Καρκινογόνες ουσίες σε καλλυντικά και σαμπουάν

Τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας, όπως τα σαμπουάν και τα καλλυντικά, χρησιμοποιούνται καθημερινά από εκατομμύρια ανθρώπους. Παρόλα αυτά, αυξάνονται οι ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια ορισμένων χημικών ουσιών που περιέχονται σε αυτά.

Ορισμένα συστατικά που έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως σε καλλυντικά, έχουν χαρακτηριστεί ως πιθανώς καρκινογόνα, γεγονός που έχει οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) στην υιοθέτηση αυστηρών κανονισμών για την προστασία της υγείας των καταναλωτών. Η αγορά μέσω διαδικτύου ωστόσο, μπορεί να εκθέσει τους χρήστες σε προϊόντα που δεν συμμορφώνονται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Τι είναι οι καρκινογόνες ουσίες;

Πρόκειται για χημικές ενώσεις που μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο σε ζωντανούς οργανισμούς. Η δράση τους μπορεί να σχετίζεται με μεταλλάξεις στο DNA, ορμονικές παρεμβάσεις ή μακροχρόνια φλεγμονή. Κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τον βαθμό τεκμηρίωσης της επικινδυνότητάς τους:

• Κατηγορία 1Α: Επικίνδυνες ουσίες με αποδεδειγμένη καρκινογόνο δράση στον άνθρωπο

• Κατηγορία 1Β: Ουσίες που θεωρούνται πιθανώς καρκινογόνες, βάσει δοκιμών σε ζώα

• Κατηγορία 2: Ύποπτες για καρκινογένεση, με περιορισμένα στοιχεία

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1223/2009, απαγορεύεται η χρήση αυτών των ουσιών στα καλλυντικά, εκτός εάν επιτρέπονται κατόπιν αυστηρής εξαίρεσης.

Ουσίες που έχουν απαγορευτεί από την ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απομακρύνει δεκάδες χημικές ουσίες από την αγορά καλλυντικών, ιδιαίτερα από τον Δεκέμβριο του 2010 και έπειτα. Ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές είναι:

Ο αριθμός CAS είναι μοναδικό αναγνωριστικό για κάθε χημική ουσία, χρησιμοποιείται διεθνώς για την τυποποίηση των στοιχείων σε ρυθμιστικά πλαίσια.

Προβληματικές ουσίες που εξακολουθούν να κυκλοφορούν

Αν και πολλές επικίνδυνες ουσίες έχουν απαγορευτεί, κάποιες εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται νόμιμα —κάτω από συγκεκριμένα όρια— δημιουργώντας ερωτήματα για την ασφάλεια τους:

• Φορμαλδεΰδη και τα παράγωγά της (όπως DMDM Hydantoin): Παρουσιάζεται σε σαμπουάν και βερνίκια νυχιών, έχει συσχετιστεί με καρκίνο του αναπνευστικού.

• Λιθανθρακόπισσα (Coal Tar): Χρησιμοποιείται σε σαμπουάν για πιτυρίδα, πιθανώς σχετίζεται με καρκίνο του δέρματος.

• 1,4-Διοξάνη: Παράγεται ως υποπροϊόν σε καθαριστικά, θεωρείται εν δυνάμει καρκινογόνα.

• PEGs: Χρησιμοποιούνται ως μαλακτικά, με ενδεχόμενο μόλυνσης από αιθυλενοξείδιο.

• Βενζόλιο: Εντοπίστηκε σε μερικά ξηρά σαμπουάν, είναι γνωστός παράγοντας λευχαιμίας.

Πώς να προστατευτείτε ως καταναλωτές

• Ελέγξτε τις ετικέτες: Αποφύγετε προϊόντα που περιέχουν φορμαλδεΰδη, PEGs, parabens και λιθανθρακόπισσα.

• Προτιμήστε πιστοποιημένα προϊόντα: Οργανικές ή χωρίς επικίνδυνες ουσίες.

• Χρησιμοποιήστε εργαλεία αξιολόγησης: Πλατφόρμες όπως το EWG (Skin Deep) ή το Think Dirty παρέχουν ανάλυση των συστατικών.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι οι ουσίες CMR;
Είναι ουσίες που προκαλούν καρκίνο, μεταλλάξεις ή επηρεάζουν την αναπαραγωγική ικανότητα. Στην ΕΕ απαγορεύονται στα καλλυντικά με βάση τον κανονισμό 1223/2009.

Είναι όλες οι καρκινογόνες ουσίες απαγορευμένες;
Όχι. Οι κανονισμοί διαφέρουν διεθνώς. Π.χ., οι ΗΠΑ επιτρέπουν ακόμα ορισμένες επικίνδυνες ουσίες που η ΕΕ έχει αποσύρει.

Πώς να μειώσω την έκθεση μου;
Αποφύγετε προϊόντα με ύποπτα συστατικά και προτιμήστε επιλογές χωρίς άρωμα, parabens, ή PEGs.

Τα ξηρά σαμπουάν είναι επικίνδυνα;
Κάποια περιέχουν βενζόλιο, που έχει συνδεθεί με καρκίνους του αίματος. Καλό είναι να επιλέγετε προϊόντα χωρίς αυτή την ουσία.

Συμπέρασμα

Η ύπαρξη καρκινογόνων ουσιών σε καλλυντικά και σαμπουάν παραμένει σοβαρό ζήτημα, παρά τη συνεχή ενίσχυση των κανονισμών. Η υπεύθυνη επιλογή προϊόντων και η ενημέρωση είναι κρίσιμες για την υγεία των καταναλωτών, ιδιαίτερα όταν γίνεται αγορά μέσω διαδικτύου.