Έχει η μετφορμίνη αντιγηραντικές ιδιότητες;

Το 2015, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έδωσε το πράσινο φως για κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους που αξιολογούν την πιθανή επιμήκυνση της ζωής με λήψη μετφορμίνης.

Η μετφορμίνη είναι το πιο ευρέως συνταγογραφούμενο φάρμακο στον κόσμο για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2. Περίπου τα δύο τρίτα των διαβητικών λαμβάνουν μετφορμίνη, είτε μόνη είτε σε συνδυασμό με άλλα χάπια και ενέσεις ινσουλίνης. Παράλληλα με τη διατροφή και την άσκηση, η μετφορμίνη θεωρείται το φάρμακο πρώτης επιλογής για τη βελτίωση του ελέγχου της γλυκόζης στον διαβήτη τύπου 2. Η υδροχλωρική μετφορμίνη είναι η γενική ονομασία του δραστικού συστατικού.

Μπορεί επίσης η μετφορμίνη να επιβραδύνει τη γήρανση. Δεν είναι σαφές πώς η μετφορμίνη μπορεί να το κάνει αυτό. Σίγουρα όμως έχει αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα. Δεδομένου ότι η χρόνια φλεγμονή είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της γήρανσης και των ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία, η μείωση της φλεγμονής μπορεί να βελτιώσει την υγεία και τη διάρκεια ζωής. Αυτό που για την ώρα ξέρουμε είναι ότι όχι μόνο βοηθά στον έλεγχο του διαβήτη τύπου 2, αλλά με την πάροδο του χρόνου, τα διαβητικά άτομα που λαμβάνουν το φάρμακο έχουν χαμηλότερα ποσοστά θανάτου, καλύτερη υγεία και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής σε σύγκριση τόσο με τους διαβητικούς όσο και με τους μη διαβητικούς που δεν λαμβάνουν μετφορμίνη.

Πώς λειτουργεί;

Η ινσουλίνη βοηθάει να μπει η γλυκόζη μέσα στα κύτταρα και επιπλέον παίζει ρόλο στη μείωση της παραγωγής της γλυκόζης από το ήπαρ. Ένας λόγος που τα επίπεδα γλυκόζης παραμένουν υψηλά σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 οφείλεται στην ανεπαρκή ινσουλίνη (αν και αρχικά η ινσουλίνη είναι επαρκής και απλώς χάνει τη δράση της). Στον διαβήτη, το συκώτι συνεχίζει να παράγει μεγάλες ποσότητες γλυκόζης, ακόμη και όταν τα επίπεδα στο αίμα είναι ήδη υψηλά. Η μετφορμίνη είναι σε θέση να μειώσει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ περίπου κατά το ένα τρίτο, μέσω μηχανισμών που δεν έχουν γίνει πλήρως κατανοητοί.

Σε αντίθεση με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα, τα χαμηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (υπογλυκαιμία) παρατηρούνται σπάνια όταν η μετφορμίνη χρησιμοποιείται μόνη της. Η μετφορμίνη έχει επίσης πλεονέκτημα έναντι άλλων αντιδιαβητικών φαρμάκων στο ότι δεν προκαλεί αύξηση του βάρους, και σε ορισμένα άτομα (ιδιαίτερα γυναίκες) μπορεί να μειώσει ελαφρώς το βάρος.

Αντιγηραντικό χάπι;

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η μετφορμίνη μπορεί να καθυστερεί τη γήρανση, μια πολύπλοκη διαδικασία που εξαρτάται τόσο από τα γονίδια όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η διατροφή και η άσκηση. Είναι ευρέως γνωστό ότι οι δίαιτες που περιορίζουν τις θερμίδες μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής. Αυτό ισχύει για μια ποικιλία οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων της ζύμης, των αρουραίων και των πιθήκων.

