Φρουκτόζη και καρκίνος των ωοθηκών: Τι δείχνει νέα μελέτη
Το 2026 εκτιμάται ότι περίπου 21.010 γυναίκες στις ΗΠΑ θα διαγνωστούν με καρκίνο των ωοθηκών, ενώ αντίστοιχη είναι η επιβάρυνση και στην Ευρώπη. Η 5ετής επιβίωση ανέρχεται περίπου στο 52%, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για αποτελεσματικότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Η χημειοθεραπεία αποτελεί μία από τις βασικές θεραπείες, ωστόσο δεν εξαλείφει πάντα όλα τα καρκινικά κύτταρα. Ορισμένα μπορούν να επιβιώσουν και να συμβάλουν στη μετάσταση, δηλαδή στην εξάπλωση της νόσου σε άλλα σημεία του οργανισμού. Ερευνητές από το The Wistar Institute και το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια μελέτησαν τον μηχανισμό μέσω του οποίου τα κύτταρα αυτά μπορούν να εξαπλωθούν. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Nature Aging, ανέδειξαν έναν απρόσμενο παράγοντα: τη φρουκτόζη.
Η χημειοθεραπεία μπορεί να οδηγήσει ορισμένα καρκινικά κύτταρα σε μια κατάσταση που ονομάζεται κυτταρική γήρανση (senescence). Τα κύτταρα σταματούν να διαιρούνται, αλλά παραμένουν ζωντανά και μπορούν να απελευθερώνουν χημικά «μηνύματα» που επηρεάζουν γειτονικά καρκινικά κύτταρα και ενισχύουν την ικανότητά τους να εξαπλώνονται.
Οι ερευνητές συνέλεξαν κύτταρα που είχαν επιβιώσει από τη χημειοθεραπεία και μελέτησαν τις ουσίες που απελευθέρωναν. Όταν οι ουσίες αυτές μεταφέρθηκαν σε άλλα καρκινικά κύτταρα, παρατηρήθηκε αυξημένη ικανότητα εξάπλωσης. Αντίστοιχη τάση επιβεβαιώθηκε και σε πειράματα με ζωικά μοντέλα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η φρουκτόζη, η οποία απελευθερωνόταν από τα κύτταρα που είχαν επιβιώσει από τη θεραπεία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η φρουκτόζη μεταβολίζεται από άλλα καρκινικά κύτταρα με τρόπο που μειώνει την παραγωγή χοληστερόλης. Η χοληστερόλη συμβάλλει στη συνοχή μεταξύ των κυττάρων και η μείωσή της μπορεί να διευκολύνει την αποκόλληση και μετακίνηση των καρκινικών κυττάρων, ενισχύοντας τη μετάσταση.
Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι διατροφή πλούσια σε φρουκτόζη αύξανε την εξάπλωση του καρκίνου στα πειραματικά μοντέλα, ακόμη και χωρίς χημειοθεραπεία. Ωστόσο, πρόκειται για προκλινικά ευρήματα, τα οποία δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους. Συνεπώς, δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί ή επιδεινώνει τον καρκίνο των ωοθηκών στους ανθρώπους.
Η μελέτη μπορεί, ωστόσο, να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η χημειοθεραπεία επηρεάζει τα καρκινικά κύτταρα που επιβιώνουν. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον τρόπους περιορισμού της παραγωγής φρουκτόζης από αυτά τα κύτταρα, καθώς και πιθανές φαρμακευτικές παρεμβάσεις.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο διακοπής ή αλλαγής της χημειοθεραπείας. Απαιτούνται κλινικές μελέτες σε ανθρώπους προτού προκύψουν συγκεκριμένες διατροφικές συστάσεις ή νέες θεραπευτικές επιλογές.
Για τη γενικότερη πρόληψη και τη μείωση του κινδύνου συνιστώνται η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η διακοπή του καπνίσματος και μια ισορροπημένη διατροφή με μη επεξεργασμένα τρόφιμα, λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και υγιεινά λιπαρά, με περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Για άτομα υψηλού κινδύνου, όπως οι φορείς μεταλλάξεων BRCA, ιδιαίτερη σημασία μπορεί να έχουν η γενετική συμβουλευτική και οι κατάλληλες προληπτικές παρεμβάσεις.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η σχέση μεταξύ χημειοθεραπείας, φρουκτόζης, μεταβολισμού και μετάστασης χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και ενδέχεται να οδηγήσει μελλοντικά σε νέες θεραπευτικές στρατηγικές. Μέχρι τότε, οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία και τη διατροφή τους σε συνεργασία με την ογκολογική τους ομάδα.