Πλησιάζει ο υποχρεωτικός εμβολιασμός για τους υγειονομικούς μετά τις ΕΜΑΚ
Προς τον υποχρεωτικό εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού που αφορά το υγειονομικό προσωπικό κινείται η χώρα. Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και πρώην υπουργός, κ. Αντώνης Μανιτάκης διατύπωσε ότι ο κατ’ ανάγκη εμβολιασμός των στελεχών των ΕΜΑΚ του Πυροσβεστικού Σώματος συμφωνεί απόλυτα με τους νόμους και το Σύνταγμα της χώρας, με την πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση του Πρωθυπουργού, κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, αναφορικά με το θέμα να προμηνύει εξελίξεις ενός του επόμενου τριμήνου για τη διαφύλαξη του υγειονομικού κλάδου στο σύστημα δημόσιας και ιδιωτικής υγείας.
Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας, παρουσιάζεται ένα σημαντικό αλλά μη επαρκές ποσοστό ανοσοποίησης των εργαζομένων, οι οποίοι έχουν λάβει το εμβόλιο έναντι της νόσου Covid-19, με ορισμένες αποκλίσεις ανάλογα με τους τομείς. Αναλυτικά, έχει εμβολιαστεί το 82% των γιατρών του ΕΣΥ και το 88% του ιδιωτικού τομέα, το οποίο αντιστοιχεί σε υψηλό ποσοστό που συμβάλλει ουσιαστικά στην κατασκευή του “τείχους ανοσίας”, τόσο στις δομές υγείας, με το 63% του νοσηλευτικού προσωπικού στο ΕΣΥ να έχει εμβολιαστεί, όσο και του ιδιωτικού τομέα με το 62% να έχει λάβει το εμβόλιο, ενώ περίπου στα ίδια ποσοστά κυμαίνεται ο εμβολιασμός για το λοιπό προσωπικό του ΕΣΥ και για τους απασχολούμενους σε ιδιωτικές δομές, όπου υπολογίζεται σε 60% και 63%, αντίστοιχα.
Τα παραπάνω δεδομένα συνεπάγονται μια εμφανή διαφοροποίηση στη συγκεκριμένη επαγγελματική ομάδα, καθώς τον πρηγούμενο Φεβρουάριο και Μάρτιο τα σχετικά ποσοστά ήταν σε πολύ πιο χαμηλά επίπεδα. Ενδεικτικά, οι εμβολιασμένοι νοσηλευτές δεν υπερέβαιναν το 40%. Παρόλα αυτά, δεδομένου ότι όλοι οι υγειονομικοί εργαζόμενοι είχαν την δυνατότητα να τεθούν σε προτεραιότητα στην εμβολιαστική επιχείρηση, ήδη από τις αρχές Ιανουαρίου, γίνεται αντιληπτό ότι δεν υπήρξε άμεση κινητοποίηση ή αξιοπιστία ως προς την επιστημονική παροχή, για να προστατευτούν καταλλήλως, εν μέσω επιδημιολογικής κρίσης, η οποία δημιουργεί επισφαλείς συνθήκες στον εργασιακό τους χώρο. Αντιθέτως, διατηρήθηκε μια στάση αναμονής έναντι των εμβολίων ή και επιφύλαξης, η οποία συνεχίζει να χαρακτηρίζει το νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό. Έτσι, ακόμη το 37% με 40% παραμένει ανεμβολίαστο.
Σταδιακά όπως φαίνεται, οι υγειονομικοί αναθεώρησαν τη θέση τους σχετικά με τον εμβολιασμό, με τους γιατρούς να τάσσονται υπέρ της εμβολιαστικής εκστρατείας κατά πλειοψηφία. Οι αμέτρητοι ασθενείς που έπρεπε να δεχτούν περίθαλψη, σε αντίξοες συχνά συνθήκες και μια πληθώρα θυμάτων (11.587 νεκροί), ανάμεσα τους και πολλοί συνάδελφοι, λειτούργησαν ως ένας κρίσιμος παράγοντας που επαναπροσδιόρισε τον τρόπο προσέγγισης της λοίμωξης λόγω Covid-19 και τη θωράκιση τους έναντι αυτής.
Άλλωστε, από την έναρξη του έτους της εμβολιαστικής εκστρατείας με το κωδικό όνομα «Ελευθερία», ο διάλογος και η έντονη αντίδραση στο να καταστεί υποχρεωτικός ο εμβολιασμός, στα νοσοκομεία και τις δομές υγείας, επέφερε αμηχανία και σε κυβερνητικά στελέχη. Οι πιο πολλοί υπερασπίζονταν δημοσίως το δικαίωμα όλων των πολιτών να εμβολιαστούν, χωρίς να διακρίνουν τους υγειονομικούς που ήδη κατέγραφαν απώλειες λόγω της πανδημίας. Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας εμφανιζόταν καθησυχαστική, εξαιρώντας από το πλαίσιο των τακτικών ενημερώσεων, κατά των οποίων τοποθετούταν το ζήτημα σε διαβούλευση, αποφάσεις τιμωρητικού τύπου που θα ενεργοποιούσαν συγκρούσεις με το υγειονομικό προσωπικό. Ταυτόχρονα, ο προβληματισμός της για τους αργούς ρυθμούς εμβολιασμού των εργαζομένων με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την υγεία των ίδιων, αλλά και των ασθενών που όφειλαν να περιθάλπουν ενώ εκτίθενται.
