Απώλεια των γυναικείων διεκδικήσεων στον εργασιακό χώρο λόγω πανδημίας

Για 9 συνεχόμενα χρόνια, οι εν λόγω χώρες του ΟΟΣΑ εμφάνιζαν σταθερή πρόοδο σε ό, τι αφορά τη γυναικεία οικονομική ενδυνάμωση. Όμως, εν μέσω πανδημίας λόγω COVID-19, η συγκεκριμένη τάση πλέον γίνεται αντίστροφη, με εκτιμώμενη πτώση της τάξης του 2,1% ανάμεσα στο 2019 και το 2021, όπως διαπιστώνεται από την ανάλυση της PwC. Ο δείκτης παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης για το 2022, ενώ σύμφωνα με υποθέσεις, αναλογούν σε 0,8 μονάδες. Προκειμένου να αποκατασταθεί, τουλάχιστον μέχρι το 2030, το πλήγμα της πανδημίας στην εργασία των γυναικών, θα πρέπει να γίνει διπλή πρόοδος για την ισότητα των φύλων, άρα και πιο ταχεία αναφορικά με τον έως τώρα ρυθμό της.

Ο κ. Bhushan Sethi, Joint Global Leader, People and Organization της PwC αναφέρει, μάλιστα, σχετικά: «Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουμε λόγω της COVID-19 σε σχέση με το εργατικό δυναμικό, είναι ανησυχητικά. Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές από όλους, βλέπουμε τις γυναίκες να εγκαταλείπουν την εργασία με ταχύτερους ρυθμούς από τους άντρες ενώ διαχειρίζονται μεγαλύτερο φορτίο συγκριτικά με τους άντρες που συνδέεται με την μη-αμειβόμενη φροντίδα και τις οικιακές εργασίες. Αυτή τη τάση έχει ενταθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας, περιορίζοντας τις ευκαιρίες των γυναικών για συνεισφορά στην οικονομία. Όσον αφορά στην αγορά εργασίας, περισσότερες γυναίκες απασχολούνται σε υπηρεσίες με έντονη την ανθρώπινη επαφή οι οποίες δείχνουν όμως να έχουν πληγεί και περισσότερο – όπως οι υπηρεσίες φιλοξενίας και σίτισης αλλά και το λιανικό εμπόριο. Εξαιτίας της κοινωνικής αποστασιοποίησης και των lockdown, σε αυτούς τους τομείς έχει καταγραφεί πρωτόγνωρη απώλεια θέσεων εργασίας».

Με τη σειρά της, η κ. Αλεξάνδρα Κλήμη, Human Capital Director της PwC Ελλάδας δηλώνει: «Αναμφισβήτητα η πανδημία έχει μεγάλες επιπτώσεις στην κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα. Οι επιπτώσεις αυτές επηρεάζουν άμεσα το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού και ειδικά τις γυναίκες που καλούνται να υποστηρίξουν επιπλέον ρόλους. Είναι ιδιαίτερα θετικό το ότι η Ελλάδα παρουσίασε άνοδο στους δείκτες που αφορούν στη θέση των γυναικών στην εργασία τη χρονιά πριν από το ξέσπασμα της πανδημίας όπως φαίνεται και στη μελέτη “Women in Work”. Είναι σημαντικό να υπάρξει η κατάλληλη ανταπόκριση από τις κυβερνήσεις αλλά και τις επιχειρήσεις ώστε να λάβουν οι γυναίκες την υποστήριξη που χρειάζονται και να διατηρηθεί αυτή η θετική εξέλιξη. Στην PwC επιδιώκουμε να βρίσκουμε συνεχώς τρόπους προς αυτή την κατεύθυνση. Χαρακτηριστικά, κατά τη διάρκεια της πανδημίας έχουμε προχωρήσει στην πρόσληψη 159 γυναικών ενώ παράλληλα έχουμε αναπτύξει ένα ευέλικτο μοντέλο εργασίας που προσαρμόζεται και αντιλαμβάνεται τις ανάγκες των ανθρώπων μας και ειδικά του γυναικείου φύλου. Στόχος μας είναι να συνεχίσουν να αισθάνονται ασφαλείς σε αυτό το πεδίο μέσα σε ένα ευρύτερο κλίμα ανασφάλειας που επικρατεί τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο».

Παράλληλα, μεταξύ 2019 και 2020, το ετήσιο ποσοστό ανεργίας στις γνωστές ως χώρες του ΟΟΣΑ αυξήθηκε κατά 1,7% για τις γυναίκες, δηλαδή από 5,7% το 2019 σε 7,4% το 2020. Στις ΗΠΑ, το ποσοστό της γυναικείας ανεργίας αυξήθηκε κατακόρυφα από 4% τον Μάρτιο του 2020 σε 16% τον Απρίλιο του ίδιου έτους, την ίδια στιγμή διατηρούνταν υψηλή και για το υπόλοιπο του 2020, με την χρονιά να ολοκληρώνεται το Δεκέμβρη του ’20 στο 6,7%, τρεις ποσοστιαίες μονάδες πάνω συγκριτικά με τον ίδιο μήνα του 2019. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, δεν έχουν φανεί ακόμα οι επιπτώσεις της απώλειας των θέσεων εργασίας εξαιτίας της COVID-19, καθώς υπάρχουν ορισμένα προγράμματα διατήρησης τους, τα στοιχεία ωστόσο των αναστολών εγρασίας δείχνουν ότι οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να απολυθούν με τη λήξη των προγραμμάτων αυτών. Μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου του 2020, τέθηκαν σε αναστολή σύμβασης περίπου 15,3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην Αγγλία. Ανάμεσα στις θέσεις που βρίσκονταν σε αναστολή και όπου το φύλο ήταν γνωστό, φάνηκε ότι το 52% ανήκαν σε γυναίκες, αν και οι οποίες συνιστούν μόλις το 48% του εργατικού δυναμικού.

