Ανησυχία για την ιλαρά στην Ευρώπη – Καθοριστικός ο εμβολιασμός
Η ιλαρά εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε πολλές χώρες της Ευρώπης, με τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών να αφορά άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί ή έχουν εμβολιαστεί ελλιπώς.
Παρά το γεγονός ότι το 2025 τα κρούσματα ήταν αισθητά λιγότερα σε σύγκριση με το 2024, η νόσος δεν έχει εξαφανιστεί. Αντίθετα, συνεχίζει να καταγράφεται σε αρκετές περιοχές, προκαλώντας σοβαρές επιπλοκές αλλά και θανάτους.
Καθώς η ιλαρά παρουσιάζει συνήθως εποχική αύξηση προς το τέλος του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων και ο ΕΟΔΥ καλούν τους πολίτες να ελέγξουν εγκαίρως την εμβολιαστική τους κάλυψη και να διασφαλίσουν ότι έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένα στον κίνδυνο παραμένουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, που δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη τον εμβολιασμό τους. Όπως επισημαίνει ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), η υψηλή εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού με δύο δόσεις του εμβολίου MMR αποτελεί το βασικό μέτρο για την αποτροπή νέων εξάρσεων και την προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων.
Κρούσματα σε 30 ευρωπαϊκές χώρες
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μηνιαία έκθεση του ECDC, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 7.655 περιστατικά ιλαράς σε 30 χώρες της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και οκτώ θάνατοι — τέσσερις στη Γαλλία, τρεις στη Ρουμανία και ένας στις Κάτω Χώρες.
Αν και τα περιστατικά είναι σημαντικά λιγότερα σε σχέση με το 2024, όταν είχαν δηλωθεί περισσότερα από 35.000 κρούσματα και 23 θάνατοι, παραμένουν σχεδόν διπλάσια σε σύγκριση με το 2023. Όπως και την προηγούμενη χρονιά, περίπου οκτώ στους δέκα ασθενείς ήταν ανεμβολίαστοι, γεγονός που υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο του εμβολιασμού με δύο δόσεις του MMR. Παράλληλα, για την αποτελεσματική αναχαίτιση της μετάδοσης απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη τουλάχιστον 95% στον πληθυσμό, ώστε να επιτευχθεί η λεγόμενη ανοσία της αγέλης.
Μεγαλύτερος κίνδυνος για τα βρέφη
Σημαντικές επιπλοκές εμφανίζονται σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου το 30% όσων νοσούν παρουσιάζουν μία ή περισσότερες επιπλοκές, ενώ τουλάχιστον ένας στους τέσσερις χρειάζεται νοσηλεία.
Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά παραμένουν οι πιο ευάλωτες ομάδες. Παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών αντιπροσώπευσαν περίπου το 40% των περιστατικών το 2025, ενώ τα βρέφη κάτω του ενός έτους δεν μπορούν ακόμη να εμβολιαστούν και συνεπώς βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο.
Η νόσος όμως δεν περιορίζεται στις μικρές ηλικίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC για τον Δεκέμβριο του 2025, το 4% των περιστατικών αφορά βρέφη κάτω του ενός έτους, το 22% παιδιά ηλικίας 1-4 ετών, το 7% παιδιά 5-9 ετών και το 5% παιδιά 10-14 ετών. Παράλληλα, το 4% καταγράφεται σε εφήβους 15-19 ετών, το 26% σε ενήλικες 20-29 ετών και το 32% σε άτομα άνω των 30 ετών.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, το 2024 δηλώθηκαν συνολικά 38 περιστατικά ιλαράς χωρίς να καταγραφεί θάνατος. Η πλειονότητα των κρουσμάτων — ποσοστό 72% — αφορούσε επίνοσα άτομα ελληνικής υπηκοότητας.
