Τα εμβόλια μάς προστατεύουν από τη βαριά νόσηση από COVID-19, αν όμως νοσήσουμε στη φαρέτρα της ιατρικής υπάρχουν φάρμακα που μπορούν να βοηθήσουν!
Γράφει η Αλεξία Σβώλου
Mε νέα δεδομένα για την anti-covid δράση των γνωστών φαρμάκων tocilizumab και Anakinra, την έναρξη των κλινικών δοκιμών φάσης 2 στην Ελλάδα για το ισραηλινό εισπνεόμενο φάρμακο, που χαρακτηρίστηκε από τον Πρωθυπουργό ως «θαυματουργό» και αισιόδοξα ευρήματα για την έως και 100% προστασία από την σοβαρή νόσηση με λοίμωξη COVID και τον θάνατο, μετά τη χορήγηση των μονοκλωνικών αντισωμάτων, η φαρέτρα ενάντια στον κορωνοϊό ενισχύεται. Στην εφημερίδα «Περί Υγείας» καταγράφουμε τις τελευταίες εξελίξεις στη θεραπευτική αντιμετώπιση του κορωνοϊού, καθώς προχωρούν με ικανοποιητικό ρυθμό οι εμβολιασμοί.
Ενα από τα πιο ελπιδοφόρα anti-covid φάρμακα είναι η εισπνεόμενη θεραπεία από το Ισραήλ που στηρίζεται στα εξωσωμάτια και περιέχει την ουσία EXO-CD24, η οποία αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Nadir Arber στο Ιατρικό Κέντρο Ιτσιλοφ (Ichilov) του Τελ Αβίβ. Στην πρώτη κλινική δοκιμή δόθηκε σε 39 ασθενείς με COVID λοίμωξη, των οποίων η κατάσταση ήταν μέτρια ή σοβαρή με θεαματικό αποτέλεσμα, καθώς ανέρρωσαν όλοι. Η δεύτερη φάση κλινικών μελετών για τον καθορισμό της δοσολογίας και της ασφάλειας ξεκίνησε με τη συμμετοχή δύο κέντρων στην Ελλάδα, των κλινικών COVID των νοσοκομείων «Σωτηρία» και «Αττικόν», προκειμένου να διαπιστωθεί η δοσολογία και η ασφάλεια, όπως εξηγεί ο καθηγητής πνευμονολογίας Στέλιος Λουκίδης, πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας. Το φάρμακο θα αποδειχθεί πολύτιμο όπλο αν χορηγηθεί νοσοκομειακά σε νοσηλευόμενους ασθενείς, αποσοβώντας τον κίνδυνο επιδείνωσης. Επειδή είναι εισπνεόμενο ο καθηγητής πνευμονολογίας εκτιμά ότι δεν θα είναι χρήσιμο για χορήγηση στο σπίτι, καθώς λόγω της συσκευής εισπνοών (εκνεφωτής) θα υπάρχει κίνδυνος για τον ασθενή να διασπείρει τον ιό στο περιβάλλον του και στους οικείους του.