Σύμφωνα με έρευνα του UN Women, πριν την έναρξη της πανδημίας λόγω COVID-19, οι γυναίκες απασχολούνταν κατά βάση 6 ώρες παραπάνω από τους άνδρες στη μη αμειβόμενη φροντίδα των παιδιών (οικιακή εργασία) εβδομαδιαίως. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με το κλείσιμο των σχολείων ή την εκ περιτροπής εργασία, οι γυναίκες έχουν αναλάβει ακόμα πιο αυξημένο μερίδιο εργασιών και απασχολούνται πια 7,7 ώρες τη βδομάδα περισσότερες από τους άνδρες. Αυτή η θεωρούμενη και ως “2η βάρδια” αντιστοιχεί σε 31,5 ώρες τη βδομάδα που ισούται σχεδόν με μια έξτρα δουλειά πλήρους απασχόλησης. Το φαινόμενο αύξησης της μη-αμειβόμενης εργασίας (free labour) έχει ήδη στερήσει τη συνεισφορά των γυναικών στην οικονομία εν γένει. Αν αυτό το φορτίο διαρκέσει, θα καταλήξει στη μόνιμη έξοδο όλο και περισσότερων γυναικών από την αγορά εργασίας, αναστέλλοντας την έμφυλη πρόοδο στην  ισότητα και ελαχιστοποιώντας την παραγωγικότητα της οικονομίας.

Εφόσον κάποιες γυναίκες επιλέξουν ενδεχομένως να απουσιάσουν προς το παρόν από το εργατικό δυναμικό λόγω COVID-19, με στόχο να επανέλθουν κατόπιν πανδημίας, έρευνες καταγράφουν ότι τα διαλείμματα στην επαγγελματική σταδιοδρομία, επιφέρουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε ό, τι έχει να κάνει με την προοπτική των γυναικών στην αγορά εργασίας. Συνεπώς, προβλέπουν ότι οι γυναίκες θα επιστρέψουν μεν αλλά σε χαμηλότερα αμειβόμενες και λιγότερης εξειδίκευσης θέσεις. Στην Ελλάδα καταγράφηκε, βέβαια, η μεγαλύτερη αύξηση στον δείκτη μεταξύ 2018 και 2019, διότι υπήρξε μια σχετική βελτίωση όλων των δεικτών της αγοράς εργασίας, με εξαίρεση παρόλα αυτά το ποσοστό των εργαζομένων γυναικών πλήρους απασχόλησης.

Αντίθετα, στην Πορτογαλία παρατηρήθηκε η μεγαλύτερη μείωση στον δείκτη (κατά 5%) για τα έτη 2018-19 λόγω της διεύρυνσης του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων. Η Ισλανδία συνεχίζει να είναι στην 1η θέση στο δείκτη επί των χωρών ΟΟΣΑ, αφού παρουσιάζει σταδιακά μόνιμη και ισχυρή συμμετοχή των γυναικών στο εργασιακό δυναμικό με 84%, ενώ έχει πολύ μικρή διαφορά στο ποσοστό συμμετοχής των φύλων μόλις 5% και ακόμα χαμηλότερο ποσοστό γυναικείας ανεργίας στο 3%. Η Νέα Ζηλανδία και η Σλοβενία ανέβηκαν στην κατάταξη του δείκτη κατά μία θέση, όπου στην πρώτη καταγράφηκε ανοδική τάση και στους πέντε δείκτες, έχοντας ανέλθει πέντε θέσεις στον δείκτη σε συνολικό διάστημα 9 ετών. Σημαντική συμβολή σε αυτά, έχουν οι κρατικές πολιτικές και το ιστορικό εκπροσώπησης από γυναίκες σε πολιτικούς θεσμούς. Στη δεύτερη περίπτωση, της Σλοβενίας, η βελτίωση συσχετίζεται με την πτώση στη διαφορά του ποσοστού συμμετοχής, καθώς και της γυναικείας ανεργίας, αλλά και την αύξηση στο ποσοστό πλήρους γυναικείας απασχόλησης.

Σε ενδεχόμενο που οι χώρες που ανήκουν στον ΟΟΣΑ κατόρθωναν να επιτύχουν αύξηση στο ποσοστό της γυναικείας απασχόλησης στα επίπεδα της Σουηδίας, η οποία βρίσκεται ανέκαθεν σταθερά στην κορυφή, η αύξηση του ΑΕΠ θα είχε υπερβεί τα 6 τρισ. δολάρια ετησίως. Οι ΗΠΑ, κατέχοντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά γυναικείας ανεργίας, αναμένεται φυσικά να είχε και τα περισσότερα κέρδη, μέχρι και 1,7 τρισ. δολάρια το χρόνο ειδικότερα. Οι πέντε δείκτες που απαρτίζουν τον δείκτη “Women in Work” της PwC είναι οι ακόλουθοι: το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων, η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό, η διαφορά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες, η γυναικεία ανεργία και το ποσοστό πλήρους απασχόλησης των γυναικών.