταχθεί κατά της επιβολής γενικευμένων περιορισμών.
Μεγάλες εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Pfizer, έχουν συναντηθεί τους τελευταίους μήνες με αξιωματούχους της κυβέρνησης Trump, υποστηρίζοντας ότι ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο θα μπορούσε να αποκόψει τις αμερικανικές εταιρείες από μια γρήγορα αναπτυσσόμενη πηγή νέων φαρμάκων.
Ο CEO της Pfizer Albert Bourla δήλωσε ότι έχει συζητήσει το ζήτημα της Κίνας και της εθνικής ασφάλειας με τον υπουργό Οικονομικών Scott Bessent, τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio και εκπροσώπους του Department of Health and Human Services.
Ο Bourla υποστήριξε ότι δεν θεωρεί πως οι συμφωνίες αδειοδότησης φαρμάκων από κινεζικές εταιρείες αποτελούν από μόνες τους κίνδυνο εθνικής ασφάλειας και τάχθηκε κατά της επιβολής σχετικών περιορισμών.
Η διαφορετική θέση των μικρότερων biotech
Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, όταν η συζήτηση περνά στις μικρότερες και μεσαίες αμερικανικές biotech.
Ορισμένες εταιρείες, οι οποίες βασίζονται σε συμφωνίες με αμερικανικές Big Pharma για τη χρηματοδότηση και ανάπτυξη των προγραμμάτων τους, πιέζουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Υποστηρίζουν ότι η διεύρυνση των συμφωνιών με κινεζικές εταιρείες μπορεί να περιορίσει τη χρηματοδότηση της αμερικανικής βιοτεχνολογίας και, μακροπρόθεσμα, να δημιουργήσει μεγαλύτερη εξάρτηση από την Κίνα.
Ο CEO της Ginkgo Bioworks, Jason Kelly, έχει συναντηθεί με αξιωματούχους του Treasury και έχει προειδοποιήσει ότι η συνέχιση των αμερικανικών επενδύσεων στην Κίνα μπορεί να δημιουργήσει στρατηγική εξάρτηση στον τομέα των καινοτόμων φαρμάκων.
Το Κογκρέσο πιέζει για αυστηρότερο έλεγχο
Η συζήτηση έχει περάσει και σε πολιτικό επίπεδο. Ο Ρεπουμπλικανός John Moolenaar και η Δημοκρατική Debbie Dingell έχουν υποστηρίξει αυστηρότερη εποπτεία των επενδύσεων, των licensing agreements και των joint ventures με κινεζικές εταιρείες βιοτεχνολογίας.
Ο Moolenaar έχει ζητήσει από το Treasury να αξιοποιήσει το COINS Act, τον νόμο εθνικής ασφάλειας που ψηφίστηκε το 2025 για τον έλεγχο των αμερικανικών επενδύσεων προς χώρες ανησυχίας, ακόμη και αν η φαρμακοβιομηχανία δεν κατονομάστηκε αρχικά ως ξεχωριστός κλάδος.
Το ίδιο το Treasury διευκρινίζει ότι ο COINS Act έγινε νόμος τον Δεκέμβριο του 2025 και προβλέπει την έκδοση νέων κανονισμών για τον περιορισμό συγκεκριμένων outbound investments σε τεχνολογίες που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια.
Ο αντίλογος: Η πολιτική των chips δεν εφαρμόζεται αυτούσια στα φάρμακα
Δεν συμμερίζονται όλοι στο Κογκρέσο την άποψη ότι η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί να περιορίσει την άνοδο της κινεζικής βιοτεχνολογίας μέσω των επενδυτικών φραγμών.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Jake Auchincloss υποστήριξε ότι η Κίνα διαθέτει σημαντικούς επιστημονικούς και οικονομικούς πόρους στη βιοτεχνολογία και ότι η προσπάθεια επιβράδυνσης της φαρμακευτικής της βιομηχανίας μέσω περιορισμών στις αμερικανικές επενδύσεις δύσκολα θα επιτύχει.
