Πότε θα σταματήσει η βία κατά των γυναικών;
Πρόκειται για ένα φαινόμενο διαδεδομένο σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης, τον πολιτισμό, την θρησκεία ή το μορφωτικό επίπεδο.
Γράφει η Πόπη Πασπαλιάρη
Η βία κατά των γυναικών, αποτελεί παγκοσμίως μία από τις συστηματικότερες παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τον ορισμό των Ηνωμένων Εθνών ως βία πρέπει να ορίσουμε κάθε πράξη βίας που στηρίζεται στο φύλο και έχει ως αποτέλεσμα ή είναι δυνατό να έχει ως αποτέλεσμα, την σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο για τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών τέτοιων πράξεων, τον εξαναγκασμό ή την αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας είτε αυτό προκύπτει στην δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή. Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα, καθώς μία στις δύο γυναίκες έχουν υποστεί σεξουαλική ή σωματική βία από τους συντρόφους τους. Παρόλο την όλο και κλιμακούμενη αύξηση των περιστατικών της συγκεκριμένης μορφή βίας, καταφέρνει να παραμείνει αθέατη, λόγω των πολύ μικρών ποσοστών καταγγελιών.
Σύμφωνα με έρευνες του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ), οι γυναίκες ηλικίας 15-44 ετών, κινδυνεύουν περισσότερο από βιασμό ή οικογενειακή βία παρά από καρκίνο, ελονοσία ή κάποιο τροχαίο ατύχημα. Είναι εξίσου τρομακτικό ότι το 55%-95% των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας δεν καταγγέλλουν το πρόβλημα, ενώ 130 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια έχουν υποστεί ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων. Πρέπει να τονίσουμε στο σημείο αυτό, ότι η βία κατά των γυναικών αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για την δημόσια υγεία και μία από τις πιο σημαντικές αιτίες θανάτου και αναπηρίας για τις γυναίκες με 16-44 ετών. Μπορούμε να δούμε και στη χώρα μας αντίστοιχα παραδείγματα, καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες δολοφονούνται καθημερινά από τους συντρόφους και τους συζύγους τους.
Κατά την περίοδο του COVID και του συνεπακόλουθου εγκλεισμού όλου του πληθυσμού στο σπίτι για την μείωση της διασποράς, καταγράφηκε πραγματική έκρηξη σωματικής, σεξουαλικής και ψυχικής βίας κατά των γυναικών. Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα περιστατικά οι κλήσεις και οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας για ενδοοικογενειακή βία έχουν πενταπλασιαστεί. Ακόμα παρατηρείται αύξηση της έμφυλης βίας στο διαδίκτυο, με στόχο κυρίως τις νέες γυναίκες και τις γυναίκες στο δημόσιο βίο πχ δημοσιογράφοι και πολιτικοί. Οι γυναίκες υφίστανται βία και στην εργασία, περίπου το ένα τρίτο των γυναικών στην ΕΕ έχουν αντιμετωπίσει σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο της εργασίας τους. Συγκεκριμένα σύμφωνα με έρευνες που χρηματοδοτεί και διεξάγει η Ευρωπαϊκή Ένωση το 40-50% των γυναικών των κρατών μελών της έχουν αναφέρει κάποια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης στο εργασιακό περιβάλλον.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της εργάζονται πυρετωδώς σε διάφορα μέτωπα με σκοπό τον τερματισμό της έμφυλης βίας, την προστασία των θυμάτων των προαναφερθέντων ειδεχθών εγκλημάτων και την τιμωρία των δραστών. Μέσω συμβάσεων και διεθνών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών της, η ΕΕ προσπαθεί να εξασφαλίσει την υποστήριξη των θυμάτων και να διασφαλίσει τα δικαιώματά τους σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας. Οι νέοι κανόνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ποινικοποιούν μια σειρά αδικημάτων, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηριασμού των γυναικείων οργάνων και της βίας στον κυβερνοχώρο. Η βία στον κυβερνοχώρο αφορά τη μη συναινετική ανταλλαγή προσωπικών εικόνων, την επίμονη παρακολούθηση μέσω διαδικτύου, την παρενόχληση στον κυβερνοχώρο και την κυβερνοϋποκίνηση βίας ή μίσους. Οι οδηγίες διασφαλίζουν επίσης ότι τα θύματα έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη, έχουν δικαίωμα αποζημίωσης, έχουν πρόσβαση σε δωρεάν τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας και κέντρα υποστήριξης θυμάτων βιασμού.
Σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ έχουν ποινικοποιηθεί αδικήματα όπως, ο ακρωτηριασμός των γυναικείων οργάνων, ο καταναγκαστικός γάμος, η παρενοχλητική παρακολούθηση στον κυβερνοχώρο, η κυβερνοπαρενόχληση, η μη συναινετική κοινοχρησία προσωπικών εικόνων και η υποκίνηση μίσους και βίας μέσω του διαδικτύου. Σύντομα αναμένεται το νέο νομοθέτημα το οποίο θα εναρμονίζει τις ποινές και τις προθεσμίες παραγραφής για τα αδικήματα αυτά. Για παράδειγμα, ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων πρέπει να τιμωρείται με ανώτατη ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 5 ετών.
Η σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, η «σύμβαση της Κωνσταντινούπολης», αποτελεί το σημείο αναφοράς για τα διεθνή πρότυπα στον συγκεκριμένο τομέα. Πρόκειται για την πρώτη διεθνής πράξη που περιέχει ορισμό του φύλου, ποινικοποιεί αδικήματα, όπως η αναγκαστική άμβλωση, η αναγκαστική στείρωση και άλλα. Αναγνωρίζει ότι η βία κατά των γυναικών αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μορφή διάκρισης και καθιστά τα κράτη υπεύθυνα όταν δεν αντιδρούν επαρκώς σε αυτή τη μορφή βίας. Η σύμβαση καθορίζει ολοκληρωμένα νομικά και πολιτικά μέτρα για την πρόληψη αυτής της βίας για την προστασία και την παροχή βοήθειας στα θύματα. Σε αυτά περιλαμβάνονται μέτρα για τη συλλογή δεδομένων, την ευαισθητοποίηση, νομικά μέτρα για την ποινικοποίηση αυτής της βίας και για την παροχή υπηρεσιών υποστήριξης. Η σύμβαση εξετάζει επίσης τη διάσταση της έμφυλης βίας σε θέματα ασύλου και μετανάστευσης.
Η στρατηγική για την ισότητα των φύλων που ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το 2020-2025, προβλέπει μια αισιόδοξη δέσμη μέτρων για τον τερματισμό της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας. Ταυτόχρονα έχει δεσμευτεί μέσω της στρατηγικής για την πρόληψη και καταπολέμηση της έμφυλης βίας, τη στήριξη και προστασία των θυμάτων και τη λογοδοσία των δραστών.
Το δικαίωμα της γυναίκας να ζει χωρίς να υφίσταται βία έχει ήδη καταχωρηθεί από διεθνείς συμφωνίες, όπως η Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (1979) και η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών (1993). Όμως παρόλο που έχουν τεθεί νομικές και θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες όλο και περισσότερες γυναίκες πέφτουν θύματα οποιασδήποτε μορφής βίας και τα περαστικά συνεχώς αυξάνονται αντί να μειώνονται. Άραγε τα μέτρα που αναφέραμε αρκούν; Μήπως η καλύτερη λύση είναι η επιβολή μεγαλύτερων και αυστηρότερων τιμωριών; Μήπως πρέπει να αλλάξουμε ριζικά την ίδια την κοινωνία, την παιδεία και τις αντιλήψεις της; Μήπως αυτοί που πρέπει να αλλάξουμε είμαστε εμείς; Ας σκεφτούμε λοιπόν σαν άνθρωποι πως μπορούμε να φτιάξουμε έναν ασφαλέστερο κόσμο για τα παιδιά μας και ας ανατρέψουμε τον κύκλο της βίας.
ΠΗΓΕΣ:
https://www.consilium.europa.eu/el/policies/eu-measures-end-violence-against-women/#fgm
https://data.unwomen.org/evaw/database
https://data.europa.eu/data/datasets/violence-against-women-survey?locale=el
https://www.un.org/en
https://www.kethi.gr/
https://womensos.gr/
Πηγή: Έντυπο «Περί Υγείας»