Ιός Δυτικού Νείλου: Έξαρση στην Ελλάδα και αυξημένα κρούσματα
Ιδιαίτερα έντονη είναι φέτος στη χώρα μας η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου, με τον ΕΟΔΥ να κρούει το «καμπανάκι» και να προειδοποιεί πως τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ιός έχει ήδη καταγραφεί σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες, με την Ελλάδα να βρίσκεται στη δεύτερη θέση, μετά την Ιταλία, ως προς τον αριθμό των περιοχών που έχουν επηρεαστεί.
Τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα αποτυπώνουν την ένταση της φετινής περιόδου μετάδοσης. Έως τις 19 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 157 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό, ενώ 47 από αυτά διαγνώστηκαν ή δηλώθηκαν μέσα σε διάστημα μόλις μίας εβδομάδας.
Συνολικά έχουν καταγραφεί 13 θάνατοι ασθενών ηλικίας άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 82 έτη.
Από τα 157 περιστατικά, τα 116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, ενώ 41 ασθενείς εμφάνισαν ηπιότερα συμπτώματα ή παρέμειναν ασυμπτωματικοί.
Η πίεση στα νοσοκομεία είναι επίσης αισθητή, καθώς, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, νοσηλεύονταν 42 ασθενείς, από τους οποίους 23 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και Μονάδες Αυξημένης Φροντίδας.
Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της φετινής έξαρσης, καθώς σχεδόν το 70% των νέων περιστατικών της τελευταίας εβδομάδας καταγράφηκε στην Περιφέρεια. Συνολικά, κρούσματα έχουν μέχρι στιγμής εντοπιστεί στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, μεταξύ των δήμων με τους υψηλότερους απόλυτους αριθμούς εγχώριων περιστατικών που παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα βρίσκονται τα Σπάτα-Αρτέμιδα με 14 κρούσματα, το Μαρκόπουλο Μεσογαίας με 11, η Λάρισα με 8, η Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη με 7 και η Αγία Παρασκευή με 6.
Επιβαρυμένη είναι η εικόνα και στη Θεσσαλία. Μέχρι τις 21 Αυγούστου καταγράφονταν 22 κρούσματα στην Περιφέρεια και δύο θάνατοι ηλικιωμένων, στη Λάρισα και την Καρδίτσα. Από τα 22 περιστατικά, τα 17 εντοπίζονται στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας, τέσσερα στην Καρδίτσα και ένα στα Τρίκαλα.
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι ο αριθμός των φετινών κρουσμάτων έχει ήδη ξεπεράσει σημαντικά τα αντίστοιχα επίπεδα προηγούμενων ετών για την ίδια χρονική περίοδο.
Η ανησυχία, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τα περιστατικά που έχουν ήδη καταγραφεί. Ιστορικά, τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου κορυφώνονται από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου, γεγονός που οδηγεί τον Οργανισμό στην εκτίμηση ότι θα υπάρξει περαιτέρω αύξηση τις επόμενες εβδομάδες.
Παράλληλα, οι υγειονομικές αρχές υπογραμμίζουν ότι δεν μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια σε ποιες περιοχές θα κυκλοφορήσει ο ιός το επόμενο διάστημα. Για τον λόγο αυτό, η σύσταση για τη λήψη μέτρων ατομικής προστασίας αφορά ολόκληρη τη χώρα και όχι μόνο τους δήμους όπου έχουν ήδη εντοπιστεί κρούσματα.
Η μετάδοση του ιού και τα συμπτώματα
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων «κοινών» κουνουπιών, κυρίως του γένους Culex. Τα κουνούπια μολύνονται από πτηνά που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν στον άνθρωπο. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω της συνηθισμένης κοινωνικής επαφής.
Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, όσοι μολύνονται είτε δεν εμφανίζουν συμπτώματα είτε παρουσιάζουν ήπια νόσο. Σε ποσοστό μικρότερο του 1%, ωστόσο, μπορεί να εκδηλωθεί σοβαρή νόσος με προσβολή του νευρικού συστήματος, κυρίως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας -ιδίως άνω των 50 ετών-, όσοι βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή και άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Η προχωρημένη ηλικία θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θανατηφόρες επιπλοκές.
Τα φετινά στοιχεία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συγκριθούν με τη μακροχρόνια εικόνα της νόσου στην Ελλάδα. Από το 2010 έως το 2025 είχαν καταγραφεί συνολικά 2.184 κρούσματα, δηλαδή κατά μέσο όρο 123 τον χρόνο. Από αυτά, το 71% αφορούσε σοβαρότερα περιστατικά με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ 301 ασθενείς είχαν χάσει τη ζωή τους.
Οι συστάσεις του ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ καλεί τους πολίτες να εφαρμόζουν συστηματικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια. Συνιστά τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στους χώρους, την τοποθέτηση σητών και κουνουπιέρων, τη χρήση κλιματιστικών ή ανεμιστήρων και την επιλογή ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η απομάκρυνση των στάσιμων νερών, όπου τα κουνούπια αφήνουν τα αβγά τους. Οι πολίτες καλούνται να ελέγχουν τακτικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα και να απομακρύνουν κάθε πιθανή εστία συγκέντρωσης νερού.
Γλάστρες, δοχεία, κουβάδες και άλλα αντικείμενα στα οποία μπορεί να συγκεντρωθεί νερό θα πρέπει να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται, ενώ το νερό τους χρειάζεται να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Ο ΕΟΔΥ συστήνει ακόμη τον καθαρισμό υδρορροών, φρεατίων και λουκιών, καθώς και την κάλυψη με σήτα των αγωγών εξαερισμού των βόθρων.
Την ίδια ώρα, εντείνονται οι παρεμβάσεις για την καταπολέμηση των κουνουπιών σε δήμους της Αττικής. Μεταξύ άλλων, πραγματοποιούνται προνυμφοκτονίες σε σημεία όπου υπάρχουν στάσιμα νερά, με στόχο την εξόντωση των προνυμφών πριν εξελιχθούν σε ενήλικα κουνούπια.
Το μήνυμα των υγειονομικών αρχών είναι ότι η περίοδος αυξημένου κινδύνου δεν έχει ολοκληρωθεί. Αντίθετα, η χώρα βρίσκεται στο χρονικό διάστημα κατά το οποίο παραδοσιακά κορυφώνεται η μετάδοση, με τον ΕΟΔΥ να καλεί ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους και τις ευπαθείς ομάδες να προστατεύονται με συνέπεια από τα τσιμπήματα των κουνουπιών.
