Να κλείσει το χάσμα στην «ψυχοκοινωνική» φροντίδα του καρκίνου

Γράφει η Μαρία Κούτρα ,  Κλινική Ψυχολόγος, Ψυχολόγος του ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο της ΕΑΕ

Εκπαιδευόμενη Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών και Εφήβων ΕΨΨΠΕ

Ανάπτυξη δικτύου υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε ογκολογικούς ασθενείς από το ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας

Την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου στις 4 Φεβρουαρίου 2023, η παγκόσμια κοινότητα του καρκίνου επέλεξε να γιορτάσει με το σύνθημα «Close the care gap:Κλείστε το χάσμα στην φροντίδα». Μιλώντας για τις έννοιες της φροντίδας και της υποστήριξης στην ασθένεια του καρκίνου, αμέσως το μυαλό κάποιου πάει στην αδιάκοπη ιατρονοσηλευτική φροντίδα των ασθενών και στην μακρόχρονη σχέση τους με εξετάσεις, θεραπείες και νοσοκομεία. Το σωματικό είναι σαφώς κυρίαρχο και η επικαιρότητα της ασθένειας διαμορφώνει κατά κύριο λόγο την καθημερινότητα του ασθενή, επηρεάζει την λειτουργικότητα του και την σχέση του με τους μέχρι πρότινος σημαντικότερους άξονες της ζωής του (οικογένεια, κοινωνικές σχεσεις, εργασία). Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της ασθένειας είναι ωστόσο εξίσου παρούσες από την πολύ αρχή. Ακόμη και αν σε πολλές περιπτώσεις παραβλέπονται αφήνουν το στίγμα τους στην ζωή του ασθενούς. Το χάσμα παραμένει αρκετά μεγάλο και στην ψυχοκοινωνική φροντίδα του ασθενούς, με την ψυχοκοινωνική ογκολογία να είναι ενας κλάδος που αναπτύσσεται παρα μόνο τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας.

Οι ψυχοκοινωνικές ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο είναι μια πραγματικότητα αδιαμφισβήτητη, η οποία επηρεάζει σημαντικά τις και τις θεραπευτικές παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται παράλληλα. Η αντιμετώπιση της ασθένειας ως μια ρήξη στην προσωπική ιστορία του ασθενή απαιτεί μια εξαιρετικά εξειδικευμένη και εξατομικευμένη ψυχοκοινωνική υποστήριξη τόσο του ίδιου όσο και του οικογενειακού και συνοδού περιβάλλοντος, στα διάφορα στάδια της ασθένειας.

Η εξέλιξη της ιατρικής τεχνολογίας έχει διαμορφώσει μια καινούρια κατάσταση χρονιότητας της ασθένειας γεγονός που προσδίδει καινούρια δυναμική στη σχέση του ιατρικού-νοσηλευτικού προσωπικού με τους ασθενείς του. Η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας σε θέματα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Η ψυχοκοινωνική ογκολογία αποτελεί ένα κλάδο των ανθρωπιστικών επιστημών με αυξανόμενες ανάγκες συστηματικής έρευνας και απαιτητικής εκπαίδευσης των επιστημόνων της ψυχικής υγείας.

Το Κέντρο για την Υποστήριξη, την Εκπαίδευση και την Έρευνα στην Ψυχοκοινωνική Ογκολογία (ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο.) της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας προσπαθεί με τις δράσεις του στους 3 αυτούς τομείς να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις αυτού του κλάδου όπως αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας.

Τα τελευταία χρόνια, στον άξονα της Υποστήριξης το ΚΕ.Υ.Ε.Ε.Ψ.Ο. οργάνωσε, υλοποίησε και συνεχίζει να προσφέρει προς το κοινό τα παρακάτω προγραμμάτα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης :

1. Το Πρόγραμμα  ψυχοκοινωνικής υποστήριξης  εφήβων ασθενών με νεοπλασματικές ασθένειες το οποίο παρέχει:

o Συμβουλευτική και ψυχοθεραπευτική υποστήριξη εφήβων σε όλες τις φάσεις της ασθένειάς τους (ηλικίας 12-18 ετών)

o Εργαστήριο τέχνης και δημιουργίας για ομάδες εφήβων ασθενών:

Μουσική – πρόγραμμα « Ντορελά »

o Ομάδες ευαισθητοποίησης και συμβουλευτικής γονέων σε θέματα ψυχικής υγείας των εφήβων ασθενών στον ξενώνα του συλλόγου «Φλόγα»

o Ατομική συμβουλευτική γονέων εφήβων και νέων ασθενών.