Η ηλικιακή ομάδα 45-64 ετών εμφάνισε τα περισσότερα περιστατικά (13 κρούσματα), ενώ ακολούθησαν οι ηλικίες 25-44 ετών με 11 περιστατικά. Περίπου το 25% των κρουσμάτων καταγράφηκε σε παιδιά και εφήβους. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 30% των περιστατικών αφορούσε εργαζόμενους σε μονάδες υγείας που δεν ήταν πλήρως εμβολιασμένοι, ενώ το 19% προερχόταν από τον πληθυσμό Ρομά.
Τα μισά περιστατικά ήταν ενδημικά, ενώ τα υπόλοιπα συνδέονταν με εισαγόμενα κρούσματα ή επαφή με ταξιδιώτες.
Κατά τη διάρκεια του 2025 δηλώθηκαν τέσσερα περιστατικά ιλαράς στην Ελλάδα, χωρίς θανάτους. Οι ασθενείς ήταν ηλικίας από 25 έως 45 ετών. Ένα κρούσμα ήταν εισαγόμενο, ενώ τα υπόλοιπα τρία είχαν άγνωστη προέλευση και αφορούσαν άτομα ελληνικής υπηκοότητας.
Από τα τέσσερα περιστατικά, τα τρία αφορούσαν επίνοσα άτομα που δεν είχαν πλήρη εμβολιαστική κάλυψη, ενώ το τέταρτο αφορούσε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή με χρόνιο υποκείμενο νόσημα. Επιπλέον, ένα από τα περιστατικά καταγράφηκε σε εργαζόμενο στον χώρο της υγείας, γεγονός που αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη σημασία του εμβολιασμού για τους επαγγελματίες του κλάδου.
Οδηγίες για τον εμβολιασμό
Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, ο πλήρης εμβολιασμός κατά της ιλαράς περιλαμβάνει δύο δόσεις του εμβολίου MMR μετά την ηλικία των 12 μηνών.
Η δεύτερη δόση συστήνεται να χορηγείται μεταξύ 24 και 35 μηνών, αν και μπορεί να δοθεί νωρίτερα εφόσον έχουν περάσει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες από την πρώτη. Παιδιά και έφηβοι που δεν έχουν λάβει τη δεύτερη δόση καλούνται να την αναπληρώσουν το συντομότερο δυνατό.
Όσοι έχουν γεννηθεί πριν από το 1970 θεωρούνται γενικά άνοσοι, ενώ τα άτομα που γεννήθηκαν μετά το 1970 θα πρέπει να έχουν λάβει δύο δόσεις του εμβολίου, εκτός αν υπάρχει ιστορικό νόσησης ή ιατρική αντένδειξη.
Σε περιόδους επιδημίας ή πριν από ταξίδι σε χώρες όπου η ιλαρά είναι ενδημική, μπορεί να χορηγηθεί μία δόση MMR και σε βρέφη ηλικίας 6-11 μηνών, με επανεμβολιασμό αργότερα σύμφωνα με το προβλεπόμενο πρόγραμμα.
Επειδή απαιτούνται έως και δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για να επιτευχθεί πλήρης προστασία, συνιστάται ο έλεγχος της εμβολιαστικής κάλυψης αρκετό διάστημα πριν από κάθε ταξίδι.
Ομάδες με αυξημένο κίνδυνο — όπως εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας, εκπαιδευτικοί, φοιτητές, ταξιδιώτες στο εξωτερικό και μέλη οικογενειών ανοσοκατεσταλμένων ατόμων — καλούνται να διασφαλίζουν ότι είναι πλήρως εμβολιασμένοι, εφόσον δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη.
Στοχευμένες δράσεις εμβολιασμού
Σημαντική ήταν και η δράση που υλοποίησε ο ΕΟΔΥ σε κοινότητες Ρομά σε όλη τη χώρα. Στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης των στοχευμένων παρεμβάσεων, που πραγματοποιήθηκαν από τις 29 Σεπτεμβρίου έως τις 24 Οκτωβρίου 2025, εξετάστηκαν περισσότερα από 1.100 παιδιά.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν πάνω από 480 εμβολιασμοί κατά της ιλαράς, της ερυθράς και της παρωτίτιδας (MMR), με στόχο την ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και την πρόληψη νοσημάτων που μπορούν να αποφευχθούν μέσω του εμβολιασμού.