Ειρήνη Μαρκάκη: Να ελεγχθούν όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας για τις ελλείψεις φαρμάκων
Το πρόβλημα με τις ελλείψεις φαρμάκων εντείνεται. Η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκαρίων απαντά σε καίριες ερωτήσεις
Συνέντευξη στην Αφροδίτη Ντάικου
Οι ελλείψεις φαρμάκων είναι ένα χρόνιο πρόβλημα που φαίνεται όμως να διογκώνεται. Ποιες είναι κατά την άποψή σας οι κύριες αιτίες της έλλειψης φαρμάκων στη χώρα μας;
“Οι ελλείψεις φαρμάκων δεν αποτελούν αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής ένωσης φαρμακοποιών ( PGEU ) που πραγματοποιήθηκε σε 24 Ευρωπαϊκές χώρες, οι ελλείψεις φαρμάκων αφορούν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην πλειοψηφία μάλιστα των ευρωπαϊκων χωρών (κατά 87% ) διαπιστώθηκε ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Το πρόβλημα των ελλείψεων είναι πολυπαραγοντικό κι έχει να κάνει με την παγκοσμιοποίηση , ειδικότερα λόγω της πανδημίας ολόκληρες μονάδες παραγωγής έκλεισαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό προκάλεσε καθυστερήσεις στην παραγωγή. Έτσι μόλις εξαντλήθηκαν τα αποθέματα των εταιρειών οι συνέπειες φάνηκαν στην αγορά.
Εκ των υστέρων και με καθυστέρηση γίνεται προσπάθεια να επανέλθει μέρος της παραγωγής σε Ευρωπαϊκό έδαφος.
Σημαντική επίσης αιτία υπήρξε η επίσης παγκόσμια από το 2009, οικονομική κρίση, η οποία ανάγκασε τις Ευρωπαϊκές χώρες να λάβουν μέτρα για τον περιορισμό της φαρμακευτικής δαπάνης, όπως αυτόματες επιστροφές χρημάτων,(rebate,clowback) με αποτέλεσμα φάρμακα παλιά και δοκιμασμένα να αποσυρθούν από την αγορά γιατί πλέον θεωρήθηκαν οικονομικά ασύμφορα για τις παραγωγούς εταιρείες.
Στην χώρα μας συχνά ενοχοποιούνται για τις ελλείψεις οι νόμιμες παράλληλες εξαγωγές φαρμάκων που γίνονται από το χονδρεμπόριο.
Επιθυμώ ως εκπρόσωπος του κλάδου να επισημάνω τα ακόλουθα:
Η ενδοκοινοτική διακίνηση αγαθών είναι μια απολύτως νόμιμη διαδικασία η οποία ενθαρρύνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και οπωσδήποτε οι νόμιμες παράλληλες εξαγωγές δεν ευθύνονται για τις ελλείψεις.
Από το 2003 κιόλας, μετά από αίτημα του κλάδου μας, οποιοσδήποτε φαρμακέμπορoς επιθυμεί να εξάγει σε άλλη χώρα της Ευρώπης υποχρεούται να δηλώνει στον ΕΟΦ κάθε κουτί φαρμάκου που εξάγει και να ακυρώνει το κουπόνι σε πραγματικό χρόνο (real time).
Ο ΕΟΦ ως εποπτεύουσα αρχή, σε περίπτωση που διαπιστώσει πρόβλημα στην επάρκεια των συγκεκριμένων φαρμάκων στην αγορά, προχωρεί είτε σε προειδοποίηση, είτε σε απαγόρευση των εξαγωγών .
Ο ΕΟΦ είναι η εποπτεύουσα αρχή του φαρμάκου γενικότερα, με αρμοδιότητα να ελέγχει πέραν των φαρμακαποθηκών όλους τους εμπλεκόμενους φορείς στη διακίνηση του φαρμάκου:
- Τη βιομηχανία η οποία από τον νόμο είναι υποχρεωμένη να διαθέτει αποθέματα τουλάχιστον τριμήνου , και να τροφοδοτεί την αγορά με τις ποσότητες του προηγούμενου έτους συν 25%. Δυστυχώς πολλές εταιρείες δεν ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους .Βάσει των στοιχείων που ο κλάδος μας έχει συγκεντρώσει, προκύπτει μείωση εισαγωγής σε συγκεκριμένα προϊόντα μέχρι και 65% μέσα σε τρία χρόνια, χωρίς να έχει μειωθεί η συνταγογράφηση τους.
Εύλογα γεννάται το ερώτημα τι άραγε επιδιώκει συγκεκριμένο τμήμα της φαρμακοβιομηχανίας. Επιθυμούν να πιέσουν αντιδρώντας στο υψηλό rebate και clowback που τους έχει επιβληθεί; επιδιώκουν να πιέσουν τις φαρμακαποθήκες προκειμένου να δημιουργηθούν συνθήκες συγκέντρωσης της αγοράς κάτι που εδώ και χρόνια ανοικτά επιθυμούν; Προφανώς εμείς δεν μπορούμε να απαντήσουμε. Αυτό που με βεβαιότητα προκύπτει είναι ότι πρέπει άμεσα να επέμβει ο ΕΟΦ.
