Να κλείσει το χάσμα στην «ψυχοκοινωνική» φροντίδα του καρκίνου

Γράφει η Μαρία Κούτρα, Κλινική Ψυχολόγος, Ψυχολόγος του ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο της ΕΑΕ
Εκπαιδευόμενη Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών και Εφήβων ΕΨΨΠΕ

Την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου στις 4 Φεβρουαρίου 2023, η παγκόσμια κοινότητα του καρκίνου επέλεξε να γιορτάσει με το σύνθημα «Close the care gap:Κλείστε το χάσμα στην φροντίδα». Μιλώντας για τις έννοιες της φροντίδας και της υποστήριξης στην ασθένεια του καρκίνου, αμέσως το μυαλό κάποιου πάει στην αδιάκοπη ιατρονοσηλευτική φροντίδα των ασθενών και στην μακρόχρονη σχέση τους με εξετάσεις, θεραπείες και νοσοκομεία. Το σωματικό είναι σαφώς κυρίαρχο και η επικαιρότητα της ασθένειας διαμορφώνει κατά κύριο λόγο την καθημερινότητα του ασθενή, επηρεάζει την λειτουργικότητα του και την σχέση του με τους μέχρι πρότινος σημαντικότερους άξονες της ζωής του (οικογένεια, κοινωνικές σχέσεις, εργασία). Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της ασθένειας είναι ωστόσο εξίσου παρούσες από την πολύ αρχή. Ακόμη και αν σε πολλές περιπτώσεις παραβλέπονται αφήνουν το στίγμα τους στην ζωή του ασθενούς. Το χάσμα παραμένει αρκετά μεγάλο και στην ψυχοκοινωνική φροντίδα του ασθενούς, με την ψυχοκοινωνική ογκολογία να είναι ένας κλάδος που αναπτύσσεται παρά μόνο τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας.

Οι ψυχοκοινωνικές ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο είναι μια πραγματικότητα αδιαμφισβήτητη, η οποία επηρεάζει σημαντικά τις και τις θεραπευτικές παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται παράλληλα. Η αντιμετώπιση της ασθένειας ως μια ρήξη στην προσωπική ιστορία του ασθενή απαιτεί μια εξαιρετικά εξειδικευμένη και εξατομικευμένη ψυχοκοινωνική υποστήριξη τόσο του ίδιου όσο και του οικογενειακού και συνοδού περιβάλλοντος, στα διάφορα στάδια της ασθένειας. Η εξέλιξη της ιατρικής τεχνολογίας έχει διαμορφώσει μια καινούρια κατάσταση χρονιότητας της ασθένειας γεγονός που προσδίδει καινούρια δυναμική στη σχέση του ιατρικού-νοσηλευτικού προσωπικού με τους ασθενείς του. Η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας σε θέματα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Η ψυχοκοινωνική ογκολογία αποτελεί ένα κλάδο των ανθρωπιστικών επιστημών με αυξανόμενες ανάγκες συστηματικής έρευνας και απαιτητικής εκπαίδευσης των επιστημόνων της ψυχικής υγείας.

Το Κέντρο για την Υποστήριξη, την Εκπαίδευση και την Έρευνα στην Ψυχοκοινωνική Ογκολογία (ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο.) της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας προσπαθεί με τις δράσεις του στους 3 αυτούς τομείς να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις αυτού του κλάδου όπως αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας.

Στον άξονα της Υποστήριξης το ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο. οργάνωσε, υλοποίησε και συνεχίζει να προσφέρει προς το κοινό τα παρακάτω προγράμματα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης :

1. Το Πρόγραμμα  ψυχοκοινωνικής υποστήριξης  εφήβων ασθενών με νεοπλασματικές ασθένειες το οποίο παρέχει:

o Συμβουλευτική και ψυχοθεραπευτική υποστήριξη εφήβων σε όλες τις φάσεις της ασθένειάς τους (ηλικίας 12-18 ετών)
o Εργαστήριο τέχνης και δημιουργίας για ομάδες εφήβων ασθενών:
Μουσική – πρόγραμμα « Ντορελά »
o Ομάδες ευαισθητοποίησης και συμβουλευτικής γονέων σε θέματα ψυχικής υγείας των εφήβων ασθενών στον ξενώνα του συλλόγου «Φλόγα»
o Ατομική συμβουλευτική γονέων εφήβων και νέων ασθενών.
o Συμβουλευτική και ψυχοθεραπευτική υποστήριξη εφήβων που κάποιο μέλος της οικογένειας τους πάσχει από καρκίνο

2. Το Πρόγραμμα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για εφήβους και νέους ενηλικες επιβιωσαντες της ασθενειας του καρκίνου το οποίο παρέχει:
-Ατομική Ψυχοθεραπευτική και συμβουλευτική υποστήριξη για νέους ενήλικες επιβιώσαντες
-Ομάδα συμβουλευτικής υποστήριξης νέων
-Εργαστήρια τέχνης και δημιουργίας.
• Θεατρική ομάδα γυναικών ασθενών που επιβίωσαν από την ασθένεια του καρκίνου του μαστού.
• Ομάδα φωτογραφίας για νέους που επιβίωσαν της νεοπλασματικής ασθένειας κατά την παιδική και την εφηβική τους ηλικία.

3. Την Ανοιχτή γραμμή 215-215-2121 για ογκολογικούς ασθενείς
Η γραμμή ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Ιανουάριο του 2021 και αποτελεί μόλις τη δεύτερη τηλεφωνική γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης στον χώρο της Ψυχο-ογκολογίας στην Ελλάδα. Απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και σε κάθε στάδιο της ασθένειας, από την αναμονή της διάγνωσης έως το τελικό στάδιο.

4. Το Πρόγραμμα Αριάδνη (για νέους ενήλικες ασθενείς 18-39 ετών)
Το πρόγραμμα «Αριάδνη» ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2022 και προσφέρει ιατρική ενημέρωση, ψυχολογική υποστήριξη, (ατομικές συνεδρίες, άμεση τηλεφωνική συμβουλευτική στο 215-215-1366 και διαδικτυακή) και πληροφορίες για ό,τι αφορά το σύστημα υγείας, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις υποστηρικτικές δομές. Διαθέτει μια σειρά από εργαστήρια με δραστηριότητες που προάγουν την ευεξία, όπως η δημιουργική γραφή, η μουσική, η γιόγκα, τα μαθήματα πλεξίματός, κεντήματος κ.α

5. Την διασύνδεση των παρεχόμενων υπηρεσιών ανά την επικράτεια με φορείς σε παράλληλη δράση

Ογκολογικά νοσοκομεία, ΜΚΟ, Κέντρα Ημέρας, Ξενώνες ασθενών, Κέντρα Ψυχικής Υγείας, εθελοντικές οργανώσεις.

6. Την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα ψυχοκοινωνικής ογκολογίας 

Μέσα ενημέρωσης, ημερίδες, πολιτιστικές δράσεις, συνεργασία με θεσμικούς οργανισμούς στην κοινότητα
Τα παραπάνω προγράμματα λειτουργούν σταθερά στα γραφείου του Κέντρου και παρέχονται δωρεάν στους ενδιαφερόμενους με σκοπό να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να κλείσει το χάσμα στην φροντίδα.

Πηγή: Έντυπο «Περί Υγείας»