Ασφάλεια ασθενών: Η παροχή φροντίδας υψηλής ποιότητας πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο
Όπως αναφέρει ο ΠΟΥ, η μη ασφαλής περίθαλψη είναι 1 από τις 10 κύριες αιτίες θανάτου και αναπηρίας στον κόσμο.
Γράφει η Βάσω Ραφαέλα Βακουφτσή, Αν. Γραμματέας Ένωσης Ασθενών Ελλάδας
Ως ασφάλεια των ασθενών ορίζουμε την προστασία των ασθενών μέσω της πρόληψης -όπου είναι εφικτό- ή και της αποφυγής των λαθών που δυνητικά μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στους ασθενείς. Μπορεί να περιλαμβάνει πολλά πράγματα, από τη βλάβη που προκαλείται από λάθος διάγνωση ή μια ιατρική πράξη, τις ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμακευτικών σκευασμάτων, βλάβες από ιατρικές συσκευές κ.α. Το συμβάν μπορεί να λάβει χώρα είτε σε κάποιο νοσηλευτικό ίδρυμα ή άλλο περιβάλλον παροχής υπηρεσιών υγείας, αλλά μπορεί να συμβεί ακόμα και στην οικία του ασθενή.
Σίγουρα όλοι μας έχουμε μαρτυρία τουλάχιστον ενός περιστατικού λάθους που είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση βλάβης στον ασθενή. Πολλοί ασθενείς παγκοσμίως έρχονται αντιμέτωποι παγκοσμίως σε ετήσια βάση με λάθη τα οποία θα μπορούσαν να προληφθούν ή και να αποφευχθούν. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, η μη ασφαλής περίθαλψη είναι από τις 10 κύριες αιτίες θανάτου και αναπηρίας σε ολόκληρο τον κόσμο. Η ασφάλεια των ασθενών είναι βασικό συστατικό για την ορθή και ποιοτική περίθαλψη και φροντίδα των ληπτών υπηρεσιών υγείας. Είναι, επιπλέον, κομβικής σημασίας όταν μιλάμε για περίθαλψη με επίκεντρο τον ασθενή και σέβεται τις ανάγκες του. Η παροχή ασφαλούς φροντίδας υψηλής ποιότητας είναι θεμελιώδες δικαίωμα των ληπτών υπηρεσιών υγείας και αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις της φροντίδας υγείας, ούσα παράλληλα βασικός άξονας της περίθαλψης.
Ένα πολύ κοινό ζήτημα ασφάλειας είναι τα λάθη στη φαρμακευτική αγωγή. Ενώ, αρκετά συχνά είναι και τα λάθη που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων, πολλά από τα οποία οδηγούν μάλιστα σε σημαντικές επιπλοκές για τους ασθενείς. Επιπλέον, μια σημαντική μερίδα καταλαμβάνουν και λάθη που σχετίζονται με τη διάγνωση, τα οποία οδηγούν σε μια σειρά λανθασμένων συμβάντων και δύναται να δημιουργήσουν σημαντικές βλάβες.
Ένα άλλο μεγάλο «αγκάθι» για την ασφάλεια των ασθενών είναι οι ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις. Αναφορικά με αυτό, υπάρχουν ενδεδειγμένα μέτρα και πρακτικές -ορισμένες από αυτές πολύ απλές και εύκολες στην εφαρμογή τους- που θα μπορούσαν να μετριάσουν το φαινόμενο.
Ένα σημαντικό μέτρο που θα μπορούσε να συμβάλλει στην αυξημένη ασφάλεια για τους ασθενείς είναι η ταυτοποίηση του ασθενούς. Είναι μια πρακτική που ακολουθείται από μια σειρά χωρών -κι έχει αρχίσει να συμβαίνει και στη χώρα μας εδώ και κάποιο διάστημα- στα νοσηλευτικά ιδρύματα, τοποθετώντας ένα αναγνωριστικό με σημαντικές πληροφορίες στο χέρι του ασθενούς, μειώνοντας έτσι τις πιθανότητες να συμβεί κάποιο λάθος.
Μια αιτία που συχνά οδηγεί σε σφάλματα είναι η ελλιπής ή κακή επικοινωνία μεταξύ των επαγγελματιών υγείας ή μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των ασθενών. Στην περίπτωση λαθών που δεν είναι εφικτό να προληφθούν, είναι ζωτική η ανάπτυξη συστημάτων και διαδικασιών γρήγορου εντοπισμού και άμεσης διόρθωσης. Οι ανισότητες στην υγεία είναι ακόμα μια παράμετρος που δυνητικά μπορεί αυξήσει την πιθανότητα πρόκλησης βλάβης στον ασθενή -και σε αυτή την περίπτωση εμπίπτουν κατά μία έννοια στο κομμάτι που αφορά την ασφάλεια- καθιστώντας επιτακτική ανάγκη τις προσπάθειες για την εξάλειψη τους.
Όταν μιλάμε για την ασφάλεια των ασθενών, είναι σημαντικό να εστιάσουμε στο πως μπορούν τα νοσηλευτικά ιδρύματα οι διάφοροι οργανισμοί που εμπλέκονται στην περίθαλψη των ασθενών να προστατεύουν τους ασθενείς από λάθη και καταστάσεις που θα μπορούσαν να τους θέσουν σε κίνδυνο. Ένα σύστημα σχεδιασμό με ασφάλεια σε όλα τα επίπεδά του, θα προσφέρει το μέγιστο δυνατό βαθμό πρόληψης και αποφυγής λαθών και εν συνεπεία θα συμβάλλει στη βελτίωση της ασφάλειας των ασθενών. Αυτό είναι τεράστια πρόκληση, αλλά καταδεικνύει παράλληλα και την ανάγκη σχεδιασμού προς αυτή την κατεύθυνση, μέσα από καλές πρακτικές οι οποίες με την εφαρμογή τους συμβάλλουν στη μείωση της πιθανότητας πρόκλησης βλάβης για τον ασθενή κατά τη διάρκεια της περίθαλψής του και της έκθεσής του στο σύστημα υγείας.
Είναι καίριο να τοποθετηθεί η ασφάλεια των ασθενών, ως στρατηγική προτεραιότητα, ψηλά στην ατζέντα των πολιτικών για ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και να σχεδιάσουμε σχέδιο δράσης, με σαφείς στόχους, που θα βελτιώνει διαρκώς την ασφάλεια για τους ασθενείς. Και σε αυτό το σημείο, δε θα μπορούσαμε να παραλείψουμε τον ρόλο που θα πρέπει να διαδραματίσουν οι ίδιοι οι ασθενείς σε αυτό, ως οι λήπτες υπηρεσιών υγείας, και τη συμβολή τους στη βελτίωση της ασφάλειας με την άμεση εμπλοκή τους στον σχεδιασμό για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας. Η καταγραφή συμβάντων που σχετίζονται με την ασφάλεια των ασθενών, θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να εντοπίσουμε μερικά από τα συχνότερα τρωτά σημεία και να λάβουμε όλα τα δυνατά μέτρα για την ελαχιστοποίησή τους και τη διατήρηση της ασφάλειας των ασθενών.
Τέλος, η ανάπτυξη ενός πλαισίου συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων, είναι ιδιαίτερα σημαντική για να επιτύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα που θα στοχεύει στην παροχή υπηρεσιών υγείας υψηλού επιπέδου και τη διαρκή βελτίωση αυτών με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση των σφαλμάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια των ληπτών υπηρεσιών υγείας.
Πηγή: Μηνιαίο Έντυπο «Περί Υγείας»