Βαρύ πυροβολικό τα μονοκλωνικά αντισώματα
Μέχρι ωστόσο να ολοκληρωθεί και η μελέτη φάσης 3, να πάρει έγκριση το ισραηλινό φάρμακο και να κυκλοφορήσει θα περάσει τουλάχιστον ενάμισης χρόνος, «βαρύ πυροβολικό» στην anti-covid φαρέτρα παραμένουν οι συνδυασμοί των μονοκλωνικών αντισωμάτων, που μας έρχονται από τις ΗΠΑ. Δύο Αμερικανικές εταιρίες έχουν αναπτύξει μέχρι στιγμής κοκτέιλ μονοκλωνικών αντισωμάτων που έχουν δοκιμαστεί σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε υγιείς, με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα, καθώς στους μεν ασθενείς υψηλού κινδύνου τους προστατεύουν 100% από τον κίνδυνο διασωλήνωσης και θανάτου, ενώ προστατεύουν από τον κίνδυνο μόλυνσης τους υγιείς, καθώς μειώνουν δραματικά το ιικό φορτίο και στα ασυμπτωματικά άτομα, όπως εξηγεί από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ο καθηγητής Φαρμακολογίας, Δημήτρης Κούβελας. Ο καθηγητής διερωτάται πότε σκοπεύουμε να τα φέρουμε στην Ελλάδα και γιατί δεν φροντίζουμε να παραγγείλουμε τις ποσότητες που χρειαζόμαστε, ώστε να χορηγούνται εγκαίρως καθώς δρουν σαν «παθητικός» εμβολιασμός, προλαμβάνοντας την επιδείνωση των νοσούντων και ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο βαριάς νόσησης και ανάγκης διασωλήνωσης. Οι παρασκευάστριες φαρμακοβιομηχανίες είναι η Eli Lilly και η Regeneron, η οποία διαθέτει ελληνικό «άρωμα» καθώς ο πρόεδρός της και επικεφαλής επιστήμονας είναι ο ελληνικής καταγωγής, Τζορτζ Γιανκόπουλος. Σε νέα μελέτη, το «κοκτέιλ» των δύο εξουδετερωτικών μονοκλωνικών αντισωμάτων της Regeneron casirivimab και imdevimab με την ονομασία Regen-CoV βρέθηκε να αποτρέπει την εμφάνιση συμπτωματικής νόσου COVID-19 και παράλληλα να μειώνει το ιικό φορτίο και την πιθανότητα ασυμπτωματικής λοίμωξης. Είχε προηγηθεί πριν από μερικές μέρες η ανακοίνωση της επίσης αμερικανικής φαρμακοβιομηχανίας Eli Lilly ότι μια δοκιμή σε φιλοξενούμενους και προσωπικό οίκων ευγηρίας με τα δύο δικά της μονοκλωνικά αντισώματα – και συγκεκριμένα ο συνδυασμός bamlanivimab και etesevimab- εμφάνισε αποτελεσματικότητα έως 80% (στους ηλικιωμένους) στην προστασία από συμπτωματική COVID-19. Στην Ελλάδα μέχρι να γίνει διακρατική συμφωνία ή εν προκειμένω μαζική παραγγελία από την Κομισιόν, όπως έχει προαναγγείλει ο αναπληρωτής υπουργός Υγείας, Βασίλης Κοντοζαμάνης, μονοκλωνικά αντισώματα μπορούν να λάβουν οι ασθενείς είτε με απευθείας παραγγελία (μέσω ΙΦΕΤ) κάτι που έγινε για παράδειγμα στην περίπτωση του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου είτε σε ατομικό επίπεδο, επειδή ο ασθενής έχει μεταφερθεί σε κλινική COVID δημόσιου νοσοκομείου που αποτελεί επιστημονικό κέντρο το οποίο συμμετέχει σε μελέτη για τα μονοκλωνικά αντισώματα. Στην περίπτωση αυτή, λόγω τύχης, καθαρά, το θεραπευτικό πρωτόκολλο που χρησιμοποιείται στους ασθενείς περιλαμβάνει και μονοκλωνικά αντισώματα, τα οποία αποτελούν μέρος της φαρέτρας για όσους βρίσκονται σε κλινική COVID, όχι στη ΜΕΘ. Τα μονοκλωνικά αντισώματα δεν είναι για το στάδιο της ΜΕΘ, είναι για πιο νωρίς.
