Η μάκα είναι ένα φυτό που προέρχεται από το Περού και πιθανά να προσφέρει οφέλη στην υγεία, όπως αύξηση της λίμπιντο, ενέργειας, γονιμότητας ή βελτίωση της διάθεσης. Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα είναι προς το παρόν περιορισμένα.
Η μάκα προέρχεται από τις Άνδεις και αποτελεί κοινό συστατικό της περουβιανής κουζίνας, προσδίδοντας στα πιάτα μια γήινη γεύση. Σε ιθαγενείς κοινότητες χρησιμοποιείται και σε παραδοσιακές τελετές.
Ανήκει στην οικογένεια των σταυρανθών, όπως το μπρόκολο, το λάχανο και το kale. Η ρίζα του φυτού αλέθεται σε σκόνη και προστίθεται σε φαγητά ή smoothies, ενώ διατίθεται και ως συμπλήρωμα διατροφής.
Ακολουθούν μερικά από τα πιθανά οφέλη της ρίζας μάκα:
1. Αύξηση της λίμπιντο
Ένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα οφέλη της μάκα είναι η ενίσχυση της σεξουαλικής επιθυμίας. Μελέτη σε άνδρες έδειξε βελτίωση της αυτοαναφερόμενης λίμπιντο μετά από 8 εβδομάδες χρήσης, σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο — χωρίς μεταβολές στα επίπεδα τεστοστερόνης.
Μια άλλη μελέτη του 2015 υποστήριξε ότι η μάκα μπορεί να βοηθήσει στη σεξουαλική δυσλειτουργία που προκαλούν τα αντικαταθλιπτικά σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Ωστόσο, οι περισσότερες σχετικές μελέτες είναι μικρές και η γενική επιστημονική συναίνεση παραμένει επιφυλακτική.
2. Αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας
Η ρίζα μάκα φαίνεται να προσφέρει οφέλη σε άτομα με στυτική δυσλειτουργία. Σε πρόσφατη κλινική δοκιμή (2023), άτομα με καθυστερημένο υπογοναδισμό που έλαβαν ζελατινοποιημένη μάκα παρουσίασαν μείωση των συμπτωμάτων σε σχέση με το εικονικό φάρμακο, μετά από 12 εβδομάδες.
Παρότι τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, η μελέτη περιλάμβανε μόνο 80 συμμετέχοντες, άρα απαιτείται περαιτέρω έρευνα.
3. Αύξηση ενέργειας και αντοχής
Αθλητές και bodybuilders χρησιμοποιούν τη μάκα ως συμπλήρωμα για ενίσχυση ενέργειας και απόδοσης. Σε μία μικρής κλίμακας μελέτη, η μαύρη μάκα φάνηκε να βελτιώνει τη μυϊκή απόδοση σε έφηβες αθλήτριες χειροσφαίρισης.
Ωστόσο, λόγω του μικρού αριθμού συμμετεχόντων, τα ευρήματα δεν μπορούν να γενικευθούν χωρίς επιπλέον έρευνες.
4. Βελτίωση της γονιμότητας
Η μάκα χρησιμοποιείται ευρέως για την ενίσχυση της ανδρικής γονιμότητας. Κλινική μελέτη το 2021 εξέτασε την επίδραση της μάκα σε άτομα με προβλήματα γονιμότητας, αξιολογώντας την ποιότητα και συγκέντρωση σπέρματος και τα επίπεδα ορμονών.
Δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα, και οι ερευνητές επισήμαναν την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες.
5. Βελτίωση της διάθεσης
Η μάκα περιέχει φλαβονοειδή, ουσίες που πιστεύεται ότι βοηθούν στη ρύθμιση της διάθεσης και τη μείωση του άγχους.
Μελέτη του 2015 έδειξε μείωση των επιπέδων άγχους και κατάθλιψης σε ομάδα μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών. Άλλη έρευνα του 2016 διαπίστωσε ότι η κόκκινη μάκα είχε υψηλότερα επίπεδα GABA (νευροδιαβιβαστή με αγχολυτική δράση) από τη μαύρη μάκα.
6. Μείωση της αρτηριακής πίεσης
Σε ορισμένες παραδοσιακές κοινότητες του Περού, η μάκα χρησιμοποιείται για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Μικρή πιλοτική μελέτη του 2014 σε Κινέζες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες διαπίστωσε μείωση της διαστολικής πίεσης. Ωστόσο, πρόκειται για περιορισμένα δεδομένα και απαιτούνται ευρύτερες μελέτες.
7. Προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία
Ορισμένες παλαιότερες μελέτες σε ζώα υποστηρίζουν ότι η κατανάλωση μάκα μπορεί να προστατεύσει από βλάβες που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία. Σε ένα πείραμα, η τοπική εφαρμογή εκχυλισμάτων μάκα σε ποντίκια μείωσε την πάχυνση του δέρματος μετά από έκθεση σε UV.
Αν και ενδιαφέροντα, τα αποτελέσματα αυτά δεν μπορούν να μεταφερθούν άμεσα στον άνθρωπο.
8. Αντιοξειδωτική δράση
Η μάκα μπορεί να ενισχύσει την παραγωγή αντιοξειδωτικών ενζύμων, όπως η γλουταθειόνη υπεροξειδάση και η δισμουτάση του υπεροξειδίου. Τα αντιοξειδωτικά καταπολεμούν τις ελεύθερες ρίζες, που μπορεί να βλάψουν τα κύτταρα του οργανισμού και να σχετίζονται με καρδιαγγειακές και άλλες παθήσεις.
Πιθανοί κίνδυνοι
Η επιστήμη γνωρίζει ακόμη λίγα για το πώς ακριβώς επηρεάζει η μάκα το ανθρώπινο σώμα και ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι.
Οι περισσότερες μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει μέτριες δόσεις (2–3 γραμμάρια ημερησίως) για χρονικό διάστημα έως 3 μήνες. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της μάκα δεν είναι γνωστές.
Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ήπια γαστρεντερικά ενοχλήματα. Επίσης, δεν είναι ακόμη γνωστό αν η μάκα αλληλεπιδρά με φάρμακα ή υφιστάμενες παθήσεις.
Συνεπώς, είναι σημαντικό να συμβουλευτεί κανείς γιατρό πριν τη χρήση της.
Συμπέρασμα
Η ρίζα μάκα παρουσιάζει ορισμένες ενδιαφέρουσες δυνατότητες, ιδιαίτερα στον τομέα της σεξουαλικής υγείας. Ωστόσο, οι επιστημονικές αποδείξεις είναι ακόμη περιορισμένες και βασίζονται κυρίως σε μικρές μελέτες ή έρευνες σε ζώα.
Απαιτείται περισσότερη έρευνα σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθούν τα πιθανά οφέλη της. Αν και γενικά θεωρείται ασφαλής σε μέτριες δόσεις, η χρήση της θα πρέπει να γίνεται με προσοχή και πάντα με την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.
