1. Home
  2. Διατροφή
  3. Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;
Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;

Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;

0

Όλοι θυμόμαστε τις εικόνες συνωστισμού στα σούπερ μάρκετ και στις λαϊκές αγορές, με καρότσια φορτωμένα με ζυμαρικά, ρύζια, αλεύρια κ.ά. Η εικόνα αυτή ολοένα και αυξανόταν μέσα στον Μάρτιο, ώσπου εν τέλει τα μέτρα, η καραντίνα και φυσικά ο κορονοϊός μπήκαν για τα καλά στην καθημερινότητά μας, οπότε αυτά τα αναπάντεχα καταναλωτικά ξεσπάσματα (που φανέρωναν σχεδόν με ξεδιάντροπο τρόπο πως το κατοχικό σύνδρομο, όχι μόνο δεν έχει ξεπεραστεί, αλλά έχει μεταλαμπαδευτεί στις επόμενες γενιές) σταμάτησαν ή έστω μειώθηκαν. Αναρωτηθήκατε, όμως πού κατέληξαν όλα αυτά τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;

Γράφει η Μάρθα Φραγκάκη. 

Έρευνα

Με αυτό, λοιπόν, ασχολήθηκε η έρευνα που διεξήχθη από το Εργαστήριο Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Αγροτικού Χώρου του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων του Πανεπιστημίου Πατρών με την καθοδήγηση των Προκόπη Κ. Θεοδωρίδη, Αν. Καθηγήτη Μάρκετινγκ και Θεοφάνη Β. Ζαχαράτο, Υποψήφιο Διδάκτορα.

Η έρευνα έλαβε χώρα τον Απρίλιο του 2020 (κατά μεσής του lockdown και αφού είχαν γίνει οι μεγάλες έφοδοι στα καταστήματα) και σε αυτή συμμετείχαν 2.205 νοικοκυριά. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονική διανομή του ερωτηματολογίου και η σύνθεση των νοικοκυριών ήταν η εξής: 1 μέλος – 4,1%, 2 μέλη – 10,1%, 3 μέλη – 20,4%, 4 μέλη – 44% και πάνω από 5 μέλη – 21,5%.

Αποτελέσματα

Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;Από την έρευνα προέκυψε πως αν και μεγάλο ποσοστό (74,7%) των νοικοκυριών γνωρίζει τι είναι η σπατάλη τροφίμων (που ισοδυναμεί σε έξοδα, περιβαλλοντικό αποτύπωμα, έμμεση ενίσχυση της ανθρώπινης πείνας) περισσότερα από τα μισά (53,6%) πέταξαν τρόφιμα που αγόρασαν στα σκουπίδια.

Αν και βάσει του παραπάνω αποτελέσματος, θα ήταν πιο κατανοητό οι συμμετέχοντες να έλεγαν πως δεν έφτιαχναν λίστα για ψώνια (οπότε επηρεάζονται από αγορές τελευταίας στιγμής και δεν καλύπτουν μόνο τις ανάγκες τους), στην πραγματικότητα απάντησαν εντελώς το αντίθετο. Συγκεκριμένα, μόλις το 7,5% των νοικοκυριών δεν φτιάχνει λίστα για ψώνια, ενώ το 52,3% υποστηρίζει πως μόνο έτσι ψωνίζει. Βέβαια, στον προγραμματισμό γευμάτων για την επόμενη εβδομάδα (ώστε να γίνουν και οι κατάλληλες αγορές τροφίμων) οι απαντήσεις ήταν πιο κοντά στις αναμενόμενες, με το 23,1% να μην το κάνει ποτέ, το 26,2% να το κάνει σπάνια το 33,9% συχνά και μόλις το 16,8% πάντα.Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;