Το μόνο εγκεκριμένο αντιικό
Η ρεμδεσιβίρη (remdesivir) είναι το μοναδικό εγκεκριμένο αντιιικό φάρμακο έναντι του κορωνοϊού και είχε αναπτυχθεί από την αμερικανική φαρμακοβιομηχανία Gilead αρχικώς ως θεραπεία για τον ιό Ebola. Eχει λάβει έγκριση και από τον FDA και από τον Ευρωπαϊκό ΕΜΑ και έχει συμπεριληφθεί και στα θεραπευτικά πρωτόκολλα που χρησιμοποιούν τα ελληνικά νοσοκομεία. Η ρεμδεσιβίρη σαν αντιικό πρέπει να χορηγείται στα αρχικά στάδια της νόσου, όσο το ιικό φορτίο είναι υψηλό και γι’ αυτό χορηγείται στους ασθενείς που νοσηλεύονται σε COVID κλινικές, και όχι στη ΜΕΘ. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι ο συνδυασμός της ρεμδεσιβίρης με μπαρισιτινίμπη- έναν αναστολέα της κινάσης Janus με αντιφλεγμονώδη δράση-σχεδόν μειώνει κατά το ήμισυ το διάστημα μέχρι την ανάρρωση στους ασθενείς που έχουν ανάγκη από υψηλή ροή οξυγόνου (high-flow oxygen) ή μη επεμβατικό αερισμό. Πρόκειται για ασθενείς που λαμβάνουν υποβοήθηση της αναπνευστικής λειτουργίας σε απλή κλίνη και αποφεύγουν την εισαγωγή σε ΜΕΘ. Επίσης, θέση στη φαρέτρα έχει η ριμπαβιρίνη είναι ένα συνθετικό νουκλεοτίδιο, που λειτουργεί για να σταματήσει τον ιικό πολλαπλασιασμό, το σκεύασμα είναι ενδεχομένως αποτελεσματικό στη μείωση της σοβαρότητας της λοίμωξης COVID. Eνα σκεύασμα εισπνεόμενης ριμπαβιρίνης είναι, ήδη, εγκεκριμένο σε πολλές χώρες (όχι ακόμα στην Ελλάδα), για τη θεραπεία νοσηλευομένων βρεφών και μικρών παιδιών, με σοβαρές λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, λόγω του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού.
Φαρμάκων συνέχεια
Η ελληνική συμμετοχή στη μάχη της πανδημίας αφορά την κολχικίνη ένα φάρμακο της Elpen, που χορηγείται σε καρδιολογικές παθήσεις κυρίως όπως η κολπική μαρμαρυγή, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, αλλά και η ουρική αρθρίτιδα. Η κολχικίνη συνταγογραφείται για ασθενείς COVID, με ήπια συμπτώματα που παραμένουν σπίτι τους και είναι ηλικίας είτε άνω των 60 ετών είτε 18-60 ετών με ένα τουλάχιστον υποκείμενο νόσημα. Στο μεταξύ, σε πρώιμο στάδιο κλινικών ερευνών βρίσκεται το πρώτο αντιικό χάπι για τον κορωνοϊό, που αναπτύσσει η αμερικανική φαρμακοβιομηχανία Pfizer, η οποία ανέπτυξε και το πρώτο COVID εμβόλιο που κυκλοφόρησε. Πρόκειται για ένα φάρμακο που λαμβάνουν οι ασθενείς εξωνοσοκομειακά, με την έναρξη των συμπτωμάτων, το οποίο περιέχει αναστολείς πρωτεασών. Ταυτόχρονα, η Pfizer αναπτύσσει ένα ενέσιμο αντιιικό που θα χορηγείται ενδοφλέβια σε ασθενείς με λοίμωξη COVID, οι οποίοι νοσηλεύονται στο νοσοκομείο. Αποτελεσματική στη μάχη με την πανδημία έχει αποδειχθεί και η δεξαμεθαζόνη, ένα παλιό, φθηνό ανοσοκατασταλτικό (η γνωστή κορτιζόνη) που χρησιμοποιείται στα θεραπευτικά πρωτόκολλα των νοσοκομείων για τους ασθενείς με κορωνοϊό, για να καταστείλει την υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, η οποία προκαλεί ραγδαία επιδείνωση και οδηγεί τον ασθενή στη ΜΕΘ. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η προσθήκη του μονοκλωνικού αντισώματος tocilizumab στη θεραπεία με δεξαμεθαζόνη μειώνει τον κίνδυνο θανάτου και τον κίνδυνο επιδείνωσης. Το tocilizumab της φαρμακοβιομηχανίας Roche είναι ένας γνωστός βιολογικός παράγοντας που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και της νεανικής ρευματοειδούς αρθρίτιδας, ενώ από το ίδιο ιατρικό πεδίο-της ρευματοειδούς αρθρίτιδας-αλλά και των ζόρικων κρυοπυρηνοπαθειών (σύνδρομα CAPS) προέρχεται κι άλλο ένα anti-covid φάρμακο, το Anakinra, που εμποδίζει την «καταιγίδα των κυττοκινών» στους ασθενείς με λοίμωξη COVID.
Πηγή: Εφημερίδα “Περί Υγείας”