- Τις φαρμακαποθήκες ένας μικρός αριθμός των οποίων, παρά το νόμο αγοράζουν από τα φαρμακεία (inverse distribution). Η παράνομη αυτή συναλλαγή, είναι η κύρια αιτία που δημιουργεί στρεβλώσεις στην αγορά του φαρμάκου. Αν δεν σταματήσει αυτό το παράνομο εμπόριο (με ό,τι η λέξη «παράνομο» συνεπάγεται), όσα φάρμακα και να διοχετευθούν στην αγορά, θα συνεχίσουν να υπάρχουν ελλείψεις.
Επισημαίνω ότι όποτε ήρθε εις γνώση του συλλόγου μας παράνομη δραστηριότητα μελών του έγινε άμεση καταγγελία στον ΕΟΦ επιβλήθηκαν πρόστιμα και αφαιρέθηκαν άδειες των συγκεκριμένων φαρμακαποθηκών. Ο σύλλογος μας καταθέτει άμεσα από κοινού με την ΟΣΦΕ υπόμνημα στο υπουργείο Υγείας προκειμένου να τροποποιηθούν οι διατάξεις που αφορούν την άδεια ίδρυσης και λειτουργίας φαρμακαποθήκης και οι οποίες είχαν αλλάξει με την εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ .
Στόχος είναι να αυστηροποιηθούν οι όροι που αφορούν το μέγεθος του χώρου και το απόθεμα των φαρμάκων που η φαρμακαποθήκη υποχρεούται να διαθέτει, ώστε να μην είναι εύκολο σε ιδιοτελείς που επιθυμούν να αναπτύξουν παράνομη δραστηριότητα να εισέλθουν στον κλάδο
- Tα φαρμακεία και κυρίως όσα από αυτά πραγματοποιούν παράνομες πωλήσεις προς ορισμένες φαρμακαποθήκες.
Θεωρούμε ότι συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων πρέπει να χορηγούνται αποκλειστικά και μόνο με ιατρική συνταγή όπως συμβαίνει σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη πλην της χώρας μας. Αυτό θα βοηθήσει στην εξάλειψη του παράνομου αυτού φαινομένου.
Το φάρμακο όταν φθάνει στο φαρμακείο πρέπει να δίδεται και να εξυπηρετεί αποκλειστικά και μόνο τον ασθενή, η εξυπηρέτηση του οποίου πρέπει να αποτελεί αυτοσκοπό οποιουδήποτε εμπλέκεται στη διακίνηση του φαρμάκου “.
Πρόσφατα ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης ζήτησε από τις φαρμακαποθήκες να δηλώσουν άμεσα τα αποθέματα φαρμάκων αλλά και να τα διαθέσουν στην ελληνική αγορά. Μακροπρόθεσμα ποια πιστεύετε πως είναι η λύση ώστε να έχουμε επάρκεια φαρμάκων;
“Εμείς δεν έχουμε πρόβλημα να δηλώσουμε τα αποθέματα. Δεν μπορεί όμως να ελέγχεται διαρκώς μόνο ένας κλάδος από τους τρεις που είναι στην αλυσίδα του φαρμάκου και πάλι να μην υπάρχει αποτέλεσμα με τις ελλείψεις. Εδώ και 20 χρόνια γίνονται μονίμως έλεγχοι στις φαρμακαποθήκες και επιβάλλονται αυστηρότατοι περιορισμοί στις εξαγωγές, αλλά παρόλα αυτά οι ελλείψεις εξακολουθούν να υπάρχουν. Επομένως θα πρέπει οι ιθύνοντες να σκεφτούν ότι δεν είναι μόνο αυτό το πρόβλημα και να ελέγξουν συνολικά όλους τους κρίκους της αλυσίδας.
Εμείς ως Πανελλήνιος Σύλλογος Φαρμακαποθηκαρίων προσφύγαμε αρμοδίως στο υπουργείο και στον ΕΟΦ δύο φορές με στοιχεία για συγκεκριμένες εταιρείες και φάρμακα, καθώς έχουμε διαπιστώσει μείωση στις ποσότητες που εισάγουν στην Ελλάδα έως και 70% την τελευταία τριετία. Και κάθε φορά που θα διαπιστώνουμε μειωμένες εισαγωγές, θα ενημερώνουμε. Ελπίζουμε μόνο να γίνουν όντως οι έλεγχοι, διαφορετικά θα χρειαστεί να πάμε στη δικαιοσύνη.
Επίσης, ζητήσαμε να εφαρμοστεί επιτέλους η συνταγογράφηση σε όλα τα ελλειπτικά φάρμακα. Οι αρμόδιοι φορείς συμπεριλαμβανομένου του ΠΦΣ το αποδέχτηκαν. Τα συνταγογραφούμενα (ελλειπτικά) φάρμακα για σοβαρές παθήσεις θα πρέπει να χορηγούνται μόνο με συνταγή γιατρού όπως συμβαίνει και στα άλλα κράτη της Ευρώπης. Αν γίνουν όλα αυτά, σίγουρα θα βελτιωθεί η εικόνα των ελλείψεων. Εξάλλου είναι αναμενόμενες ορισμένες ελλείψεις φαρμάκων, καθώς υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη, λόγω μειωμένης παραγωγής δραστικών ουσιών, οι οποίες σε ένα ποσοστό 80% παράγονται στην Ινδία και στην Κίνα και άρα μειώνεται η παραγωγή των φαρμάκων”.