Αν τώρα αναρωτιέστε ποια τρόφιμα κατέληγαν πιο συχνά στα σκουπίδια, η έρευνα είχε δώσει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να δώσουν μέχρι τρεις απαντήσεις. Έτσι από αυτές φάνηκε πως πιο συχνά κατέληγαν στα σκουπίδια τα γαλακτοκομικά προϊόντα (38,7%), με τα φρούτα/λαχανικά (28%) και τα αλλαντικά (26%) να έπονται (όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο). Από τον κάδο απορριμμάτων όμως δεν έλειψε και το ψωμί (15,1%), όπως και τα κρεατικά/ψαρικά (6,9%) και το εντυπωσιακό είναι πως πετάχτηκαν και προϊόντα μακράς διάρκειας, όπως αναψυκτικά (6,1%), όσπρια (4,7%) και ζυμαρικά/ρύζι (3,8%), δείχνοντας πως τα ελληνικά ντουλάπια ήταν τόσο γεμάτα με τέτοια προϊόντα που εν τέλει κάποια από αυτά έληξαν.

Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;Οι συμμετέχοντες απάντησαν και για την προσπάθειά τους να μην πετούν τρόφιμα και οι απαντήσεις για ακόμα μία φορά έρχονται σε αντιδιαστολή με τα πεπραγμένα, καθώς το 43,8% των νοικοκυριών ανέφερε πως κατά το lockdown προσπάθησε να μην πετάξει τρόφιμα, ενώ το 53,6% αυτών τελικά το έκανε! Ωστόσο, στην ερώτηση αν το πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων μέσα στην υγειονομική κρίση μειώθηκε, οι περισσότεροι (38%) είχαν ουδέτερη άποψη (το γνωστό δεν ξέρω/δεν απαντώ).

Όσον αφορά στα προϊόντα που είχε περάσει η (αυστηρή ή κατά προτίμηση) ημερομηνία κατανάλωσης, αυτά από την πλειοψηφία των νοικοκυριών (72,6%) δεν Πού κατέληξαν τα τρόφιμα που αγοράστηκαν την περίοδο της καραντίνας;καταναλώθηκαν, αλλά πετάχτηκαν στα απορρίμματα. Συγκεκριμένα το 53,6% των τροφίμων κατέληξε στα σκουπίδια, το 24,8% στην ανακύκλωση και το 16,9% καταναλώθηκε. Να τονίσουμε εδώ πως τρόφιμα, όπως τα όσπρια και τα βότανα, έχουν προτεινόμενη ανάλωση μέχρι κάποιο διάστημα, πράγμα που σημαίνει πως μπορούν να καταναλωθούν και στο άμεσο μέλλον, αντί να καταλήξουν στα σκουπίδια.

Τέλος, στο ερώτημα ποια θεωρούν πως είναι η λύση για τη μείωση της σπατάλης την ερευναπερίοδο που ζούμε το 36,3% ανέφερε πως θα πρέπει να αποθηκεύει/συντηρεί σωστά τα τρόφιμα που αγοράζει, το 33,2% να καταναλώνει το φαγητό που μαγειρεύει και τις επόμενες μέρες, το 42,3% να ψωνίζει σύμφωνα με λίστα τροφίμων, το 30,3% να ελέγχει τις ημερομηνίες λήξης των προϊόντων που ψωνίζει, το 35,3% να είναι πιο προσεκτικό με τα προϊόντα που ψωνίζει και μαγειρεύει (γιατί στην Ελλάδα ακόμα και σήμερα βασιλεύει το πρώτα χορταίνει το μάτι) και το 1,3% δεν συμφώνησε με τίποτα από τα παραπάνω.

Στοιχεία

Σε παγκόσμιο επίπεδο, κάθε χρόνο σχεδόν 1,3 δις. τόνοι τροφής καταλήγουν στα σκουπίδια, παρότι θα μπορούσαν να καταναλωθούν. Την ίδια στιγμή, 868 εκατ. πολίτες υποφέρουν από ασιτία. Η ποσότητα των 1,3 δις τόνων θα μπορούσε να καλύψει τέσσερις φορές τις ανάγκες των 868 εκατ. ανθρώπων που υποσιτίζονται.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Η ετήσια σπατάλη τροφής ανέρχεται σχεδόν σε 179 κιλά ανά κάτοικο. Η σπατάλη τροφίμων, εκτός από τη διαιώνιση των ανισοτήτων, επιφέρει σημαντικά οικονομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Για παράδειγμα, τα τρόφιμα που πετιούνται κάθε χρόνο στην Ε.Ε. ευθύνονται για την κατανάλωση του 50% του νερού άρδευσης.

