Η ολιστική προσέγγιση στην ψυχική υγεία βρεφών και νηπίων
Γράφει η Αφροδίτη Ντάικου
Όταν πρόκειται για την υγεία των βρεφών, εστιάζουμε συχνά στη σωματική ανάπτυξη – πόσο μεγαλώνει ένα μωρό, πότε αρχίζει να μπουσουλάει κ.λπ. Δεν θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε στη σκέψη μας την ψυχική υγεία των βρεφών και των μικρών παιδιών;
Αναλογιζόμενοι την ψυχική υγεία των βρεφών, σκεφτόμαστε την ικανότητα ενός μικρού παιδιού να εκφράζει και να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του. Θα πρέπει επομένως ως άνθρωποι να δημιουργούμε στενές κι ασφαλείς σχέσεις ώστε τα παιδιά να μπορούν να εξερευνήσουν και να μάθουν για τον κόσμο γύρω τους.
Όπως οι ενήλικες, τα μωρά και τα μικρά παιδιά βιώνουν συναισθήματα και περιβάλλοντα που επηρεάζουν την ψυχική τους υγεία και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε αυτές τις επιρροές στην προγεννητική περίοδο και στα πρώτα 2-3 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικών προδιαθέσεων και θετικών ή δυνητικά επιβλαβών επιρροών στο περιβάλλον του παιδιού μπορεί να θέσει είτε ισχυρά είτε ασταθή θεμέλια για την ψυχική υγεία. Οι θετικές επιρροές περιλαμβάνουν αρκετά πράγματα:
σταθερές, ανταποκρινόμενες σχέσεις με φροντιστές στο σπίτι και σε εγκαταστάσεις πρώιμης φροντίδας,
ένα σπίτι χωρίς βαρέα μέταλλα όπως είναι ο μόλυβδος
άφθονο χώρο ( πράσινο και υγιές περιβάλλον) για παιχνίδι.
Αντίθετα, η παρουσία αρνητικών περιβαλλοντικών επιρροών όπως ο μολυσμένος αέρας ή το νερό, η έλλειψη χώρων πρασίνου ή η έλλειψη πρόσβασης σε θρεπτικά τρόφιμα, μπορούν να δημιουργήσουν μια πιο ασταθή βάση για την ψυχική υγεία. Αυτά τα θεμέλια απαιτούνται μέχρι τα ενήλικα χρόνια, επομένως η επέκταση της άποψης για την υγεία των βρεφών ώστε να συμπεριλάβει την καλή ψυχική υγεία είναι απαραίτητη, συμπεριλαμβανομένης της παροχής των απαραίτητων πόρων στους φροντιστές για να υποστηρίξουν την ανάπτυξη των παιδιών τους με αυτήν την ολιστική προοπτική.
Η πανδημία της COVID-19 προκάλεσε τεράστια προβλήματα τόσο στα παιδιά όσο και στους φροντιστές, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των προβλημάτων ψυχικής υγείας και της έλλειψης πρόσβασης σε παρόχους που μπορούν να βοηθήσουν.
Ειδικότερα, πολλές εργαζόμενες οικογένειες αγωνίστηκαν να διατηρήσουν την πρόσβαση σε συνεπή, υψηλής ποιότητας παιδική μέριμνα, η οποία άσκησε απίστευτο άγχος τόσο στους φροντιστές όσο και στα μικρά παιδιά. Το περιβάλλον παιδικής μέριμνας είναι απείρως σημαντικό για την υγιή ανάπτυξη των παιδιών—οι σχέσεις τους με τους άμεσους φροντιστές έχουν μεγάλη σημασία, αλλά και οι σχέσεις τους με τους παρόχους στην πρώιμη φροντίδα και την εκπαίδευση, καθώς και με άλλους ενήλικες στις κοινότητές τους.
