Πόσο ήλιο χρειαζόμαστε; Πότε κάνει καλό και πότε γίνεται επικίνδυνος
Από σύμβολο υγείας και κοινωνικού κύρους μέχρι έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του δέρματος, η σχέση μας με τον ήλιο έχει αλλάξει σημαντικά μέσα στον τελευταίο αιώνα.
Σήμερα, οι ειδικοί δεν συστήνουν ούτε πλήρη αποφυγή του ήλιου ούτε πολύωρη ηλιοθεραπεία. Η γενική προσέγγιση είναι «λίγο και συχνά», με σύντομες περιόδους έκθεσης και παράλληλη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Γιατί χρειαζόμαστε τον ήλιο
Η έκθεση στον ήλιο βοηθά τον οργανισμό να παράγει βιταμίνη D, η οποία είναι σημαντική για την υγεία των οστών και τη λειτουργία των μυών. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι το φυσικό φως επηρεάζει θετικά τη διάθεση, τον ύπνο και τον κιρκάδιο ρυθμό.
Το πρωινό φυσικό φως βοηθά τον εγκέφαλο να ρυθμίσει το βιολογικό ρολόι, ενώ η έκθεση στο φως της ημέρας έχει συνδεθεί με καλύτερη διάθεση και γνωστική λειτουργία.
Ο ήλιος φαίνεται επίσης να επηρεάζει την αρτηριακή πίεση, καθώς η UVA ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει την απελευθέρωση μονοξειδίου του αζώτου, συμβάλλοντας στη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων.
Πόσο ήλιο χρειαζόμαστε
Δεν υπάρχει μία διάρκεια έκθεσης που να ισχύει για όλους. Η ηλικία, ο τύπος και το χρώμα του δέρματος, η εποχή, η γεωγραφική περιοχή και ο δείκτης UV επηρεάζουν σημαντικά τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Για άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, λίγα λεπτά έκθεσης τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας μπορεί να είναι αρκετά για την παραγωγή βιταμίνης D, ενώ τα άτομα με πιο σκούρο δέρμα ενδέχεται να χρειάζονται περισσότερο χρόνο λόγω της μεγαλύτερης ποσότητας μελανίνης.
Όταν η υπεριώδης ακτινοβολία είναι ιδιαίτερα έντονη, οι ειδικοί συνιστούν μεγαλύτερη προσοχή και περιορισμό της άμεσης έκθεσης.
Τι σημαίνει ο δείκτης UV
Ο δείκτης UV δείχνει την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας που φτάνει στην επιφάνεια της Γης. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή του, τόσο αυξάνεται και η ανάγκη για προστασία.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα άτομα με πολύ ανοιχτόχρωμο δέρμα, ιστορικό μελανώματος, μεγάλο αριθμό σπίλων ή όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.
Η UVB ακτινοβολία είναι απαραίτητη για την παραγωγή βιταμίνης D, αλλά ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό και για τα εγκαύματα και την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος. Η UVA συνδέεται περισσότερο με τη φωτογήρανση, αλλά επίσης συμμετέχει στην ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.
Πότε ο ήλιος γίνεται επικίνδυνος
Η πολύωρη έκθεση δεν σημαίνει περισσότερη βιταμίνη D. Αντίθετα, αυξάνει τον κίνδυνο ηλιακού εγκαύματος, πρόωρης γήρανσης του δέρματος, δυσχρωμιών και καρκίνου του δέρματος.
Το μελάνωμα, η πιο επικίνδυνη μορφή καρκίνου του δέρματος, παρουσιάζει αυξητική τάση σε πολλές χώρες. Η υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, ιδιαίτερα όταν προκαλεί εγκαύματα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου.
Παράλληλα, η χρήση σολάριουμ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος και δεν αποτελεί ασφαλή εναλλακτική για το φυσικό μαύρισμα.
Η προστασία παραμένει απαραίτητη
Ανεξάρτητα από τον τύπο του δέρματος, η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία παραμένει σημαντική. Αντηλιακό, καπέλο, κατάλληλα ρούχα, γυαλιά ηλίου και αποφυγή της παρατεταμένης έκθεσης όταν ο δείκτης UV είναι υψηλός αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας.
Τους χειμερινούς μήνες, ειδικά σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια, η παραγωγή βιταμίνης D μπορεί να είναι χαμηλότερη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επάρκεια μπορεί να αντιμετωπιστεί και μέσω της διατροφής ή, όταν χρειάζεται, συμπληρωμάτων ύστερα από ιατρική συμβουλή.
Η υπερβολική λήψη βιταμίνης D μέσω συμπληρωμάτων, πάντως, δεν είναι ακίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στον οργανισμό.
Το «λίγο και συχνά» είναι το κλειδί
Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση δεν αντιμετωπίζει τον ήλιο ως απόλυτο εχθρό, αλλά ούτε και ως κάτι στο οποίο μπορούμε να εκτιθέμεθα χωρίς όρια.
Η ισορροπία βρίσκεται στη σύντομη και ελεγχόμενη έκθεση, σε συνδυασμό με την κατάλληλη προστασία. Με άλλα λόγια, το «λίγο και συχνά» φαίνεται να αποτελεί την πιο ασφαλή προσέγγιση.