ΗΠΑ: Μείωση 35% στους θανάτους από καρκίνο – Οι νέες εξελίξεις σε έρευνα, AI και εμβόλια
Η έρευνα για τον καρκίνο προχωρά με γρήγορους ρυθμούς, αλλάζοντας σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες προλαμβάνουν, διαγιγνώσκουν και αντιμετωπίζουν τη νόσο.
Τη σημαντική αυτή πρόοδο αποτυπώνει το Cancer Progress Report 2026 της American Association for Cancer Research (AACR), η 16η ετήσια έκθεση που συγκεντρώνει τα πιο πρόσφατα δεδομένα για την επίπτωση, τη θνησιμότητα και την επιβίωση από τον καρκίνο, αναδεικνύοντας παράλληλα τον καθοριστικό ρόλο της βασικής, μεταφραστικής και κλινικής έρευνας στη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών.
Παράλληλα, η έκθεση παρουσιάζει επιστημονικές εξελίξεις που αναμένεται να επηρεάσουν το μέλλον της ογκολογίας, από την τεχνητή νοημοσύνη και την υγρή βιοψία μέχρι τα αντικαρκινικά εμβόλια και τις νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις που βασίζονται στο RNA.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεκαετιών έρευνας είναι πλέον μετρήσιμα.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το συνολικό ποσοστό θανάτων από καρκίνο μειώθηκε κατά 35% από το 1991 έως το 2024, γεγονός που αντιστοιχεί σε περίπου 4,8 εκατομμύρια λιγότερους θανάτους. Στην εξέλιξη αυτή έχουν συμβάλει η μείωση του καπνίσματος, η πρόοδος στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση, αλλά και οι αποτελεσματικότερες θεραπευτικές επιλογές.
Βελτίωση καταγράφεται και στους ασθενείς με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο. Για το σύνολο των καρκίνων, η πενταετής σχετική επιβίωση σε ασθενείς με απομακρυσμένη νόσο έχει υπερδιπλασιαστεί τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, από 17% στα μέσα της δεκαετίας του 1990 σε 36% την περίοδο 2016-2022.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, χρόνια συντονισμένης προσπάθειας και διεπιστημονικής συνεργασίας έχουν οδηγήσει σε σημαντικές θεραπευτικές εξελίξεις.
Όπως καταγράφει το AACR Cancer Progress Report 2026, από την 1η Ιουλίου 2025 έως τις 30 Ιουνίου 2026 ο FDA ενέκρινε 11 νέες αντικαρκινικές θεραπείες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η πρώτη μοριακά στοχευμένη θεραπεία για έναν σπάνιο και επιθετικό όγκο του εγκεφάλου με συγκεκριμένη γενετική αλλοίωση, η πρώτη θεραπεία που βασίζεται στην τεχνολογία proteolysis-targeting chimera για ασθενείς με καρκίνο του μαστού, ο πρώτος αναστολέας σημείου ελέγχου για τον καρκίνο των ωοθηκών και η πρώτη CAR-T κυτταρική θεραπεία για ασθενείς με λέμφωμα οριακής ζώνης.
Την ίδια περίοδο εγκρίθηκαν νέες ενδείξεις για πέντε ήδη διαθέσιμες αντικαρκινικές θεραπείες, μία μη επεμβατική φορητή συσκευή για τη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος, ένα τεστ αυτοσυλλογής δείγματος για τον HPV που μπορεί να πραγματοποιείται στο σπίτι, καθώς και αρκετά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης με στόχο την ενίσχυση της έγκαιρης ανίχνευσης και διάγνωσης του καρκίνου.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Ιδιαίτερη αναφορά στην έκθεση γίνεται στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς οι εφαρμογές της επεκτείνονται από τη βασική έρευνα και την ανάπτυξη νέων φαρμάκων έως την απεικόνιση, την ψηφιακή παθολογία και τον σχεδιασμό κλινικών μελετών.
Παράλληλα, η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση του καρκίνου, στην πρόβλεψη της έκβασης των ασθενών και στην περαιτέρω εξατομίκευση των θεραπευτικών επιλογών.
Τα αντικαρκινικά εμβόλια
Νέα δυναμική αποκτούν επίσης τα προληπτικά και θεραπευτικά αντικαρκινικά εμβόλια.
Οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν τον πιο αποτελεσματικό σχεδιασμό των εμβολίων, την αναγνώριση ειδικών στόχων των όγκων και τον συνδυασμό τους με άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Η έκθεση καταγράφει ενθαρρυντικά πρώιμα αποτελέσματα από εξατομικευμένες προσεγγίσεις στον καρκίνο του παγκρέατος, στο μελάνωμα και στον πρώιμο τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, καθώς και από εμβόλιο που μελετάται σε άτομα με σύνδρομο Lynch.
Το φορτίο της νόσου παραμένει υψηλό
Παρά τις σημαντικές εξελίξεις, το φορτίο της νόσου εξακολουθεί να είναι μεγάλο.
Για το 2026 εκτιμάται ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες θα διαγνωστούν περισσότερα από 2,1 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου, ενώ περισσότεροι από 626.000 άνθρωποι αναμένεται να χάσουν τη ζωή τους από τη νόσο.
Παράλληλα, ανησυχία προκαλεί η αύξηση των καρκίνων πρώιμης έναρξης, δηλαδή εκείνων που διαγιγνώσκονται σε ηλικίες 18-49 ετών.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η επίπτωσή τους αυξήθηκε κατά σχεδόν 80% μεταξύ 1990 και 2019, με ορισμένους καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος να συμβάλλουν σημαντικά σε αυτή την αύξηση.
Το AACR Cancer Progress Report 2026 αποτυπώνει τη μεγάλη αλλαγή που έχει σημειωθεί στο τοπίο του καρκίνου μέσα από δεκαετίες επιστημονικής έρευνας, αλλά και τις σημαντικές προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Η πρόοδος στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση, η ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων και η αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής δημιουργούν νέες δυνατότητες για τους ασθενείς.
Η συνέχιση της επένδυσης στην έρευνα και η ταχύτερη μεταφορά των επιστημονικών ανακαλύψεων στην κλινική πράξη αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, ώστε η πρόοδος αυτή να συνεχιστεί και να μεταφράζεται σε μεγαλύτερη επιβίωση και καλύτερη ποιότητα ζωής για ακόμη περισσότερους ανθρώπους με καρκίνο.