Ενέσιμες πράξεις: Τι ζητούν 13 ιατρικά σωματεία για την ασφάλεια των ασθενών
Μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη και τη δημόσια συζήτηση που ακολούθησε, 13 ιατρικά σωματεία εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, ζητώντας ένα σαφές, ενιαίο και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο για τις ενέσιμες πράξεις βοτουλινικής τοξίνης και υαλουρονικού οξέος. Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί ποιοι ιατροί μπορούν να πραγματοποιούν τις συγκεκριμένες πράξεις, ποια εκπαίδευση απαιτείται και με ποιον τρόπο διασφαλίζεται η ασφάλεια των ασθενών.
Τα σωματεία τονίζουν ότι η ενέσιμη χορήγηση βοτουλινικής τοξίνης και υαλουρονικού οξέος αποτελεί αμιγώς ιατρική πράξη, ανεξάρτητα από το αν ο σκοπός είναι θεραπευτικός ή αισθητικός. Απαιτείται λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση, αξιολόγηση ενδείξεων και αντενδείξεων, επιλογή του κατάλληλου προϊόντος και τεχνικής, καθώς και δυνατότητα πρόληψης και αντιμετώπισης πιθανών επιπλοκών.
«Ο αισθητικός σκοπός δεν μεταβάλλει τον ιατρικό χαρακτήρα της πράξης ούτε περιορίζει τις απαιτήσεις επιστημονικής επάρκειας και ασφάλειας», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η ανακοίνωση παραπέμπει στον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (ν. 3418/2005), σύμφωνα με τον οποίο ιατρική πράξη θεωρείται κάθε παρέμβαση που αποσκοπεί στην πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία ή αποκατάσταση της υγείας. Ως εκ τούτου, οι ενέσιμες πράξεις υπάγονται στις εγγυήσεις και τις υποχρεώσεις της άσκησης της ιατρικής, μεταξύ άλλων την ενημερωμένη συναίνεση και την παρακολούθηση του ασθενούς.
Εκπαίδευση και επάρκεια
Τα σωματεία επισημαίνουν ότι στα νοσοκομεία του ΕΣΥ δεν προβλέπεται εκπαίδευση ειδικευόμενων μέσω αισθητικών πράξεων, επομένως η πρακτική εμπειρία δεν προκύπτει αυτομάτως από την απόκτηση μιας ειδικότητας. Η επάρκεια, όπως αναφέρεται, θα πρέπει να κρίνεται με βάση την πραγματική εκπαίδευση, τις δεξιότητες και την εμπειρία του κάθε ιατρού, σύμφωνα με τον ν. 3418/2005.
Παράλληλα, η ανακοίνωση αναφέρει ότι η εκπαίδευση θα πρέπει να ακολουθεί το ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΛΟΤ EN 16844:2017, το οποίο περιλαμβάνει θεωρητική κατάρτιση, πρακτική άσκηση υπό εποπτεία, γνώση των πιθανών επιπλοκών και συνεχιζόμενη εκπαίδευση.
Ποιοι ιατροί μπορούν να κάνουν τις πράξεις
Στον δημόσιο διάλογο έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι συγκεκριμένες πράξεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά από δερματολόγους και πλαστικούς χειρουργούς. Τα σωματεία χαρακτηρίζουν αυτή τη θέση εσφαλμένη γενίκευση, σημειώνοντας ότι οι συγκεκριμένες ουσίες χρησιμοποιούνται σε διαφορετικούς τομείς της ιατρικής, ανάλογα με την ένδειξη και την ανατομική περιοχή.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το Υπουργείο Υγείας έχει εκδώσει «διαδοχικές και αντιφατικές εγκυκλίους», οι οποίες χρησιμοποιούν τη διάκριση μεταξύ θεραπευτικού και αισθητικού σκοπού ως κριτήριο αποκλεισμού ειδικοτήτων.
Τα σωματεία υποστηρίζουν ότι οι αποκλεισμοί αυτοί έρχονται σε αντίθεση με την απόφαση της 295ης Ολομέλειας του ΚΕΣΥ, στις 12.05.2022, η οποία αναγνωρίζει τη δυνατότητα εφαρμογής των ουσιών από συναφείς και άλλες ειδικότητες, όταν υπάρχει η αντίστοιχη ένδειξη και εκπαίδευση.
Όπως επισημαίνεται, η διάκριση θεραπευτικού–αισθητικού σκοπού «δεν αποτελεί επιστημονικά επαρκή αιτιολογία για αποκλεισμό ιατρών», καθώς αρκετές παρεμβάσεις συνδυάζουν λειτουργική και αισθητική αποκατάσταση.
Αίτημα για σαφές πλαίσιο και ελέγχους
Τα σωματεία ζητούν από το Υπουργείο Υγείας να αποσαφηνίσει το ισχύον πλαίσιο και να θεσπίσει κανόνες που θα συνδέουν κάθε πράξη με:
- τεκμηριωμένη ένδειξη,
- συνάφεια του γνωστικού αντικειμένου,
- αποδεδειγμένη επάρκεια του ιατρού.
Παράλληλα, ζητούν αυστηρότερους ελέγχους για πράξεις που πραγματοποιούνται από μη ιατρούς, την καταλληλότητα των χώρων, την προέλευση των προϊόντων, καθώς και την τήρηση των υποχρεώσεων ενημέρωσης και συναίνεσης των ασθενών.
Τα ερωτήματα προς το Υπουργείο Υγείας
Η ανακοίνωση καταλήγει με σειρά ερωτημάτων προς το Υπουργείο Υγείας, ζητώντας τεκμηριωμένες απαντήσεις σχετικά με:
- τις αλλαγές μεταξύ των θέσεων του 2024 και του 2026,
- την επιστημονική τεκμηρίωση των εγκυκλίων,
- τα κριτήρια επιλογής των ειδικοτήτων,
- τον τρόπο αξιολόγησης της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων,
- τον έλεγχο των πράξεων στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας,
- την εφαρμογή των κανόνων ιατρικής διαφήμισης και των πειθαρχικών διαδικασιών.
Η κοινή ανακοίνωση των ιατρικών φορέων αναδεικνύει την ανάγκη για ένα ενιαίο, σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο σχετικά με τις ενέσιμες πράξεις αισθητικής ιατρικής. Η δημόσια συζήτηση που ακολούθησε τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε το ζήτημα στο προσκήνιο, με τα σωματεία να ζητούν μεγαλύτερη σαφήνεια στους κανόνες και έμφαση στην ασφάλεια των ασθενών.