o Συμβουλευτική και ψυχοθεραπευτική υποστήριξη εφήβων που κάποιο μέλος της οικογένειας τους πάσχει από καρκίνο

2. Το Πρόγραμμα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για εφήβους και νέους ενηλικες επιβιωσαντες της ασθενειας του καρκίνου το οποίο παρέχει:

-Ατομική Ψυχοθεραπευτική και συμβουλευτική υποστήριξη για νέους ενήλικες επιβιώσαντες

–Ομάδα συμβουλευτικής υποστήριξης νέων

–Εργαστήρια τέχνης και δημιουργίας.

• Θεατρική ομάδα γυναικών ασθενών που επιβίωσαν από την ασθένεια του καρκίνου του μαστού.

• Ομάδα φωτογραφίας για νέους που επιβίωσαν της νεοπλασματικής ασθένειας κατά την παιδική και την εφηβική τους ηλικία.

3. Την Ανοιχτή γραμμή 215-215-2121

• Για ογκολογικούς ασθενείς

Η γραμμή ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Ιανουάριο του 2021 και αποτελεί μόλις τη δεύτερη τηλεφωνική γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης στον χώρο της Ψυχο-ογκολογίας στην Ελλάδα. Απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και σε κάθε στάδιο της ασθένειας, από την αναμονή της διάγνωσης έως το τελικό στάδιο. Από την έναρξη λειτουργίας της γραμμής μέχρι σήμερα έχουν υποστηριχθεί πάνω από 1200 άτομα. Εχει ως σκοπό την ψυχολογική υποστήριξη και την παροχή συμβουλευτικής τόσο σε ογκολογικούς ασθενείς όσο και στους οικείους τους, δίνοντας την ευκαιρία ενημέρωσης και υποστήριξης και σε κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών ή με δυσκολία μετακίνησης.

Επιπρόσθετα αξιολογεί τις αναγκες των εξυπηρετούμενων για περαιτέρω και συστηματική συνεργασία με υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή την παραπομπή τους σε εξειδικευμένους δημόσιους και μη κερδοσκοπικούς φορείς, παρέχει υποστήριξη για κοινωνικά ζητήματα (Διαδικασία αξιολόγησης και πιστοποίησης από  Κ.Ε.Π.Α, Ενημέρωση περί Προνοιακών Επιδομάτων,Εργασιακών Δικαιωμάτων Ασθενών, Εκπαιδευτικών Δικαιώματα Ασθενών, Διασύνδεση με Ξενώνες και Δομές Παρηγορικής Φροντίδας και με Κοινωνικές Υπηρεσίες Δήμων) . Η λειτουργία της έχει συμβάλει στη διασύνδεση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για τον καρκίνο τόσο εντός των νοσοκομείων όσο και της ευρύτερης κοινότητας.

4. Το Πρόγραμμα Αριάδνη (για νέους ενήλικες ασθενείς 18-39 ετών)

Το πρόγραμμα «Αριάδνη» ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2022 και προσφέρει ιατρική ενημέρωση, ψυχολογική υποστήριξη, (ατομικές συνεδρίες, άμεση τηλεφωνική συμβουλευτική στο 215-215-1366 και διαδικτυακή) και πληροφορίες για ό,τι αφορά το σύστημα υγείας, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις υποστηρικτικές δομές. Διαθέτει μια σειρά από εργαστήρια με δραστηριότητες που προάγουν την ευεξία, όπως η δημιουργική γραφή, η μουσική, η γιόγκα, τα μαθήματα πλεξίματός, κεντήματος κ.α

5. Την διασύνδεση των παρεχόμενων υπηρεσιών ανά την επικράτεια με φορείς σε παράλληλη δράση : Ογκολογικά νοσοκομεία, ΜΚΟ, Κέντρα Ημέρας, Ξενώνες ασθενών, Κέντρα Ψυχικής Υγείας, εθελοντικές οργανώσεις.

6. Την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα ψυχοκοινωνικής ογκολογίας : Μέσα ενημέρωσης, ημερίδες, πολιτιστικές δράσεις, συνεργασία με θεσμικούς οργανισμούς στην κοινότητα

Τα παραπάνω προγράμματα λειτουργούν σταθερά στα γραφείου του Κέντρου και παρέχονται δωρεάν στους ενδιαφερόμενους με σκοπό να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να κλείσει το χάσμα στην φροντίδα.