Τι συμβαίνει στο δέρμα σας όταν καίγεστε από τον ήλιο;
Η ερυθρότητα και ο πόνος ενός ηλιακού εγκαύματος μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται για ημέρες.
Οι περισσότεροι είμαστε εξοικειωμένοι με το επώδυνο κόκκινο δέρμα, τις φουσκάλες και το ξεφλούδισμα ύστερα από πολύ χρόνο στον ήλιο. Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα στο δέρμα κατά τη διάρκεια ενός ηλιακού εγκαύματος;
Το ηλιακό έγκαυμα είναι έγκαυμα από ακτινοβολία, που προκαλείται όταν οι υπεριώδεις ακτίνες (UV) του ηλιακού φωτός καταστρέφουν το DNA στο ανώτερο στρώμα των κυττάρων του δέρματος. Ο ήλιος εκπέμπει τρία είδη UV ακτινοβολίας –UVA, UVA και C. Η UVC απορροφάται ως επί το πλείστον από την ατμόσφαιρα της Γης, αλλά οι ακτίνες UVA και UVΒ φτάνουν στο έδαφος και μπορούν να διεισδύσουν στο απροστάτευτο δέρμα. Η UVB διεισδύει στην επιδερμίδα, το ανώτερο στρώμα του δέρματος, ενώ η UVA πηγαίνει βαθύτερα. Τα φωτόνια από τις ακτίνες UVA αλληλεπιδρούν με το δέρμα και αυτό καταστρέφει τις πρωτεΐνες και τις μεμβράνες των κυττάρων του δέρματος, καθώς και το DNA. Τα φωτόνια από τις ακτίνες UVB απορροφώνται από το ίδιο το DNA και η επιπλέον ενέργεια μπορεί να προκαλέσει λανθασμένη σύνδεση μέρους του DNA. Αυτό σταματά την ακριβή αντιγραφή του DNA, έτσι τα κύτταρα ξεκινούν τις επισκευές για να προσπαθήσουν να διορθώσουν τα λάθη. Πάρα πολλά σφάλματα DNA κατακλύζουν το κύτταρο και το κάνουν να αρχίσει να αυτοκαταστρέφεται, για να αφαιρεθούν τα κύτταρα που δεν μπορούν να αναπαραχθούν με ασφάλεια.
Μόλις τα κύτταρα του ανώτερου στρώματος του δέρματος (που ονομάζονται κερατινοκύτταρα) ανιχνεύσουν από μόνα τους βλάβη στο DNA, αρχίζουν να παράγουν μόρια για να προσελκύσουν κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος στο δέρμα. Αυτό προκαλεί διαρροή των αιμοφόρων αγγείων του δέρματος στους χώρους μεταξύ των κυττάρων και άλλων δομών του δέρματος. Το επιπλέον υγρό και το πρήξιμο που προκαλεί οδηγούν στο κόκκινο δέρμα, την αίσθηση καύσου και την επώδυνη ευαισθησία του φρεσκοκαμένου δέρματος.
Η εισβολή των ανοσοκυττάρων ξεκινά ενώ κάθεστε ακόμα στην παραλία, αλλά αυξάνεται περίπου μία ώρα αφού φύγετε από τον ήλιο. Η διαδικασία κορυφώνεται 24 έως 48 ώρες αργότερα, γι’ αυτό η ερυθρότητα και ο πόνος ενός ηλιακού εγκαύματος μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται για μερικές ημέρες. Μερικά από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος αρχίζουν να καθαρίζουν τα κύτταρα του δέρματος σε λειτουργία αυτοκαταστροφής, ενώ άλλα απελευθερώνουν χημικές ουσίες που βλάπτουν περαιτέρω τα εξασθενημένα κύτταρα.
Ετοιμαστείτε για την επόμενη φορά
Η βλάβη του DNA αναγκάζει τα κύτταρα στο ανώτερο στρώμα του δέρματος να δίνουν σήμα στα κύτταρα που παράγουν μελανίνη (τη χρωστική ουσία που δίνει το χρώμα στα μαλλιά και στο δέρμα μας). Αυτό είναι που παρέχει το μαύρισμα που μπορεί να εμφανιστεί μετά το ξεθώριασμα της ερυθρότητας. Η μελανίνη κατακάθεται επάνω από τα κύτταρα του δέρματος για να τα προστατεύσει από μελλοντική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Αλλά μην βασίζεστε στο μαύρισμά σας για να σας προστατεύσει πλήρως την επόμενη φορά –είναι τόσο προστατευτικό όσο ένα αντηλιακό με SPF 2.
Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορείτε να κάνετε για το ηλιακό έγκαυμα εκτός από το να δώσετε χρόνο στο δέρμα να επουλωθεί. Εν τω μεταξύ, μπορείτε να ανακουφίσετε την ταλαιπωρία σας μένοντας μακριά από τον ήλιο, πίνοντας άφθονο νερό, εφαρμόζοντας μια δροσερή κομπρέσα και παίρνοντας φάρμακα χωρίς ιατρική συνταγή, όπως η παρακεταμόλη. Εάν ο πόνος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αυτά τα μέτρα ή εάν υπάρχουν εκτεταμένες φουσκάλες, ναυτία, πυρετός ή ζάλη, ήρθε η ώρα να επισκεφτείτε έναν γιατρό.
Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να δροσιστείτε
Η έρευνα δείχνει ότι το να βάζετε τα πόδια σας σε κρύο νερό είναι ένας καλός τρόπος για να μειώσετε τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος. Θα βοηθήσει επίσης στη μείωση του πρηξίματος -αν έχετε- στους αστραγάλους και τα πόδια σας. Ωστόσο, το να κάνετε ένα χλιαρό ντους ή μπάνιο θα σας δροσίσει πιο γρήγορα και είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να δροσιστείτε. Μην μπείτε στον πειρασμό να μουλιάζετε σε παγωμένο νερό, καθώς το κρύο σοκ μπορεί να είναι επικίνδυνο. Σε συνθήκες ξηρασίας, εξοικονομήστε νερό και επικεντρωθείτε στην ψύξη είτε των ποδιών, των χεριών ή του λαιμού και του προσώπου σας.
Είναι σημαντικό να παραμείνουμε ενυδατωμένοι και να αναπληρώνουμε τα μέταλλα που χάνουμε όταν ιδρώνουμε. Σε πολύ ζεστές συνθήκες (πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου) μπορούμε να χάσουμε ακόμα και 3-4 λίτρα μέσα σε μια ώρα και έως και 10 λίτρα την ημέρα. Ένα ερώτημα είναι αν είναι καλύτερα να πίνετε κρύα ή ζεστά ποτά. Τα ζεστά ροφήματα αυξάνουν για λίγο τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος αλλά αυτό στη συνέχεια προκαλεί εφίδρωση που μειώνει τη θερμοκρασία σας. Τα κρύα και τα παγωμένα ποτά σας δροσίζουν επίσης αλλά πιστεύεται ότι τα χλιαρά ροφήματα μπορεί να είναι ελαφρώς πιο αποτελεσματικά. Όπως και νάχει πίνετε πολλά υγρά.
Πηγή: Έντυπο «Περί Υγείας»