Παιδικός βήχας: Πότε χρειάζεται έλεγχο από παιδίατρο

Ο βήχας αποτελεί ένα από τα συχνότερα συμπτώματα στα παιδιά. Στις περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζεται μετά από ένα κοινό κρυολόγημα, το οποίο συνήθως οφείλεται σε ιογενή λοίμωξη, και υποχωρεί σταδιακά μέσα στις επόμενες ημέρες.

Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες ο βήχας επιμένει για περισσότερες από δέκα ημέρες, παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις ακόμη και για μεγάλο μέρος του χειμώνα ή εμφανίζεται χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια ίωση. Αυτές είναι και οι περιπτώσεις που συχνά προκαλούν ανησυχία στους γονείς.

Βήχας και βρογχικό άσθμα στα παιδιά

«Μήπως το παιδί μου έχει άσθμα; Είναι κάτι σοβαρό; Θα το αντιμετωπίζει σε όλη του τη ζωή;»

Πρόκειται για ερωτήματα που απασχολούν συχνά τους γονείς όταν ένα παιδί παρουσιάζει επίμονο ή επαναλαμβανόμενο βήχα.

Η διάγνωση του άσθματος στα πολύ μικρά παιδιά μπορεί να είναι δύσκολη και συνήθως δεν τίθεται με τον ίδιο τρόπο πριν από την ηλικία των 3-4 ετών. Σε πολλά παιδιά που τελικά διαγιγνώσκονται με άσθμα, τα συμπτώματα υποχωρούν σημαντικά καθώς μεγαλώνουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι κρίσεις μπορεί να σταματήσουν μέχρι περίπου την ηλικία των 10 ετών, ενώ σε άλλα παιδιά συνεχίζονται με μικρότερη συχνότητα.

Ακόμη και όταν τα συμπτώματα επιμένουν και μετά την ενηλικίωση, υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που μπορούν να συμβάλουν στον έλεγχο του άσθματος.

Πώς αντιμετωπίζεται ο επίμονος βήχας

Ένας βήχας που επιμένει δεν έχει πάντα την ίδια αιτία, επομένως είναι σημαντικό το παιδί να εξετάζεται από παιδίατρο.

Αρχικά, ο γιατρός θα αναζητήσει ενδείξεις για σοβαρότερα ή χρόνια νοσήματα. Παράλληλα, μέσω του ιστορικού θα εξετάσει το ενδεχόμενο εισρόφησης ξένου σώματος, ιδιαίτερα σε παιδιά μικρότερα των 4 ετών.

Μικρά αντικείμενα, ακατάλληλα παιχνίδια και ορισμένες τροφές, όπως οι ξηροί καρποί, μπορούν να αποτελέσουν κίνδυνο εισρόφησης. Από την κλινική εξέταση ο παιδίατρος μπορεί επίσης να αναζητήσει ενδείξεις λοιμώξεων, όπως πνευμονία, μυκόπλασμα ή κοκκύτη, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν παρατεταμένο βήχα. Αν χρειαστεί, μπορεί να ζητήσει αιματολογικές ή απεικονιστικές εξετάσεις για την επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Αφού αποκλειστούν άλλες αιτίες, δύο συχνές εξηγήσεις για τον βήχα που παραμένει μετά από ένα κρυολόγημα είναι η ρινίτιδα και η υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων.

Ρινίτιδα και οπισθορινικές εκκρίσεις

Στα παιδιά με ρινίτιδα, οι ρινικές εκκρίσεις μπορεί να κατευθύνονται προς το πίσω μέρος του ρινοφάρυγγα και να προκαλούν ερεθισμό στον λάρυγγα και την τραχεία. Ο οργανισμός προσπαθεί να απομακρύνει τις εκκρίσεις και έτσι προκαλείται βήχας.

Συχνά ο βήχας γίνεται πιο έντονος κατά την πρώτη μισή ώρα μετά την κατάκλιση, καθώς η οριζόντια θέση διευκολύνει την παροχέτευση των εκκρίσεων προς τα πίσω.

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει συχνές ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό, ενώ η χρήση αποσυμφορητικών πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.

Βρογχίτιδα, βρογχόσπασμος και συριγμός

Οι όροι βρογχίτιδα, βρογχόσπασμος, συριγμός και κρίση άσθματος χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν διαφορετικές καταστάσεις που μπορεί να σχετίζονται με αυξημένη αντιδραστικότητα των βρόγχων.

Μετά από ένα κρυολόγημα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, έπειτα από αλλεργικό ερέθισμα, οι βρόγχοι μπορεί να παρουσιάσουν φλεγμονή, ερεθισμό και σύσπαση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βήχα και, σε ορισμένα παιδιά, σε δυσκολία στην αναπνοή.

Χαρακτηριστικό σύμπτωμα μπορεί να είναι ο παρατεταμένος βήχας που συνοδεύεται από συριγμό, έναν λεπτό ήχο κατά την αναπνοή που θυμίζει σφύριγμα. Σε αρκετές περιπτώσεις ο συριγμός είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτός από τους γονείς και εντοπίζεται κατά την ακρόαση από τον γιατρό.

Όταν κριθεί απαραίτητο, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά ή κορτικοστεροειδή, τα οποία χορηγούνται στα παιδιά με ειδικές συσκευές, όπως οι αεροθάλαμοι. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις με δύσπνοια, ο γιατρός μπορεί να κρίνει απαραίτητη και τη χορήγηση κορτικοστεροειδών από το στόμα.

Εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή στα παιδιά

Σε περιπτώσεις βρογχικής υπεραντιδραστικότητας, ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ανάλογα με την κατάσταση του παιδιού και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Στόχος της αγωγής είναι να περιοριστεί η φλεγμονή στους βρόγχους και να μειωθεί η πιθανότητα επανεμφάνισης των συμπτωμάτων. Μπορεί επίσης να συμβάλει στον έλεγχο του βήχα που εμφανίζεται κατά την άσκηση ή το έντονο παιχνίδι.

Τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή χορηγούνται σε πολύ μικρότερες δόσεις σε σχέση με τα συστηματικά κορτικοστεροειδή και έχουν κυρίως τοπική δράση στους αεραγωγούς. Παρ’ όλα αυτά, η χρήση τους, όπως και κάθε φαρμακευτική αγωγή, θα πρέπει να γίνεται μόνο όταν έχει κριθεί απαραίτητη από τον γιατρό και σύμφωνα με τις οδηγίες του.

Πότε πρέπει να απευθυνθούν οι γονείς στον παιδίατρο

Ένας βήχας που επιμένει για περισσότερες από δέκα ημέρες χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο, ιδιαίτερα όταν δεν παρουσιάζει βελτίωση ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.

Η σωστή διάγνωση της αιτίας είναι απαραίτητη προκειμένου να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν εισπνεόμενα φάρμακα, ενώ σε άλλες η αντιμετώπιση είναι διαφορετική.

Η στενή συνεργασία μεταξύ παιδιάτρου και γονέων είναι σημαντική για τον έλεγχο των συμπτωμάτων και τη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής ποιότητας ζωής για το παιδί.