Νέα εποχή στη δευτερογενή πρόληψη του εγκεφαλικού με ισχυρή ελληνική συμβολή
Σε φάση σημαντικών εξελίξεων φαίνεται να εισέρχεται η δευτερογενής πρόληψη του ισχαιμικού εγκεφαλικού, με καινοτόμες αντιθρομβωτικές θεραπείες να αλλάζουν τα δεδομένα και την Ελλάδα να καταγράφει ενεργό και πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή έρευνα.
Η νέα θεραπευτική κατηγορία των αναστολέων του παράγοντα 11 της πήξης αναδεικνύεται σε πιθανό «game changer», καθώς φαίνεται να μειώνει σημαντικά τις υποτροπές, οι οποίες εμφανίζονται στο 10–15% των ασθενών και συνδέονται συχνά με σοβαρή αναπηρία ή και θάνατο.
Όπως δηλώνει ο καθηγητής Νευρολογίας του ΕΚΠΑ και διευθυντής της ΜΑΦ AEE και της Β΄ Νευρολογικής Κλινικής του ΠΓΝ «Αττικόν», Γιώργος Τσιβγούλης: «Για πρώτη φορά ένα αντιθρομβωτικό φάρμακο συνδυάζει αποτελεσματικότητα με υψηλό προφίλ ασφάλειας. Η συγκεκριμένη θεραπεία ελάττωσε όχι μόνο τα ήπια ισχαιμικά επεισόδια, αλλά και τα μέτρια και βαριά εγκεφαλικά, καθώς και τα θανατηφόρα περιστατικά. Δηλαδή κερδίσαμε και ζωές».
Πρωταγωνιστικός ρόλος της Ελλάδας σε διεθνή μελέτη
Σημαντική διάκριση κατέγραψε το νοσοκομείο «Αττικόν», καθώς συμμετείχε με τον μεγαλύτερο αριθμό ασθενών παγκοσμίως (209 συμμετοχές) στη μελέτη OCEANIC-STROKE, η οποία παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο Εγκεφαλικών (ISC2026) στη Νέα Ορλεάνη και δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η δραστική ουσία ασουντέξιαν μειώνει τον κίνδυνο νέου εγκεφαλικού κατά 26% επιπλέον των καθιερωμένων θεραπειών.
Όπως αναφέρει ο καθηγητής Τσιβγούλης, πρόεδρος της Επιτροπής Κατευθυντήριων Οδηγιών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Εγκεφαλικών: «Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα φάρμακα προλαμβάνανε τα ισχαιμικά εγκεφαλικά, αλλά αυξάνανε τον κίνδυνο σοβαρών αιμορραγιών, συμπεριλαμβανομένων και των αιμορραγιών του εγκεφάλου».
Η νέα ουσία, σύμφωνα με τον ίδιο, φαίνεται να προσφέρει προστασία χωρίς αύξηση αιμορραγικού κινδύνου, ενώ αναμένεται έγκριση εντός του έτους στις ΗΠΑ και το 2027 στην Ευρώπη.
Υποτροπές και νέα θεραπευτική προσέγγιση
Σημαντικό ζήτημα παραμένει το γεγονός ότι 10–15% των ασθενών εμφανίζουν νέο εγκεφαλικό μέσα στον πρώτο χρόνο, με αυξημένο κίνδυνο θνητότητας και μόνιμης αναπηρίας.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής, «Συνολικά στη ζωή μας 1 στους 6 θα πάθει εγκεφαλικό, με την πιθανότητα να αυξάνεται εκθετικά μετά τα 50–60 έτη».
Μέχρι σήμερα, θεραπείες όπως ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη και αντιπηκτικά μείωναν τον κίνδυνο ισχαιμικών επεισοδίων, αλλά αύξαναν τις σοβαρές αιμορραγίες. Η νέα κατηγορία φαρμάκων φαίνεται να αλλάζει αυτή την ισορροπία, προσφέροντας προστασία χωρίς αντίστοιχο αιμορραγικό ρίσκο.
Το πρόβλημα της συμμόρφωσης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη συμμόρφωση των ασθενών, η οποία εκτιμάται ότι δεν ξεπερνά το 75–80%.
«Η πρόληψη του εγκεφαλικού δεν είναι εκατοστάρι, είναι μαραθώνιος», σημειώνει χαρακτηριστικά ο καθηγητής, εξηγώντας ότι η συστηματική τήρηση της αγωγής και του τρόπου ζωής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αποφυγή υποτροπών.
Επιστημονική προοπτική και επόμενα βήματα
Η νέα θεραπευτική κατηγορία βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο διεθνών μελετών, με ακόμη έναν αναστολέα του παράγοντα 11 να δοκιμάζεται σε φάση 3, γεγονός που ενισχύει τη δυναμική της συγκεκριμένης προσέγγισης.
Όπως επισημαίνει ο Γιώργος Τσιβγούλης, τα επόμενα χρόνια αναμένονται περισσότερα δεδομένα από μελέτες πραγματικής κλινικής πράξης, ενώ η Ελλάδα εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διεθνή ερευνητική προσπάθεια.