Η νόσος Πάρκινσον είναι μια νευρολογική διαταραχή της κίνησης που επηρεάζει το νευρικό σύστημα. Τα συμπτώματά της εμφανίζονται λόγω χαμηλών επιπέδων ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Τα πρώιμα σημάδια περιλαμβάνουν τρόμο (τρέμουλο), απώλεια όσφρησης και προβλήματα συντονισμού.
Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν με ακρίβεια γιατί αναπτύσσεται η νόσος, αλλά πιστεύουν ότι οι γενετικές μεταβολές και η έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως οι τοξίνες παίζουν βασικό ρόλο.
Πρώιμα σημάδια
Τα συμπτώματα της νόσου Πάρκινσον εμφανίζονται σταδιακά. Συχνά ξεκινούν με ένα ελαφρύ τρέμουλο στο ένα χέρι και ένα αίσθημα δυσκαμψίας στο σώμα. Με τον καιρό αναπτύσσονται και άλλα συμπτώματα, ενώ σε κάποιους μπορεί να εμφανιστεί άνοια.
Μερικά πρώιμα σημάδια περιλαμβάνουν:
-
Αλλαγές στην κίνηση, όπως τρόμοι
-
Δυσκολία στον συντονισμό και την ισορροπία, που μπορεί να οδηγήσει σε πτώσεις ή αδέξιες κινήσεις
-
Απώλεια όσφρησης
-
Αλλαγή στον τρόπο βάδισης (π.χ. μικρά βήματα ή κλίση του σώματος προς τα εμπρός)
-
Ανεκφραστο πρόσωπο, λόγω αλλαγών στους νευρώνες που ελέγχουν τους μύες του προσώπου
-
Τρόμος ή χαμηλότερη ένταση στη φωνή
-
Πιο μικροσκοπικός και δυσανάγνωστος γραφικός χαρακτήρας
-
Διαταραχές ύπνου, όπως ανήσυχα πόδια
-
Διαταραχή ύπνου ταχείας κίνησης των ματιών (REM), που έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο νόσου Πάρκινσον σύμφωνα με μελέτη του 2015
Τα κινητικά συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν στη μία πλευρά του σώματος και να επεκταθούν αργότερα και στην άλλη.
Άλλα συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
-
Αλλαγές στη διάθεση, όπως κατάθλιψη
-
Δυσκολία στο μάσημα και στην κατάποση
-
Κόπωση
-
Δυσκοιλιότητα
-
Δερματικά προβλήματα
-
Άνοια, ψευδαισθήσεις και παραληρηματικές σκέψεις που μπορεί να εμφανιστούν με την πάροδο του χρόνου
Πρέπει να σημειωθεί ότι η παρουσία αυτών των συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος πάσχει από τη νόσο Πάρκινσον. Υπάρχουν και άλλες παθήσεις με παρόμοια συμπτώματα, όπως:
-
Παρκινσονισμός
-
Τραυματισμός στο κεφάλι
-
Εγκεφαλίτιδα
-
Εγκεφαλικό
-
Εκφυλιστικές παθήσεις όπως η προϊούσα υπερπυρηνική παράλυση
Δεν υπάρχει κάποια ειδική εξέταση που να διαγιγνώσκει με σιγουριά τη νόσο Πάρκινσον, γεγονός που καθιστά τη διάγνωση στις αρχικές φάσεις ιδιαίτερα δύσκολη.
Τι μπορεί να προκαλέσει τη νόσο Πάρκινσον;
Η νόσος Πάρκινσον εμφανίζεται όταν σημειώνονται αλλοιώσεις στον εγκέφαλο. Αν και οι ακριβείς αιτίες δεν είναι γνωστές, έχουν εντοπιστεί συγκεκριμένοι παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνισή της:
Χαμηλά επίπεδα ντοπαμίνης
Τα κυριότερα συμπτώματα σχετίζονται με τη μείωση της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στον έλεγχο της κίνησης. Η νόσος προκαλεί τον θάνατο των κυττάρων που παράγουν ντοπαμίνη, γεγονός που οδηγεί σε δυσκολία στον κινητικό έλεγχο. Όσο μειώνονται τα επίπεδα, τα συμπτώματα επιδεινώνονται.
Χαμηλά επίπεδα νορεπινεφρίνης
Η νόσος σχετίζεται και με φθορά των νευρικών απολήξεων που παράγουν νορεπινεφρίνη, η οποία ρυθμίζει την κυκλοφορία του αίματος και άλλες αυτόματες λειτουργίες του σώματος. Τα χαμηλά επίπεδα νορεπινεφρίνης μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο για:
-
Μυϊκή δυσκαμψία
-
Αστάθεια στάσης
-
Άγχος και γνωστικές δυσκολίες
-
Κατάθλιψη και άνοια
Αυτό ίσως εξηγεί γιατί οι πάσχοντες συχνά εμφανίζουν ορθοστατική υπόταση – μια ξαφνική πτώση της αρτηριακής πίεσης όταν σηκώνονται.
