Πώς ο COVID-19 μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους πνεύμονες;
Οι πνεύμονες μπορούν να λειτουργήσουν λιγότερο βέλτιστα με διάφορους τρόπους και η COVID-19 μπορεί να είναι το έναυσμα.
«Δεν μπορώ πια να κάνω εύκολα αυτό που έκανα». Πνευμονολόγοι και εντατικολόγοι που θεραπεύουν ασθενείς με πνευμονική νόσο, έχουν ακούσει πολλούς από τους ασθενείς τους που αναρρώνουν από COVID-19 αυτή τη φράση, ακόμη και μήνες μετά την αρχική διάγνωση. Αν και μπορεί να έχουν επιζήσει από την πιο απειλητική για τη ζωή φάση της ασθένειας, δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στην αρχική τους κατάσταση. Δυσκολεύονται με δραστηριότητες που κυμαίνονται από την έντονη άσκηση μέχρι το πλύσιμο ρούχων.
Αυτά τα παρατεταμένα αποτελέσματα, που ονομάζονται μακρά COVID-19, έχουν επηρεάσει έως και το 20% των ενηλίκων που έχουν διαγνωστεί με COVID-19. Η μακρά COVID περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων όπως ομίχλη εγκεφάλου, κόπωση, βήχα και δύσπνοια. Τα συμπτώματα μπορεί να προκύψουν από βλάβη ή δυσλειτουργία πολλαπλών συστημάτων οργάνων και η κατανόηση των αιτιών είναι υπό έρευνα.
Δεν σχετίζονται όλα τα αναπνευστικά προβλήματα με τους πνεύμονες, αλλά σε πολλές περιπτώσεις προσβάλλονται οι πνεύμονες. Η εξέταση των βασικών λειτουργιών των πνευμόνων και του τρόπου με τον οποίο μπορούν να επηρεαστούν από τη νόσο μπορεί να βοηθήσει να διευκρινιστεί τι υπάρχει στον ορίζοντα για ορισμένους ασθενείς μετά από λοίμωξη από COVID-19.
Η κύρια λειτουργία των πνευμόνων είναι να φέρνουν αέρα πλούσιο σε οξυγόνο στο σώμα και να αποβάλλουν το διοξείδιο του άνθρακα. Όταν ο αέρας ρέει στους πνεύμονες, έρχεται σε στενή εγγύτητα με το αίμα, όπου το οξυγόνο διαχέεται στο σώμα και το διοξείδιο του άνθρακα διαχέεται έξω από το σώμα. Αυτή η διαδικασία, όσο απλή και αν ακούγεται, απαιτεί έναν εξαιρετικό συντονισμό της ροής του αέρα ή του αερισμού και της ροής του αίματος ή της αιμάτωσης. Υπάρχουν πάνω από 20 τμήματα στους αεραγωγούς, ξεκινώντας από την κύρια τραχεία, μέχρι τα μικρά μπαλονάκια στο τέλος του αεραγωγού, που ονομάζονται κυψελίδες και βρίσκονται σε στενή επαφή με τα αιμοφόρα αγγεία.
Τη στιγμή που ένα μόριο οξυγόνου φτάνει στο τέλος του αεραγωγού, υπάρχουν περίπου 300 εκατομμύρια από αυτές τις μικρές κυψελίδες στις οποίες θα μπορούσε να καταλήξει, με συνολική επιφάνεια άνω των 100 τετραγωνικών μέτρων όπου γίνεται η ανταλλαγή αερίων. Η αντιστοίχιση των ρυθμών αερισμού και αιμάτωσης είναι κρίσιμη για τη βασική λειτουργία των πνευμόνων και μια βλάβη οπουδήποτε κατά μήκος του αεραγωγού μπορεί να δυσκολέψει την αναπνοή με διάφορους τρόπους.
Απόφραξη – μειωμένη ροή αέρα
Μια μορφή πνευμονικής νόσου είναι η απόφραξη της ροής του αέρα μέσα και έξω από το σώμα. Δύο κοινές αιτίες τέτοιων βλαβών είναι η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και το άσθμα. Σε αυτές τις ασθένειες, οι αεραγωγοί στενεύουν είτε λόγω βλάβης από το κάπνισμα, όπως είναι συνηθισμένο στη ΧΑΠ, είτε λόγω αλλεργικής φλεγμονής, όπως συνηθίζεται στο άσθμα. Και στις δύο περιπτώσεις, οι ασθενείς δυσκολεύονται να βγάλουν αέρα από τους πνεύμονές τους.
