Καλοκαίρι και γαστρεντερίτιδα: Τι να προσέξετε και πώς αντιμετωπίζεται

Επίμονη διάρροια και έμετος είναι τα πρώτα συμτώματα που θα πρέπει να μας υποψιάσουν για τη γαστρεντερίτιδα.  Αν και η μετάδοση είναι συχνότερη από Νοέμβριο έως και Απρίλιο (λόγω κρύου ο κόσμος παραμένει σε κλειστούς χώρους με συνέπεια την ευκολότερη μετάδοση του ιού) κρούσματα υπάρχουν και μάλιστα αρκετά και τη θερινή περίοδο και η ασθένεια προσβάλλει τόσο τα παιδιά όσο και τους ενήλικες.

H λοιμώδης γαστρεντερίτιδα συνήθως υποχωρεί μόνη της, σε ορισμένες ωστόσο περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες, κυρίως μέσω αφυδάτωσης. Παγκοσμίως, 1,45 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από λοιμώδη γαστρεντερίτιδα κάθε χρόνο.

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μόλις 30 λεπτά μετά την έκθεση στον υπαίτιο οργανισμό ή την τοξίνη. Αλλά τις περισσότερες φορές, τα συμπτώματα αναπτύσσονται 12 έως 72 ώρες μετά την έκθεση.

Η οξεία λοιμώδης γαστρεντερίτιδα συνήθως υποχωρεί μέσα σε δύο εβδομάδες, αλλά οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες.

Αιτίες
Ιοί όπως ο ροταϊός, ο νοροϊός, ο αδενοϊός και ο αστροϊός είναι κοινές αιτίες λοιμώδους γαστρεντερίτιδας. Ο ροταϊός είναι η κύρια αιτία σοβαρής οξείας γαστρεντερίτιδας σε βρέφη και μικρά παιδιά. Σχεδόν κάθε παιδί στον κόσμο θα υποστεί τουλάχιστον μία μόλυνση μέχρι την ηλικία των τριών ετών.

Ο νοροϊός είναι η κύρια αιτία γαστρεντερίτιδας στους ενήλικες. Ο νοροϊός είναι εξαιρετικά μεταδοτικός και τα κρούσματα εμφανίζονται συνήθως στα σπίτια μας και τα νοσοκομεία. Οι ασθενείς μπορούν να παραμείνουν μεταδοτικοί για τουλάχιστον 48 ώρες μετά την εξαφάνιση των συμπτωμάτων τους.

Διάφορα μικρόβια (Escherichia coli (e. coli), η Salmonella, η Shigella και το Campylobacter) είναι κοινές αιτίες βακτηριακής γαστρεντερίτιδας. Συχνά βρίσκονται σε μολυσμένα τρόφιμα, όπως το ωμό ή  μισομαγειρεμένο κρέας, τα πουλερικά, τα θαλασσινά και το μη παστεριωμένο γάλα.

Η βακτηριακή γαστρεντερίτιδα ευθύνεται για το 80% των περιπτώσεων διάρροιας των ταξιδιωτών και πιστεύεται ότι επηρεάζει το 20% έως 50% των διεθνών ταξιδιωτών.

Ορισμένα παράσιτα όπως το Giardia lamblia, η entamoeba histolytica και το cryptosporidium είναι γνωστό ότι προκαλούν γαστρεντερίτιδα. Αν και συνήθως η παρασιτική γαστρεντερίτιδα υποχωρεί χωρίς θεραπεία, τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να έχουν παρατεταμένα συμπτώματα.

Πρόληψη και θεραπεία
Η χρήση καθαρού νερού και οι καλές πρακτικές υγιεινής είναι σημαντικές για τη μείωση των ποσοστών λοιμώδους γαστρεντερίτιδας. Το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο γαστρεντερίτιδας έως και 47%.

Φυσικά, είναι επίσης σημαντική η αποφυγή μολυσμένων τροφίμων που θα μπορούσαν να φιλοξενούν τοξικά βακτήρια και παράσιτα.