Οι επιστήμονες έχουν συνειδητοποιήσει ότι μπορεί στην πραγματικότητα να είναι η ποσότητα συγκεκριμένων θρεπτικών ουσιών -όπως τα αμινοξέα- που συνδέονται με τη μακροζωία, παρά η ποσότητα των θερμίδων. Τα κύτταρα αισθάνονται την ποσότητα των θρεπτικών ουσιών στο περιβάλλον τους μέσω συγκεκριμένων μορίων. Ένα από αυτά τα μόρια είναι το ένζυμο TOR (Target of Rapamycin) το οποίο ανιχνεύει την ποσότητα των αμινοξέων που υπάρχουν στο σώμα.

Όταν τα κύτταρα έχουν αρκετά αμινοξέα, το ένζυμο TOR τροποποιεί το μεταβολισμό και καθοδηγεί τα κύτταρα να αναπτυχθούν δημιουργώντας πρωτεΐνες. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται πρωτεϊνική μετάφραση ή σύνθεση. Το TOR αισθάνεται την ποσότητα των αμινοξέων που είναι διαθέσιμα στα κύτταρα, και ως απόκριση, υπαγορεύει πόση πρωτεΐνη θα κατασκευαστεί. Όταν αναστέλλεται η δράση του, ο οργανισμός αισθάνεται ότι δεν έχει την απαραίτητη τροφή και αναγκάζει τα κύτταρα να διαιρούνται λιγότερο. Το αποτέλεσμα είναι να επαναχρησιμοποιούνται παλιά κυτταρικά συστατικά για να διατηρηθεί η ενέργεια -κάτι που ονομάζεται αυτοφαγία- και αυτό κάνει καλό στον οργανισμό. Είναι σαν να ανακυκλώνονται τα παλιά υλικά που ήταν για πέταμα, τα σκουπίδια. Πρόκειται για ένα είδος αποτοξίνωσης για τον οργανισμό και φαίνεται πως η αυτοφαγία παρατείνει τη ζωή. Όταν τα αμινοξέα σπανίζουν, όπως συμβαίνει όταν κάνουμε δίαιτα, το ένζυμο TOR δραστηριοποιείται λιγότερο και αυτό επιβραδύνει τη γήρανση.

Οι επιστήμονες βρήκαν να υπάρχει το TOR σε κάθε οργανισμό που εξέτασαν, άρα πρόκειται για ένα αρχαίο ένζυμο, και στην περίπτωση των θηλαστικών το ονόμασαν mTOR. Το ένζυμο συνενώνει στο κυτταρόπλασμα αρκετές πρωτεΐνες σχηματίζοντας ένα σύμπλεγμα που ονομάζεται mTORC1. Το σύμπλεγμα αυτό εποπτεύει ένα σύνολο δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την ανάπτυξη των κυττάρων, ενώ ένα δεύτερο σύμπλεγμα, λιγότερο κατανοητό, που ονομάζεται mTORC2, ενσωματώνει επίσης το ένζυμο. Η μετφορμίνη μπορεί να είναι αντιγηραντική διότι εμπλέκεται στη δράση του mTOR.

Το 2015, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έδωσε το πράσινο φως για κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους που αξιολογούν την πιθανή επιμήκυνση της ζωής από τη μετφορμίνη. Μια μελέτη που εγκρίθηκε ονομάζεται Targeting Aging with Metformin (TAME) και θα περιλάβει 3.000 άτομα ηλικίας 65 έως 80 ετών, που έχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών για μια περίοδο έξι ετών. Οι μισοί θα λάβουν μετφορμίνη και οι άλλοι μισοί εικονικό φάρμακο. Η μελέτη θα προσδιορίσει εάν η μετφορμίνη επιβραδύνει την εμφάνιση των χρόνιων παθήσεων που σχετίζονται με την ηλικία όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο καρκίνος και η άνοια. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη η δοκιμή συγκέντρωσης κεφαλαίων για την TAME -επειδή η μετφορμίνη είναι φθηνή δεν υπάρχει κίνητρο για τις φαρμακευτικές εταιρείες να χρηματοδοτήσουν τη δοκιμή.

ΠΗΓΗ: Έντυπο «Περί Υγείας»