Πρώιμη άνοδος της γρίπης και αυξημένη προσοχή για το νέο υποστέλεχος Κ

Μια ασυνήθιστα πρόωρη αύξηση των κρουσμάτων γρίπης καταγράφεται φέτος στην Ευρώπη, με τη δραστηριότητα του ιού να εμφανίζεται τρεις έως τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα από τις συνηθισμένες περιόδους.

Η επιδημιολογική εικόνα έχει ήδη κινητοποιήσει την επιστημονική κοινότητα, καθώς στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο υποστέλεχος Κ του Α(H3N2), το οποίο φαίνεται να επικρατεί και να παρουσιάζει ενδεχόμενη αυξημένη μεταδοτικότητα.

Παρά την αβεβαιότητα για την εξέλιξη της σεζόν, τα ευρωπαϊκά υγειονομικά συστήματα εντείνουν την προετοιμασία τους, προβλέποντας μια πιθανώς πιο απαιτητική περίοδο, καθώς τα πρώτα δεδομένα δείχνουν δραστηριότητα υψηλότερη από το αναμενόμενο.

Στο πλαίσιο αυτό, οι ειδικοί εξετάζουν προσεκτικά τις νέες μεταλλάξεις του υποστελέχους Κ, ενώ υπογραμμίζουν τη σημασία του εμβολιασμού των ευπαθών ομάδων προκειμένου να ενισχυθεί η ανοσιακή προστασία του πληθυσμού.

Στην Ελλάδα, η γρίπη παραμένει μέχρι στιγμής σε χαμηλά επίπεδα, με τον ΕΟΔΥ να βρίσκεται σε συνεχή επιφυλακή για τυχόν αλλαγές στην επιδημιολογική καμπύλη.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ ζήτησε από τη Δρα Σταματούλα Τσικρικά, πρόεδρο της Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και πρόεδρο της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, να εξηγήσει τον χαρακτήρα του νέου υποστελέχους Κ και την πορεία της εποχικής γρίπης φέτος.

Η κ. Τσικρικά σημειώνει: *«Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα επιδημιολογικά δεδομένα των διεθνών οργανισμών υγείας, η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης καταγράφεται αρκετά νωρίτερα από το αναμενόμενο με την ανίχνευση ενός νέου υποστελέχους Κ της γρίπης Α(H3N2), το οποίο ήδη ανιχνεύεται σε υψηλά ποσοστά κατά την αντίστοιχη περίοδο γρίπης στο νότιο ημισφαίριο.

Για τη γηραιά ήπειρο, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) αναφέρει ότι το 86% των στελεχών A(H3N2) ανήκουν στο υποστέλεχος Κ, δηλαδή σε ένα αντιγονικά μετατοπισμένο κλάδο του υπότυπου A(H3N2)».*

Τι ανησυχεί τους επιστήμονες

Η Δρα Τσικρικά εξηγεί ότι η ταχεία συσσώρευση μεταλλάξεων στο νέο υποστέλεχος δημιουργεί εύλογες επιφυλάξεις: *«Η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή την εξέλιξη του υποστελέχους Κ, καθώς έχει ήδη αποκτήσει πολλαπλές νέες μεταλλάξεις που αυξάνουν την πιθανότητα διαφοροποίησής του από το στέλεχος αναφοράς J.2, το οποίο επιλέχθηκε για την παρασκευή του τρέχοντος εποχικού εμβολίου.

Ως αποτέλεσμα, τίθενται εύλογα ερωτήματα σχετικά με ενδεχόμενη αυξημένη μεταδοτικότητα, το ποσοστό διαφυγής από την ανοσολογική απάντηση, αλλά και την πιθανή μείωση της αποτελεσματικότητας του εμβολίου…».*

Κλινική εικόνα και συμπτώματα

Η λοίμωξη από τον υπότυπο H3N2 παρουσιάζει κλινικά χαρακτηριστικά παρόμοια με αυτά της γρίπης Α, ωστόσο τείνει να είναι πιο βαριά για ηλικιωμένους και άτομα με συνοδά νοσήματα. Για αυτό τον λόγο, οι ειδικοί συστήνουν έντονα τον εμβολιασμό των ευπαθών ομάδων — από ηλικιωμένους και ασθενείς με αναπνευστικά ή καρδιακά νοσήματα έως εγκύους, θηλάζουσες και άτομα με ανοσοκαταστολή.

Στα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνονται υψηλός πυρετός, βήχας, μυαλγίες, αρθραλγίες, έντονος πονοκέφαλος, ρινική συμφόρηση, βράγχος φωνής και έντονη κόπωση. Στα παιδιά μπορούν να εκδηλωθούν και γαστρεντερικά συμπτώματα.

Η κ. Τσικρικά προειδοποιεί: «Η πιθανά ταχύτερη και πρώιμη διασπορά στον γενικό πληθυσμό χωρίς να έχει επιτευχθεί η ανοσία της αγέλης… δύναται να οδηγήσουν σε πρόωρη έναρξη επιδημικής περιόδου γρίπης και μεγαλύτερη πίεση του συστήματος υγείας».

Παράλληλα, τονίζει ότι οι ειδικοί παραμένουν σε συνεχή εγρήγορση, αλλά συνιστούν ψυχραιμία, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως ο εμβολιασμός εξακολουθεί να προσφέρει ουσιαστική προστασία έναντι της σοβαρής νόσησης.

Ο ρόλος του εμβολιασμού στη φετινή περίοδο

Καθώς οι χειμερινοί μήνες συνοδεύονται παραδοσιακά από αύξηση των λοιμώξεων του αναπνευστικού, οι παράγοντες όπως ο συγχρωτισμός σε κλειστούς χώρους και ο ανεπαρκής αερισμός διευκολύνουν τη μετάδοση της γρίπης στην κοινότητα.

Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το εμβόλιο κάθε έτους βασίζεται στα στελέχη που κυκλοφόρησαν την προηγούμενη περίοδο. Όπως εξηγεί η κ. Τσικρικά, μετά τη χορήγηση του εμβολίου απαιτούνται περίπου δύο έως τρεις εβδομάδες για την ανάπτυξη αντισωμάτων, ενώ η προστασία διαρκεί περίπου έξι μήνες.

Η συχνή μεταλλαγή των ιών της γρίπης καθιστά αναγκαία την ετήσια ανανέωση της ανοσιακής άμυνας του πληθυσμού. Η ίδια καταλήγει: «Χωρίς καμία αμφιβολία, ο εμβολιασμός κατά της εποχικής γρίπης παραμένει τεκμηριωμένα ως η πλέον απλή, ασφαλή και αποτελεσματική και θεμελιώδης πράξη πρόληψης…».