Οι εμβολιασμοί είναι επίσης αποτελεσματικοί, ιδιαίτερα για τον ροταϊό. Τα εμβόλια για τον ροταϊό έχουν σημειώσει σημαντική μείωση του ποσοστού και της σοβαρότητας της νόσου τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις αναπτυγμένες χώρες.

Η ενυδάτωση είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας για όσους υποφέρουν από ήπια έως μέτρια αφυδάτωση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω ενός διαλύματος που περιέχει νερό, άλατα και ζάχαρη. Για σοβαρές περιπτώσεις αφυδάτωσης, μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία και ενδοφλέβια χορήγηση υγρών.

Τα αντιβιοτικά γενικά δεν συνιστώνται εκτός εάν η γαστρεντερίτιδα είναι βακτηριακή ή παρασιτική και τα συμπτώματα είναι σοβαρά.

Τι θα συμβεί αν τα συμπτώματα της γαστρεντερίτιδας εξακολουθούν να επιμένουν μήνες ή και χρόνια;

Πολλά στοιχεία συνδέουν βακτηριακές, ιογενείς και παρασιτικές λοιμώξεις με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου. Μια μελέτη παρακολούθησε ασθενείς που ανέπτυξαν οξεία γαστρεντερίτιδα κατά τη διάρκεια μεγάλης έξαρσης το 2000. Ο επιπολασμός του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου στα τρία χρόνια ήταν πολύ υψηλός στο 28,3%. Οκτώ χρόνια μετά το ξέσπασμα ήταν ακόμα υψηλό στο 15,4%.

Ο εντερικός φραγμός επιτρέπει στα βασικά θρεπτικά συστατικά να εισέλθουν στο έντερο διατηρώντας παράλληλα μια άμυνα ενάντια στις τοξίνες και τους επιβλαβείς οργανισμούς. Αυτό το φράγμα ωστόσο μπορεί να καταστραφεί σε οξεία λοιμώδη γαστρεντερίτιδα. Οι ξένες ουσίες μπορούν στη συνέχεια να εισέλθουν στους βαθύτερους ιστούς του εντέρου και να προάγουν τη φλεγμονή.

Μια μελέτη που εξέτασε ασθενείς που είχαν γαστρεντερίτιδα που προκλήθηκε από Shigella διαπίστωσε ότι υπήρχαν αυξημένοι αριθμοί μαστοκυττάρων στο έντερο. Τα μαστοκύτταρα είναι γνωστό ότι εκκρίνουν την ορμόνη σεροτονίνη που είναι σημαντική για τη σηματοδότηση στο εντερικό νευρικό σύστημα. Αυτό μπορεί να είναι ένας άλλος μηχανισμός με τον οποίο μπορεί να αναπτυχθεί το μεταμολυσματικό σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Οι ερευνητές μελέτησαν επίσης τι συμβαίνει, σε κυτταρικό επίπεδο, στο έντερο μετά από οξεία γαστρεντερίτιδα. Τα διάμεση κύτταρα του Cajal βοηθούν στην πέψη της τροφής και στη μετακίνηση της μέσω του εντέρου. Αυτά τα κύτταρα αποδείχθηκε ότι τροποποιήθηκαν σε ποντίκια που εκτέθηκαν σε έναν τύπο βακτηριακής γαστρεντερίτιδας.

Απευθυνθείτε στον γαστρντερολόγο σας εάν διαπιστώσετε κάποιο ή κάποια από τα παρακάτω:

• Συμπτώματα αφυδάτωσης
• Διάρροια ή έμετο με διάρκεια περισσότερο από 2 ημέρες
• Έμετο με αίμα, διάρροια με αίμα, ή έντονο πόνο στην κοιλιά
• Αδυναμία λήψης υγρών για αρκετές ώρες (για τους ενήλικες), ή για λίγες ώρες (για τα παιδιά)
• Μη ούρηση για 6-8 ώρες (κατά τη διάρκεια της ημέρας)