Η πρώιμη εμφάνιση κρουσμάτων φέτος έχει προκαλέσει αυξημένο συναγερμό στις ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές, καθώς η περίοδος μετάδοσης ασθενειών μέσω κουνουπιών φαίνεται να ξεκίνησε νωρίτερα από τα συνηθισμένα.
Για την καλύτερη επιτήρηση της κατάστασης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) εγκαινίασε εβδομαδιαίες επιδημιολογικές ενημερώσεις, παρέχοντας κρίσιμα δεδομένα σε εθνικές και τοπικές αρχές.
Οι τακτικές αναφορές επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς ιούς: Τσικουνγκούνια, Δάγκειο πυρετό, Ζίκα και τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Ενδεικτικό της αυξημένης δραστηριότητας είναι το γεγονός ότι στη Γαλλία έχουν ήδη καταγραφεί έξι εστίες εγχώριων κρουσμάτων Τσικουνγκούνια, με τα πρώτα συμπτώματα να εμφανίζονται από τα τέλη Μαΐου – πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως.
Κατά τις προηγούμενες χρονιές, αντίστοιχα περιστατικά έκαναν την εμφάνισή τους Ιούλιο ή Αύγουστο. Το ECDC αποδίδει αυτή την αλλαγή στις διαρκώς μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες, που παρατείνουν τις περιόδους κινδύνου.
Τα τρία είδη που ανησυχούν τους ειδικούς
Η ανησυχία των επιστημόνων επικεντρώνεται σε τρία είδη κουνουπιών που δραστηριοποιούνται πλέον ευρέως στην Ευρώπη:
-
Aedes albopictus – ικανό να μεταδώσει Τσικουνγκούνια, Δάγκειο πυρετό και Ζίκα.
-
Aedes aegypti – που εκτός από τους παραπάνω ιούς, μεταφέρει και τον ιό του κίτρινου πυρετού.
-
Culex pipiens – ο κύριος διαβιβαστής του ιού του Δυτικού Νείλου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC, το Aedes albopictus έχει πλέον εγκατασταθεί σε 16 ευρωπαϊκές χώρες και 369 περιοχές — αριθμός υπερτριπλάσιος από εκείνον πριν μία δεκαετία.
Το Aedes aegypti, που είχε εξαλειφθεί από την ήπειρο, επανεμφανίστηκε στην Κύπρο. Παράλληλα, το Culex pipiens εξακολουθεί να υποστηρίζει ευρεία μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου, ιδιαίτερα σε καλοκαιρινές και αρχές φθινοπωρινές περιόδους.
Κατά το περασμένο έτος, καταγράφηκαν 304 εγχώρια περιστατικά Δάγκειου πυρετού — απότομη αύξηση σε σχέση με τα 130 του 2023 και τα 71 του 2022.
Το ίδιο έτος αναφέρθηκαν 1.436 κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου σε 212 περιοχές και 19 χώρες, γεγονός που υπογραμμίζει τη γεωγραφική εξάπλωση και τη βαρύτητα αυτών των νοσημάτων.
Στόχος, η καλύτερη προετοιμασία
Με σκοπό την ενίσχυση της ετοιμότητας και την ενιαία δράση μεταξύ κρατών, το ECDC προχωρά στη δημοσίευση κατευθυντήριων γραμμών για την αντιμετώπιση εγχώριων περιστατικών μετάδοσης από κουνούπια του γένους Aedes.
Το σχετικό έγγραφο προσφέρει οδηγίες για την παρακολούθηση, την πρόληψη και τον έλεγχο των ασθενειών, προσαρμοσμένες σε τέσσερα επίπεδα κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η παρουσία διαβιβαστών, οι περιβαλλοντικές συνθήκες και τα πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα.
Παρόμοιες οδηγίες ισχύουν και για τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Τι μπορούμε να κάνουμε ατομικά
Η συμβολή των πολιτών στην πρόληψη παραμένει καθοριστική. Ορισμένα βασικά μέτρα περιλαμβάνουν:
-
Χρήση εντομοαπωθητικού στο εκτεθειμένο δέρμα.
-
Επιλογή ενδυμάτων που καλύπτουν χέρια και πόδια, ιδιαίτερα κατά το σούρουπο και τα ξημερώματα.
-
Ύπνος με προστασία, όπως κουνουπιέρες, σήτες ή κλιματισμός.
Για τους ταξιδιώτες που επιστρέφουν από περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία ιών όπως ο Δάγκειος πυρετός ή ο Τσικουνγκούνια, συνιστάται η συνέχιση των μέτρων για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες μετά την επιστροφή, ώστε να αποφευχθεί η πιθανή διάδοση των ιών σε τοπικούς πληθυσμούς.
Πέρα από την ατομική προστασία, σημαντικό ρόλο έχουν και οι παρεμβάσεις σε επίπεδο κοινότητας:
-
Εξάλειψη στάσιμου νερού από αντικείμενα όπως γλάστρες, κουβάδες και λούκια.
-
Χρήση προνυμφοκτόνων σε σημεία με νερό που δεν μπορεί να απομακρυνθεί.
-
Ελεγχόμενη εφαρμογή εντομοκτόνων σε περιπτώσεις επιδημίας, πάντα με σεβασμό στο περιβάλλον.
