Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Προαγωγή της Υγείας

Νταίζη Παπαθανασοπούλου

National Coordinator of WHO-Hellenic Healthy Cities Network

Member of WHO Advisory Committee for European Healthy Cities Networks 

Π.Ο.Υ.: Δύο κατευθύνσεις για υγιείς πόλεις

Ο τόπος που ζουν οι άνθρωποι επηρεάζει την υγεία τους και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ποιότητα ζωής. Οι κοινότητες και οι γειτονιές που εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε βασικά αγαθά, που διακρίνονται από κοινωνική συνοχή, που έχουν σχεδιαστεί για την προώθηση της καλής σωματικής και ψυχικής ευεξίας και που προστατεύουν το φυσικό περιβάλλον, δημιουργούν προϋποθέσεις απαραίτητες για την ισότητα στην υγεία.

– Closing the gap in a generation, WHO headquarters, 2008, διότι:

• Τα δύο τρίτα του πληθυσμού της ευρωπαϊκής περιφέρειας ζουν σε πόλεις.
• Οι αστικές περιοχές είναι συχνά ανθυγιεινοί τόποι διαβίωσης που χαρακτηρίζονται από έντονη κίνηση, ρύπανση, θόρυβο, βία και κοινωνική απομόνωση .
• Οι άνθρωποι στις πόλεις αντιμετωπίζουν αυξημένα ποσοστά μη μεταδοτικών ασθενειών. Οι φτωχοί συνήθως εκτίθενται στα χειρότερα περιβάλλοντα.

To 1988, o ΠΟΥ Ευρώπης, ξεκινά πειραματικά να εμπλέξει την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Προαγωγή της Υγείας διότι οι Δήμοι βρίσκονται ως εκ της θέσεως τους κοντά και σε αμεσότητα με τον πολίτη καθώς επίσης μπορούν να επηρρεάσουν λόγω αρμοδιότητας τους περισσότερους από τους Παράγοντες που επηρρεάζουν την Υγεία. Δημιουργείται το πρώτο Δίκτυο Υγιών Πόλεων και καθορίζεται η φιλοσοφία, η μεθοδολογία, οι αρχές, η φιλοσοφία και οι αξίες του Προγράμματος.

Η λειτουργία του Προγράμματος στην Ευρώπη γίνεται μέσω δύο κατευθύνσεων με την μορφή δύο Δικτύων.

1. Το Δικτύου των project ή flagship cities που στην ουσία είναι οι πόλεις πιλότοι που δοκιάζουν και εφαρμόζουν το πρόγραμμα, αξιολογούνται και πιστοποιούνται ανά πενταετία, κυρίως όμως είναι οι πόλεις που συνδιαμορφώνουν τις πολιτικές για την Προαγωγή της Υγείας σε Τοπικό Επίπεδο.

2. Το Δίκτυο των Εθνικών Δικτύων, τα οποία λειτουργούν συνενώνοντας μέσα σε μια Χώρα τους Δήμους που ενδιαφέρονται να προάγουν την Υγεία και να συνεργαστούν με τον ΠΟΥ βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, αρχών, φιλοσοφίας, αξιών και μεθοδολογίας.

Η Υγιής Πόλη δεν προσδιορίζεται από το αποτέλεσμα, αλλά από το σύνολο της διαδικασίας.

Ως Υγιής Πόλη δεν θεωρείται απαραίτητα η πόλη που έχει επιτύχει ένα υψηλό επίπεδο υγείας, αλλά η πόλη όπου η Υγεία εξετάζεται με προσοχή, η πόλη η οποία μάχεται για να επιλύσει τα προβλήματα Υγείας με προσήλωση και δέσμευση στις δομές και τους μηχανισμούς υγείας και ανάπτυξης που θα βελτιώσουν την υπάρχουσα κατάσταση.

Οι 6 βασικές πολιτικές των Υγιών Πόλεων για την 7^η φάση 2019-2025. (Σύμφωνο Δημάρχων Κοπεγχάγης).

Από την θεωρία στην Πράξη. Η εφαρμογή ενός Πολιτικού Συμφώνου.

Το 2018 είναι μια ιδιαίτερα σημαντική χρονιά για την διαμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής των Υγιών Πόλεων για την Προαγωγή Υγείας στον 21^ο αιώνα, όπου γίνεται πλέον ο συγκερασμός όλων των πολιτικών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που επηρρεάζουν την Υγεία και την Ευεξία μέσω της σωστής διακυβέρνησης και της διαρκούς υπηρεσίας της έννοιας της Ισότητας, σε 6 Βασικούς Πυλώνες οι οποίοι είναι καθ ύλην κατάλληλοι για την Ανθρώπινη, την Κοινωνική την Αστική την Βιώσιμη και την Οικονομική Ανάπτυξη.

Η απόφαση είναι ιδιαίτερης σημασίας για την ανάπτυξη των αντίστοιχων πολιτικών και Δήμαρχοι και Πολιτικοί εκπρόσωποι από όλες τις Χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας καθώς και Δήμαρχοι Πόλεων άλλων Ηπείρων συγκεντρώνονται στην Εδρα του ΠΟΥ Ευρώπης στην Κοπεγχάγη για να συζητήσουν τις νέες αυτές πολιτικές κατευθύνσεις για την Προαγωγή της Υγείας από τις Πόλεις αφού έχουν προηγηθεί βέβαια οι σχετικές ομάδες εργασίας και διαβουλεύσεις.

Κατέληξαν σε ένα πολιτικό Σύμφωνο, το Σύμφωνο της Κοπεγχάγης και κάλεσαν πολιτικά και υπηρεσιακά στελέχη των Δήμων να το ενστερνισθούν και να δουλέψουν με αυτό ως οδηγό καθ όλη την διάρκεια της 7^ης Φάσης. (2019-2025)

Με την νέα αυτή πολιτική και μεθοδολογική προσέγγιση, «τακτοποιούνται» ουσιαστικά οι υπάρχουσες πολιτικές και δράσεις και φαίνονται τα κενά που υπάρχουν στην άσκηση Πολιτικής. Ξεκαθαρίζει επίσης οριστικά και ουσιαστικά ο σημαντικός ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Προαγωγή της Υγείας μέσω μιας εντελώς Ολιστικής Προσέγγισης που καλύπτει όλους τους Παράγοντες που την επηρεάζουν.

Στην Ελλάδα, λειτουργεί ένα από τα παλαιότερα Δίκτυα της Ευρώπης και το μεγαλύτερο σε αριθμό σήμερα, με 238 Δήμους μέλη εκ των οποίων 236 Δήμοι και 2 Περιφέρειες. Πρόεδρός του είναι ο Γιώργος Πατούλης, Περιφερειάρχης Αττικής, ο οποίος έχει δώσει μια μεγάλη δυναμική στο Δίκτυο, καθιστώντας το όχι μόνο τα μεγαλύτερο αριθμητικά αλλά και ένα από τα πιο ενεργά Δίκτυα στην Ευρώπη.

Πηγή: Έντυπο «Περί Υγείας»