Καταρράκτης: Πώς επιβαρύνει τα μάτια το καλοκαίρι

Ο καταρράκτης δεν κάνει διακρίσεις ηλικίας, καθώς μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε παιδιά, αν και είναι πιο συνηθισμένος στους ηλικιωμένους.

Πρόκειται για τη συχνότερη αιτία μείωσης της όρασης μετά τα 55 έτη. Αναπτύσσεται σταδιακά, καθώς οι πρωτεΐνες του φυσικού φακού του ματιού αλλοιώνονται, καθιστώντας τον όλο και πιο αδιαφανή.

Με το πέρασμα του χρόνου, η αδιαφάνεια αυτή εμποδίζει το φως να περάσει και να εστιάσει σωστά στον αμφιβληστροειδή, προκαλώντας θαμπή όραση, «ξεθωριασμένα» χρώματα, διπλωπία και δυσκολία σε έντονες συνθήκες φωτισμού.

Συνήθως ο καταρράκτης ξεκινά μεταξύ 50 και 60 ετών, αλλά χρειάζονται αρκετά χρόνια για να γίνει αισθητή η επίπτωσή του στην όραση. Καθώς σχετίζεται κυρίως με τη γήρανση, η συχνότητά του αυξάνεται κατακόρυφα με την ηλικία, από περίπου 4% στους 55-64 ετών έως σχεδόν 93% μετά τα 80. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να εμφανιστεί και σε νεαρά άτομα.

Όπως εξηγεί ο χειρουργός οφθαλμίατρος Δρ. Ευάγγελος Τσίχλης, MD, PhD, διδάκτωρ Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης: «Ο καταρράκτης αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια του γήρατος, αλλά στην ανάπτυξή του μπορεί να συμβάλλουν η γενετική προδιάθεση και ορισμένοι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως το κάπνισμα, η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου, ορισμένες παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, οι εγχειρήσεις και οι τραυματισμοί στα μάτια, η μακροχρόνια λήψη στεροειδών φαρμάκων και η ενασχόληση με συγκεκριμένα επαγγέλματα».

Η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι καθοριστική, διότι η προοδευτική απώλεια όρασης μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής, αυξάνοντας τον κίνδυνο άνοιας, πτώσεων και ατυχημάτων, ακόμα και τροχαίων.

«Κάτι σημαντικό που πρέπει όλοι να καταλάβουν για τον καταρράκτη είναι ότι αναπτύσσεται με πολύ αργό ρυθμό, σε βάθος χρόνου. Στην αρχή τα συμπτώματά του είναι τόσο αδιόρατα, ώστε δύσκολα τα αντιλαμβάνεται ο πάσχων. Καθώς όμως εξελίσσεται, επηρεάζει σημαντικά την όραση, καθιστώντας δύσκολες απλές δραστηριότητες τις οποίες όλοι θεωρούμε δεδομένες, όπως την ανάγνωση, την οδήγηση ή ακόμα και την αναγνώριση προσώπων», τονίζει ο Δρ. Τσίχλης.

Το καλοκαίρι, ο καταρράκτης επιδεινώνει την ευαισθησία στο έντονο φως, με αποτέλεσμα οι πάσχοντες να βλέπουν «θάμπωμα» σαν πίσω από θαμπό τζάμι, «άλως» γύρω από φωτεινές πηγές και ενοχλητικές αντανακλάσεις. Οι αλλαγές αυτές καθιστούν επικίνδυνη τη νυχτερινή οδήγηση, δυσκολεύουν την εργασία σε οθόνες και μειώνουν την άνεση σε υπαίθριους χώρους.

«Για να αντιμετωπίσουν οι πάσχοντες τα πρόσθετα προβλήματα οράσεως το καλοκαίρι, μπορούν να λάβουν μία σειρά από μέτρα. Μπορεί, π.χ., να χρειασθεί να μειώσουν την οδήγηση τη νύχτα. Αν πρέπει να οδηγήσουν, καλό είναι να προτιμούν καλά φωτισμένους δρόμους. Πρέπει επίσης να αποφεύγουν να κοιτάζουν απευθείας τα φώτα των διερχομένων αυτοκινήτων», σημειώνει ο ειδικός.

Χρήσιμο είναι επίσης να ρυθμίζουν τον φωτισμό στο σπίτι τους, αποφεύγοντας τα έντονα φώτα και προτιμώντας χαμηλότερης έντασης, που δεν «πέφτουν» απευθείας στα μάτια τους. Επιπλέον, διακόπτες dimmer και κουρτίνες μπορούν να μειώσουν την ένταση του φωτός, κάνοντας το περιβάλλον πιο άνετο.

Στους εξωτερικούς χώρους, τα γυαλιά ηλίου με 100% προστασία από UVA και UVB και καπέλα με φαρδύ γείσο είναι απαραίτητα. Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας συστήνει έλεγχο στα παλιά γυαλιά ηλίου, καθώς τα φίλτρα UV φθείρονται με τον χρόνο.

Η μόνη οριστική λύση για τον καταρράκτη παραμένει η χειρουργική αφαίρεση του θολωμένου φακού και η αντικατάστασή του με διαυγή ενδοφακό. Πρόκειται για μία από τις ασφαλέστερες και συχνότερες επεμβάσεις παγκοσμίως, με περισσότερες από 20 εκατομμύρια επεμβάσεις ετησίως.