Η πανδημία COVID-19 άσκησε σημαντική πίεση σε ένα ήδη τεταμένο σύστημα, με έλλειψη παρόχων και περιορισμένες επιλογές για τους γονείς να εξισορροπήσουν τη φροντίδα των παιδιών τους και ταυτόχρονα την εργασία τους για τη διατήρηση του εισοδήματός τους. Πολλοί γονείς υπέφεραν από άγχος και σε ορισμένες περιπτώσεις εργασιακή ανασφάλεια, λόγω της έλλειψης συνεπούς φροντίδας των παιδιών. Για τους γονείς που εργάζονταν με μη παραδοσιακά ωράρια – νυχτερινή εργασία σε βάρδιες, ή για εκείνους που είχαν να φροντίσουν πολλά παιδιά, το άγχος μπορεί να ήταν ακόμη μεγαλύτερο, ενώ δεν έλλειψαν οι συμπεριφορικές προκλήσεις και το άγχος που βίωσαν ακόμη και τα μικρότερα παιδιά.
Δεδομένων όλων αυτών θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι ο ρόλος των φροντιστών και των παρόχων είναι κρίσιμος για την προαγωγή της καλής ψυχικής υγείας, επομένως πρέπει να υποστηρίξουμε τις ανάγκες των ενηλίκων που φροντίζουν παιδιά, τόσο μέσω ατομικών όσο και συστημικών προσεγγίσεων. Όταν υποστηρίζουμε άμεσα τους ενήλικες και αντιμετωπίζουμε τις συστημικές ανισότητες που προκαλούν τις οικογένειες και τους παρόχους υπηρεσιών, συμβάλλουμε στη διασφάλιση ότι τα παιδιά μπορούν να αναπτυχθούν σε περιβάλλοντα που προάγουν την υγεία.
Ξεκινώντας από την πρώιμη βρεφική ηλικία, η καθιέρωση ρουτίνας στο σπίτι είναι ένας απλός και αποτελεσματικός τρόπος για την προώθηση της ψυχικής υγείας. Τα παιδιά, ακόμη και τα βρέφη, νιώθουν ασφάλεια και ευημερούν όταν ξέρουν τι να περιμένουν. Μίνι ρουτίνες – μπάνιο, βούρτσισμα δοντιών και βιβλίο- πριν τον ύπνο, επιτρέπουν στο παιδί να καταλάβει ότι είναι ώρα να χαλαρώσει. Κατά τη διάρκεια των γευμάτων, θα μπορούσατε να τραγουδάτε ένα τραγούδι πλένοντας τα χέρια σας ή να κάθεστε μαζί και να συζητάτε για την ημέρα σας—ακόμα και τα μωρά μπορούν να συμμετέχουν στο δείπνο και οι ρουτίνες γεύματος με τους γονείς είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να καλλιεργήσετε τη σύνδεση και την αίσθηση ασφάλειας.
Δημιουργώντας περιβάλλοντα με πληθώρα θετικών ερεθισμάτων—από την πρόσβαση στην υγιεινή διατροφή έως τον χώρο πρασίνου για παιχνίδι—και συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης που ικανοποιεί τις ανάγκες των γονιών ή φροντιστών, μπορούμε να υποστηρίξουμε την υγιή συναισθηματική ανάπτυξη των βρεφών και των μικρών παιδιών και να θέσουμε μια ισχυρή βάση για καλή φυσική κατάσταση και ψυχική υγεία.
Για τους παρόχους υπηρεσιών, η ενίσχυση της ψυχικής υγείας για τα μωρά σημαίνει επίσης φροντίδα των ενηλίκων που τα φροντίζουν. Ο έλεγχος της ψυχικής υγείας των γονιών, συμπεριλαμβανομένων των συζητήσεων σχετικά με την επιλόχεια κατάθλιψη και το άγχος και ταυτόχρονα οι παραπομπές σε ειδικούς, όταν χρειάζεται, είναι ένας τρόπος να το επιτύχουμε. Οι αρμόδιοι ιατροί μπορούν επίσης να συζητήσουν την αξία της ρουτίνας και τα οφέλη μιας θετικής γονικής προσέγγισης κατά τη διάρκεια τακτικών ραντεβού.