Σε οικονομικό επίπεδο η σπατάλη τροφίμων σημαίνει σπατάλη χρημάτων. Παρά την εμφανή έλλειψη επαρκών στοιχείων για όλες τις χώρες της Ε.Ε., επιμέρους έρευνες ανέδειξαν την μεγάλη οικονομική διάσταση του φαινομένου. Μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να γίνεται αισθητό το μεγάλο κοινωνικό, οικολογικό και οικονομικό αποτύπωμα που αφήνει πίσω της η σπατάλη τροφίμων.

Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια τόνοι φρέσκων φρούτων και λαχανικών πετιούνται κάθε χρόνο επειδή δεν είναι… όμορφα ή επειδή περισσεύουν! Πάνω από το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων σπαταλιέται στους αγρούς και τα σουπερμάρκετ, στα νοικοκυριά και τα εστιατόρια. Τα μεγέθη είναι τέτοια, ώστε αν μειώναμε τη σπατάλη κατά 25%, θα αντιμετωπίζαμε το πρόβλημα του υποσιτισμού σε όλο τον κόσμο!

Δράσεις

Γίνεται, λοιπόν, εύκολα αντιληπτό πως η σπατάλη τροφίμων έχει κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό αντίκτυπο. Για αυτό χρειάζεται η ευαισθητοποίηση από κάθε σπιτικό ξεχωριστά. Πριν πεταχτεί οποιοδήποτε τρόφιμο, να σκεφτείτε αν το διαχειριστήκατε σωστά, αν όντως είναι για πέταμα, αν μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε κάπου αλλού. Πριν ψωνιστεί οποιοδήποτε τρόφιμο σκεεφτείτε αν πραγματικά το χρειάζεστε. Πριν μαγειρέψετε οτιδήποτε, σκεφτείτε αν η ποσότητα είναι υπερβολική και μειώστε τη ή σε διαοφρετική περίπτωση ό,τι περισσέψει δώστε το.

Πολλές είναι οι οργανώσεις και οι θεσμοί που μαζεύουν τρόφιμα για να δοθούν σε απόρους ή να μαγειρετούν για άστεγους και κοινωνικές ευπαθείς ομάδες. Για παράδειγμα, μπορείτε να προσφέρετε τρόφιμα στην κοινωνική κουζίνα «Ο Άλλος Άνθρωπος» που συλλέγει και έπειτα μαγειρεύει σε διάφορες πλατείες κυρίως του κέντρου της Αθήνας, χωρίς ίχνος απαξίωσης για καμία ανθρώπινη ύπαρξη.

Καθώς το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι αρκετά μεγάλο, αν και έχουμε γνωρίσει και οικονομική και υγειονομική -πλέον- κρίση, πολλές πρωτοβουλίες και δράσεις έχουν αρχίσει να τρέχουν, όπως αυτή του LifeScore, που πρόκειται μια κοινωνικά βιώσιμη πλατφόρμα που αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ όλων των φορέων που συμμετέχουν στην επισιτιστική αλυσίδα (αγρότες, εκπαιδευτικά ιδρύματα, τοπικοί φορείς κλπ.) και στην εμπέδωση κοινωνικά ορθών πρακτικών σε σχέση με τη διαχείριση τροφής σε όλα τα στάδια της παραγωγής της – από το χωράφι μέχρι το σπίτι – προκειμένου να εξασφαλίσουμε την επισιτιστική ασφάλεια και την αποδοτικότητα των πόρων, ώστε να αναπτυχθεί μια ανθεκτική, κοινωνικά συνεκτική παραγωγή, με ορατά οφέλη για την ποιότητα ζωής, την τοπική οικονομία, την ευημερία ολόκληρης της κοινωνίας.