Κλασική μουσική στα μωρά: Πώς επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση και την ανάπτυξή τους;

Μπορεί ο Μότσαρτ να ηρεμήσει ένα μωρό; Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες για τη μουσική στη βρεφική ηλικία και ποια είναι τα οφέλη της όταν ακούγεται με ασφάλεια.

Η απαλή μελωδία ενός πιάνου, οι ήχοι των εγχόρδων και οι ήρεμες μουσικές συνθέσεις αποτελούν για πολλούς γονείς έναν τρόπο να δημιουργήσουν ένα χαλαρωτικό περιβάλλον για το μωρό τους. Η κλασική μουσική έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με την ηρεμία, τη συγκέντρωση, ακόμη και με την ενίσχυση της νοητικής ανάπτυξης. Πόσες, όμως, από αυτές τις πεποιθήσεις υποστηρίζοται από την επιστήμη;

Η μουσική από τους πρώτους μήνες της ζωής

Η επαφή των βρεφών με τη μουσική ξεκινά συχνά από τις πρώτες ημέρες μετά τη γέννηση. Τα νανουρίσματα, το τραγούδι των γονέων και οι ήρεμοι μουσικοί ήχοι αποτελούν μέρος της καθημερινής αλληλεπίδρασης με το μωρό.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, η μουσική μπορεί να ενταχθεί δημιουργικά στις εμπειρίες της πρώιμης παιδικής ηλικίας, συμβάλλοντας στην εξοικείωση των βρεφών με τους ήχους, τον ρυθμό και τη γλώσσα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η μουσική που συνοδεύει την επικοινωνία και το παιχνίδι με τον γονέα, καθώς ενισχύει τις ευκαιρίες για συναισθηματική σύνδεση.

Μπορεί η κλασική μουσική να ηρεμήσει το μωρό;

Οι ήπιες μουσικές μελωδίες μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας χαλαρωτικής καθημερινής ρουτίνας, για παράδειγμα πριν από τον ύπνο ή κατά τη διάρκεια στιγμών ηρεμίας. Ωστόσο, η ανταπόκριση κάθε βρέφους είναι διαφορετική και δεν υπάρχει ένα είδος μουσικής που να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλα τα μωρά.
Έρευνες σε πρόωρα νεογνά που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής νοσηλείας έχουν εξετάσει την επίδραση της μουσικής σε παραμέτρους όπως ο καρδιακός και ο αναπνευστικός ρυθμός, ο πόνος και η συμπεριφορά. Τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν είναι ομοιόμορφα και δεν επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι η κλασική μουσική αποτελεί θεραπεία ή ότι έχει τα ίδια αποτελέσματα σε όλα τα υγιή βρέφη.

Το «φαινόμενο Μότσαρτ»

Η ιδέα ότι η ακρόαση έργων του Μότσαρτ μπορεί να κάνει τα μωρά εξυπνότερα έχει αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα. Δεν υπάρχουν όμως, επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η ακρόαση κλασικής μουσικής από μόνη της αυξάνει τον δείκτη νοημοσύνης ή εξασφαλίζει καλύτερες μαθησιακές επιδόσεις στο μέλλον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η μουσική δεν έχει θέση στην ανάπτυξη του παιδιού. Η ακρόαση, το τραγούδι και το μουσικό παιχνίδι μπορούν να προσφέρουν ευκαιρίες για ακουστικά ερεθίσματα, επικοινωνία και αλληλεπίδραση. Το ουσιαστικό στοιχείο δεν είναι απαραίτητα ο συνθέτης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο η μουσική εντάσσεται στην καθημερινότητα του βρέφους.

Πώς να ακούν μουσική τα μωρά με ασφάλεια

Οι γονείς που επιθυμούν να εντάξουν τη μουσική στην καθημερινότητα του μωρού θα πρέπει να δείξουν προσοχή στα εξής:

Χαμηλή ένταση: Η μουσική πρέπει να ακούγεται απαλά, χωρίς να καλύπτει τη φυσιολογική ομιλία στο δωμάτιο.

Περιορισμένη διάρκεια: Δεν χρειάζεται η μουσική να παίζει αδιάκοπα όλη την ημέρα ή καθ’ όλη τη διάρκεια του ύπνου.

Αποφυγή ακουστικών: Δεν συνιστάται η τοποθέτηση ακουστικών στα αυτιά του βρέφους για την ακρόαση μουσικής.

Μουσική μαζί με τον γονέα: Το τραγούδι, η αγκαλιά και η ήρεμη επικοινωνία μπορούν να μετατρέψουν τη μουσική σε μια κοινή εμπειρία.

Παρατήρηση των αντιδράσεων: Αν το μωρό δείχνει ενόχληση, ανησυχία ή δυσφορία, η μουσική πρέπει να σταματά.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι η ένταση και η διάρκεια έκθεσης στον ήχο έχουν σημασία για την προστασία της ακοής των παιδιών. Για τον λόγο αυτό, οι γονείς καλό είναι να αποφεύγουν τους δυνατούς ήχους και την παρατεταμένη έκθεση σε θόρυβο.

Τελικά, αξίζει να βάλουμε κλασική μουσική στα μωρά;

Η κλασική μουσική μπορεί να αποτελέσει μια ευχάριστη προσθήκη στην καθημερινότητα ενός βρέφους, εφόσον ακούγεται σε ασφαλή ένταση και δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη επαφή. Δεν χρειάζεται, όμως, οι γονείς να αισθάνονται ότι πρέπει να επιλέγουν συγκεκριμένους συνθέτες ή να ακολουθούν αυστηρά μουσικά προγράμματα για να ενισχύσουν την ανάπτυξη του παιδιού τους.

Το τραγούδι της μητέρας ή του πατέρα, ένα νανούρισμα ή μια ήρεμη μελωδία μπορούν να γίνουν μικρές στιγμές σύνδεσης μέσα στην ημέρα. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο, η μουσική δεν χρειάζεται να κάνει το μωρό πιο έξυπνο για να έχει αξία αρκεί να αποτελεί μια ασφαλή και ευχάριστη εμπειρία για το μικρό πλασματάκι.