Σώματα Lewy
Στον εγκέφαλο ατόμων με τη νόσο ανιχνεύονται συσσωρεύσεις της πρωτεΐνης άλφα-συνουκλεΐνης, γνωστές ως σώματα Lewy. Αυτές οι συσσωρεύσεις μπορεί να προκαλέσουν απώλεια νευρικών κυττάρων και να επηρεάσουν την κίνηση, τη σκέψη, τη συμπεριφορά και τη διάθεση. Παρότι η άνοια με σωμάτια Lewy αποτελεί ξεχωριστή πάθηση, σε αρκετές περιπτώσεις οι δύο διαταραχές συνυπάρχουν.
Γενετικοί παράγοντες
Έχουν εντοπιστεί γενετικές μεταλλάξεις που σχετίζονται με τη νόσο, ωστόσο μόνο περίπου το 10% των περιπτώσεων θεωρείται ότι έχουν γενετική βάση, κυρίως σε άτομα με πρώιμη εμφάνιση της νόσου.
Αυτοάνοσοι μηχανισμοί
Μελέτη του 2017 εντόπισε πιθανή γενετική συσχέτιση της νόσου Πάρκινσον με αυτοάνοσα νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Επιπλέον, ερευνητές στην Ταϊβάν βρήκαν ότι άτομα με αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις είχαν 1,37 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν Πάρκινσον.
Παράγοντες κινδύνου
Ορισμένοι εξωτερικοί παράγοντες φαίνεται ότι αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου:
-
Τραυματισμοί στο κεφάλι (π.χ. από αθλήματα επαφής)
-
Έκθεση σε τοξικές ουσίες όπως φυτοφάρμακα, διαλύτες και βαρέα μέταλλα
-
Φύλο: Οι άνδρες έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες εμφάνισης σε σχέση με τις γυναίκες, αν και μελέτη του 2016 υποδεικνύει αυξημένο κίνδυνο για τις γυναίκες με την ηλικία
-
Ηλικία: Συνήθως εμφανίζεται μετά τα 60 έτη
-
Ορισμένα φάρμακα: Κάποια μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα παρόμοια με του Πάρκινσον, χωρίς να πρόκειται για τη νόσο
Περίπου το 5–10% των περιπτώσεων αφορά άτομα κάτω των 50 ετών (πρώιμη έναρξη).
Παίζουν ρόλο οι φυλετικοί παράγοντες;
Παλαιότερα στοιχεία υποδείκνυαν ότι η νόσος είναι λιγότερο συχνή στους μαύρους. Ωστόσο, νεότερες εκτιμήσεις αποδίδουν αυτή τη διαφορά σε μειωμένη διάγνωση λόγω ανισοτήτων στην υγειονομική περίθαλψη και όχι σε πραγματικά χαμηλότερη επίπτωση.
Πρόληψη
Η πλήρης πρόληψη της νόσου δεν είναι προς το παρόν εφικτή, αλλά ορισμένες συνήθειες ενδέχεται να μειώνουν τον κίνδυνο:
Αποφυγή τοξινών
-
Περιορισμός χρήσης φυτοφαρμάκων και χημικών
-
Χρήση προστατευτικών μέσων όταν η αποφυγή δεν είναι εφικτή
Αποφυγή τραυματισμών κεφαλής
-
Κράνος σε ποδηλασία ή αθλήματα
-
Ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητο
-
Ιατρική παρακολούθηση μετά από διάσειση
Άσκηση
Η τακτική σωματική άσκηση φαίνεται να βοηθά στη διατήρηση των επιπέδων ντοπαμίνης, σύμφωνα με ανασκόπηση του 2018.
Διατροφή
-
Κουρκουμάς: Περιέχει κουρκουμίνη, ένα αντιοξειδωτικό που ίσως προλαμβάνει τη συσσώρευση της άλφα-συνουκλεΐνης
-
Φλαβονοειδή: Αντιοξειδωτικά που βρίσκονται σε μούρα, μήλα, τσάι, σταφύλια και ορισμένα λαχανικά
-
Αποφυγή αλδεϋδών: Οι επαναχρησιμοποιημένες μαγειρικές λιπαρές ύλες (π.χ. ηλιέλαιο) παράγουν τοξικές ενώσεις που συνδέονται με τη νόσο
Συνήθεις ερωτήσεις
Πώς αντιμετωπίζουν οι ασθενείς τη νόσο;
Η διάγνωση μπορεί να προκαλέσει σοκ και απογοήτευση. Συνίσταται ενημέρωση, υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον, σωματική δραστηριότητα και υιοθέτηση νέων τρόπων προσαρμογής.
Ποιο είναι το προσδόκιμο ζωής;
Με τις σύγχρονες θεραπείες, πολλοί άνθρωποι με Πάρκινσον έχουν φυσιολογικό ή σχεδόν φυσιολογικό προσδόκιμο.
Πώς νιώθει κάποιος με Πάρκινσον;
Μπορεί να νιώθει αστάθεια, τρόμο, μυϊκή δυσκαμψία και νευροπαθητικό πόνο. Ψυχολογικά, είναι συχνό να βιώνει άγχος και κατάθλιψη.