Οι ερευνητές παρατήρησαν μια συνεχιζόμενη απόφραξη της ροής του αέρα σε ορισμένους ασθενείς που έχουν αναρρώσει από COVID-19. Αυτή η κατάσταση συνήθως αντιμετωπίζεται με συσκευές εισπνοής που παρέχουν φάρμακα τα οποία ανοίγουν τους αεραγωγούς. Τέτοιες θεραπείες μπορεί επίσης να είναι χρήσιμες κατά την ανάρρωση από την COVID-19.
Πνευμονική ίνωση
Μια άλλη μορφή πνευμονικής νόσου αναφέρεται ως περιορισμός ή δυσκολία επέκτασης των πνευμόνων. Ο περιορισμός αυτός μειώνει τον όγκο των πνευμόνων και, στη συνέχεια, την ποσότητα του αέρα που μπορούν να λάβουν οι πνεύμονες. Συχνά προκύπτει από το σχηματισμό ουλώδους ιστού, που ονομάζεται ίνωση στους πνεύμονες, λόγω τραυματισμού.
Η ίνωση πυκνώνει τα τοιχώματα των κυψελίδων, γεγονός που κάνει την ανταλλαγή των αερίων στο αίμα πιο δύσκολη. Αυτός ο τύπος ουλής μπορεί να εμφανιστεί σε χρόνιες πνευμονικές παθήσεις, όπως η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση ή ως αποτέλεσμα σοβαρής πνευμονικής βλάβης σε μια κατάσταση που ονομάζεται σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας ή ARDS (acute respiratory distress syndrome).
Το ARDS μπορεί να προκληθεί από τραυματισμούς που προέρχονται από τους πνεύμονες, όπως η πνευμονία ή σοβαρή ασθένεια σε άλλα όργανα, όπως η παγκρεατίτιδα. Περίπου το 25% των ασθενών που αναρρώνουν από ARDS αναπτύσσουν περιοριστική πνευμονοπάθεια.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης ότι οι ασθενείς που έχουν αναρρώσει από COVID-19, ειδικά εκείνοι που είχαν σοβαρή νόσο, μπορεί αργότερα να αναπτύξουν περιοριστική πνευμονοπάθεια. Οι ασθενείς με COVID-19 που χρειάζονται αναπνευστήρα μπορεί επίσης να έχουν ποσοστά ανάρρωσης παρόμοια με εκείνους που χρειάζονται αναπνευστήρα για άλλες παθήσεις. Η μακροχρόνια αποκατάσταση της πνευμονικής λειτουργίας σε αυτούς τους ασθενείς είναι ακόμη άγνωστη. Φάρμακα που θεραπεύουν την ινωτική πνευμονοπάθεια μετά την COVID-19 υποβάλλονται επί του παρόντος σε κλινικές δοκιμές.
Διαταραχή της αιμάτωσης – μειωμένη ροή αίματος
Τέλος, ακόμη και όταν η ροή του αέρα και ο όγκος των πνευμόνων δεν επηρεάζονται, οι πνεύμονες κάποιες φορές δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τη λειτουργία τους εάν η ροή του αίματος προς τις κυψελίδες, όπου συμβαίνει η ανταλλαγή αερίων, είναι μειωμένη.
Η COVID-19 σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για θρόμβους αίματος. Εάν οι θρόμβοι αίματος ταξιδεύουν στους πνεύμονες, μπορούν να προκαλέσουν μια απειλητική για τη ζωή πνευμονική εμβολή που περιορίζει τη ροή του αίματος στους πνεύμονες
Μακροπρόθεσμα, οι θρόμβοι αίματος μπορούν επίσης να προκαλέσουν χρόνια προβλήματα στη ροή του αίματος στους πνεύμονες, μια κατάσταση που ονομάζεται χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση ή CTEPH (chronic thromboembolic pulmonary hypertension). Το 0,5% έως 3% των ασθενών που αναπτύσσουν πνευμονική εμβολή για άλλους λόγους εκτός από COVID-19 αναπτύσσουν αυτό το χρόνιο πρόβλημα. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι σοβαρές λοιμώξεις από COVID-19 μπορούν να βλάψουν τα αιμοφόρα αγγεία του πνεύμονα και να παρεμποδίσουν τη ροή του αίματος κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης.
ΠΗΓΗ: Έντυπο “Περί Υγείας”