Η διαφωνία αποτυπώνει ένα βαθύτερο ερώτημα: κατά πόσο η στρατηγική που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ σε τομείς όπως οι ημιαγωγοί μπορεί να εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο στη βιοτεχνολογία, έναν κλάδο όπου οι επιστημονικές συνεργασίες και οι διασυνοριακές συμφωνίες αποτελούν βασικό μέρος του μοντέλου ανάπτυξης.
Εθνική ασφάλεια ή πρόσβαση στην καινοτομία
Στην ουσία, η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικές προτεραιότητες. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη να περιοριστεί η μεταφορά αμερικανικού κεφαλαίου και τεχνογνωσίας σε τεχνολογίες που μπορούν να δημιουργήσουν κινδύνους εθνικής ασφάλειας.
Από την άλλη, η φαρμακευτική βιομηχανία υποστηρίζει ότι οι υπερβολικά ευρείς περιορισμοί μπορούν να αποκλείσουν τις αμερικανικές εταιρείες από νέα φάρμακα, να περιορίσουν τον ανταγωνισμό για τα καλύτερα assets και να δυσκολέψουν την ανανέωση των pipelines τους.
Η κατεύθυνση που εξετάζει αυτή τη στιγμή το Treasury φαίνεται να επιχειρεί να χαράξει μια γραμμή μεταξύ των δύο.
Οι υφιστάμενοι κανόνες είναι ήδη στοχευμένοι
Το σημερινό αμερικανικό καθεστώς outbound investment δεν απαγορεύει συνολικά τις επενδύσεις σε χώρες που θεωρούνται πηγή ανησυχίας.
Το Treasury διευκρινίζει ότι οι υφιστάμενοι κανόνες είναι στοχευμένοι σε συγκεκριμένες κατηγορίες ευαίσθητων τεχνολογιών, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν στρατιωτικές, πληροφοριακές, εποπτικές ή κυβερνοεπιθετικές δυνατότητες.
Μάλιστα, με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο, απλές συμβάσεις technology licensing, consulting ή procurement δεν θεωρούνται αυτομάτως καλυπτόμενες συναλλαγές, εκτός εάν εντάσσονται σε άλλου είδους συναλλαγή που υπάγεται στους κανόνες.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι επομένως εάν και σε ποιο βαθμό το νέο πλαίσιο θα επεκτείνει τους ελέγχους ειδικά στη βιοτεχνολογία.
Πριν από τη συνάντηση Trump – Xi δύσκολα αναμένονται ανακοινώσεις
Η διαμόρφωση των κανόνων συμπίπτει με μια ευαίσθητη διπλωματική συγκυρία.
Ο πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping αναμένεται να συναντηθεί με τον Donald Trump στις ΗΠΑ την επόμενη εβδομάδα.
Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, θεωρείται απίθανο το Treasury να ανακοινώσει τους νέους κανόνες για τις φαρμακευτικές επενδύσεις πριν από τη συνάντηση.
Το Treasury και ο Λευκός Οίκος δεν σχολίασαν το περιεχόμενο του υπό εξέταση πλαισίου.
Μια απόφαση με παγκόσμιες συνέπειες για τη pharma
Η τελική επιλογή της Ουάσιγκτον δεν αφορά μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας.
Θα επηρεάσει τις στρατηγικές των μεγαλύτερων πολυεθνικών φαρμακοβιομηχανιών, τις αποτιμήσεις των κινεζικών biotech, τον ανταγωνισμό για τα καλύτερα φαρμακευτικά assets και, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτείται η παγκόσμια φαρμακευτική καινοτομία.
Με συμφωνίες δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων να έχουν ήδη υπογραφεί, η Κίνα δεν αποτελεί πλέον απλώς μία αναδυόμενη αγορά για τη διεθνή φαρμακοβιομηχανία.
Έχει μετατραπεί σε πηγή νέων φαρμάκων και ερευνητικών προγραμμάτων που οι Big Pharma θεωρούν κρίσιμα για το μέλλον των pipelines τους.
Και αυτό εξηγεί γιατί η Ουάσιγκτον αναζητά έναν τρόπο να περιορίσει τους κινδύνους εθνικής ασφάλειας χωρίς να κλείσει την πόρτα σε ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα οικοσυστήματα φαρμακευτικής καινοτομίας στον κόσμο.