Η απόφαση της κυβέρνησης στην Ιταλία τον Μάρτιο που παρήλθε να θεσπίσει την υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού για τους επαγγελματίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων και των φαρμακοποιών, λειτούργησε καταλυτικά στο τοπίο. Ο πρωθυπουργός, κ. Μητσοτάκης έφερε το θέμα με αφορμή συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στον τηλεοπτικό σταθμό STAR στις αρχές του περασμένου Απριλίου, μιλώντας για τους υγειονομικούς, λέγοντας πως σε ουδέτερο χρόνο, μάλλον από τον Σεπτέμβριο, ενδέχεται να τεθεί σε εφαρμογή η υποχρεωτικότητα εμβολιασμού στους υγειονομικούς, όπως έχει γίνει ήδη στην Ιταλία. «Πρέπει να καταστήσουμε απόλυτα σαφές ότι δεν μπορείς να είσαι υγειονομικός, να έχεις την ιερή αποστολή να φροντίζεις συμπολίτες μας, οι οποίοι είναι άρρωστοι και εσύ ο ίδιος να μην προστατεύεσαι. Και με το να μην προστατεύεσαι εσύ και αφενός να κινδυνεύεις αλλά να κινδυνεύεις να διασπείρεις και τον ιό μέσα στον χώρο που είναι ταγμένος να παρέχει υπηρεσίες υγείας», είχε επισημάνει τότε χαρακτηριστικά.
Το καίριο θέμα της πιθανής υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού των υγειονομικών απασχόλησε και τους επιστήμονες του Εργαστηρίου Μελέτης Ιατρικού Δικαίου και Βιοηθικής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, οι οποίοι γνωμοδότησαν πως το ιταλικό μοντέλο μπορεί να ισχύσει και στη χώρα μας. «Κατά τον παρόντα χρόνο και όσο διαρκεί η πανδημία του Covid-19, το υπουργείο Υγείας μπορεί να ορίσει ως υποχρεωτικό τον εμβολιασμό όλων των γιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού, καθώς και όλων όσοι στελεχώνουν δομές υγείας (δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) ή δομές περίθαλψης ευπαθών ομάδων (ηλικιωμένων, ατόμων με χρόνιες παθήσεις, ή ατόμων με ειδικές ανάγκες), ορίζοντας ταυτόχρονα ως άμεση συνέπεια της άρνησης εμβολιασμού τους την απομάκρυνσή τους από τον χώρο εργασίας τους χωρίς καμία οικονομική απαίτηση», σημειώνεται στη σχετική αναφορά.
Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός ενάντια στον κορωνοϊό που άρχισε από τις Ειδικές Μονάδες Αντιμετώπισης Καταστροφών (ΕΜΑΚ) του Πυροσβεστικού Σώματος με προχθεσινή απόφαση του αρχηγού του Σώματος επανέφερε τη συζήτηση. Σύμφωνα με το διάταγμα, όσοι υπηρετούν στις ΕΜΑΚ οφείλουν να είναι πλήρως εμβολιασμένοι, ενώ όσοι αρνηθούν τον εμβολιασμό τους για τον κορωνοϊό θα αντικατασταθούν και θα μετατεθούν σε άλλες υπηρεσίες της πυροσβεστικής, μη επιχειρησιακές.
Την απόφαση σχολίασε ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ, κ. Μανιτάκης, επιβεβαιώνοντας μέσα από ραδιοφωνική του συνέντευξη χθες ότι η «υποχρεωτικότητα» του εμβολιασμού, έχει συνταγματικά ερείσματα για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας. «Είναι απολύτως σύμφωνη η απόφαση με τη νομοθετική πρόβλεψη που υπάρχει ήδη από τον Απρίλιο του 2020, η οποία επιτρέπει σε διάφορες υπηρεσίες, να επιβάλουν ορισμένες υποχρεώσεις -μεταξύ των οποίων και ο εμβολιασμός- προκειμένου να προστατεύσουν τη ζωή των ανθρώπων και την υγεία τους από την επιδημία. Μια γενική, νομοθετική ή υπουργική απόφαση που θα υποχρέωνε όλο τον πληθυσμό χωρίς εξαίρεση να εμβολιαστεί, θα ήταν αντισυνταγματική. Άλλωστε δεν προβλέπεται κάτι τέτοιο, ούτε το διανοούνται οι κυβερνήσεις της Ευρώπης» εξήγησε ο ίδιος.
Συμπλήρωσε, κατόπιν: «Για ορισμένες κατηγορίες προσώπων, όπως είναι το υγειονομικό προσωπικό ή οι δάσκαλοι, είναι δυνατόν να προβλεφθεί ο εξαναγκαστικός ή ο πειθαναγκαστικός εμβολιασμός, για προφανείς λόγους, δηλαδή όταν πρόκειται για πανδημία». Όμως, διευκρίνισε ότι οι όποιες κυρώσεις για τους αρνητές, δεν μπορούν να φτάσουν έως την απόλυση. «Δεν μπορεί να έχει τέτοια δυσμενή συνέπεια ο πολίτης. Δεν μπορούν οι κυρώσεις να είναι δυσανάλογες σε σχέση με αυτό που θες να πετύχεις, αλλά μπορείς να πεις σε έναν δάσκαλο, για παράδειγμα, ότι “από τη στιγμή που δεν έχεις εμβολιαστεί, για ένα διάστημα δεν θα διδάσκεις”», πρόσθεσε τέλος.