Ιός του Δυτικού Νείλου: Πώς μεταδίδεται, ποιοι κινδυνεύουν και πώς προστατευόμαστε

1. Τι είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου

Πρόκειται για έναν ιό που ανήκει στην ίδια οικογένεια με τους ιούς του δάγκειου πυρετού και του Zika. Στην Ελλάδα καταγράφεται κάθε καλοκαίρι από το 2010 και μετά. Δεν αποτελεί, επομένως, νέο ή άγνωστο νόσημα, καθώς ο ιός κυκλοφορεί πλέον στη χώρα μας, όπως και σε αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

2. Πώς μεταδίδεται

Ο ιός κυκλοφορεί κυρίως μεταξύ άγριων πτηνών και κουνουπιών. Ένα κουνούπι τσιμπά ένα μολυσμένο πτηνό, μολύνεται και στη συνέχεια μπορεί να μεταδώσει τον ιό στον άνθρωπο μέσω του τσιμπήματός του.

Η μετάδοση γίνεται κυρίως από κουνούπια του γένους Culex, τα οποία είναι ευρέως διαδεδομένα στην Ελλάδα.

3. Πώς ΔΕΝ μεταδίδεται

Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα σημεία, καθώς συχνά προκαλείται ανησυχία χωρίς λόγο:

• Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
• Δεν μεταδίδεται μέσω της επαφής, του αγγίγματος, του φιλιού, του βήχα ή του φαγητού.
• Ένα άτομο που έχει νοσήσει δεν αποτελεί κίνδυνο για την οικογένειά του μέσω της καθημερινής επαφής.

Δεν απαιτείται απομόνωση ή χρήση μάσκας για την πρόληψη της συνήθους μετάδοσης.

4. Τι συμβαίνει όταν κάποιος μολυνθεί

Από 100 ανθρώπους που θα μολυνθούν:

• Περίπου 80 δεν θα εμφανίσουν κανένα σύμπτωμα.
• Περίπου 19 θα παρουσιάσουν ήπια, γριπώδη συμπτώματα, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, κόπωση και πιθανώς εξάνθημα. Συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες, αν και η κόπωση μπορεί να επιμείνει για αρκετές εβδομάδες.
• Λιγότερο από 1% θα εμφανίσει σοβαρή νόσηση, κατά την οποία ο ιός προσβάλλει το νευρικό σύστημα.

Με άλλα λόγια, η συντριπτική πλειονότητα των λοιμώξεων είναι ασυμπτωματική ή ήπια.

5. Ποια είναι η σοβαρή μορφή

Όταν ο ιός προσβάλει το νευρικό σύστημα, μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή μυϊκή αδυναμία. Σημάδια που χρειάζονται άμεση κινητοποίηση είναι:

• Υψηλός πυρετός με έντονο και ασυνήθιστο πονοκέφαλο
• Σύγχυση, αποπροσανατολισμός, έντονη υπνηλία ή αλλαγές στη συμπεριφορά
• Δυσκαμψία στον αυχένα
• Τρόμος ή απότομες μυϊκές τινάξεις
• Ξαφνική αδυναμία σε χέρι ή πόδι και δυσκολία στη βάδιση

Σε περίπτωση εμφάνισης αυτών των συμπτωμάτων απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

6. Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Ο ιός μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε, όμως η σοβαρή νόσηση εμφανίζεται συχνότερα σε:

1. Άτομα άνω των 50 ετών και ιδιαίτερα άνω των 65.
2. Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.
3. Ανθρώπους με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, νεφρική ανεπάρκεια και υπέρταση.
4. Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, όπως ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, λαμβάνουν κορτιζόνη ή άλλες ανοσοκατασταλτικές θεραπείες, καθώς και μεταμοσχευμένοι.

Για τις συγκεκριμένες ομάδες, η προστασία από τα κουνούπια είναι ιδιαίτερα σημαντική.

7. Τι συμβαίνει φέτος στην Ελλάδα

Η φετινή χρονιά εμφανίζει αυξημένη δραστηριότητα σε σχέση με προηγούμενες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΟΔΥ έως τις 19 Αυγούστου 2026, μόνο μέσα σε μία εβδομάδα καταγράφηκαν 47 νέα κρούσματα.

Κρούσματα έχουν εντοπιστεί σε Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα, με την Αττική και ιδιαίτερα την ανατολική Αττική να βρίσκονται στο επίκεντρο.

Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι η κορύφωση της δραστηριότητας παρατηρείται συνήθως από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου. Η περίοδος κινδύνου συνεχίζεται όσο κυκλοφορούν τα κουνούπια, συνήθως μέχρι τον Οκτώβριο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC έως τις 21/08/2026, η Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη θέση στην Ευρώπη σε αριθμό κρουσμάτων, μετά την Ιταλία.

8. Γιατί αυξάνονται τα κρούσματα;

Δεν πρόκειται για κάποια «νέα, πιο επιθετική» μορφή του ιού. Η αύξηση συνδέεται κυρίως με περιβαλλοντικούς παράγοντες:

• Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι μεγαλύτερες περίοδοι ζέστης αυξάνουν τον πληθυσμό των κουνουπιών και παρατείνουν την περίοδο κατά την οποία μπορούν να μεταδώσουν τον ιό.
• Αντίστοιχη τάση καταγράφεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου φέτος έχουν αναφερθεί κρούσματα σε 12 χώρες, μεταξύ των οποίων και περιοχές που δεν είχαν καταγράψει περιστατικά στο παρελθόν.

9. Υπάρχει εμβόλιο ή φάρμακο;

• Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρωπο.
• Δεν υπάρχει ειδικό αντιιικό φάρμακο. Τα αντιβιοτικά δεν είναι αποτελεσματικά, καθώς πρόκειται για ιογενή λοίμωξη.
• Η θεραπεία είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει ξεκούραση, υγρά και αντιπυρετικά, ενώ στις σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται νοσηλεία και στενή παρακολούθηση.

Έτσι, η βασική άμυνα παραμένει η πρόληψη και η αποφυγή των τσιμπημάτων από κουνούπια.

10. Πώς προστατευόμαστε

Α. Προστασία του σώματος

1. Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σε ακάλυπτο δέρμα, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
2. Επιλογή μακριών ρούχων, με μακρύ μανίκι και παντελόνι, ιδιαίτερα από το σούρουπο έως το ξημέρωμα.
3. Αυξημένη προσοχή σε εξωτερικούς χώρους τις βραδινές ώρες, όπως βεράντες, κήπους, ταβέρνες και γήπεδα.

Β. Προστασία στο σπίτι

4. Τοποθέτηση σητών σε παράθυρα και πόρτες και χρήση κουνουπιέρας όπου χρειάζεται.
5. Χρήση κλιματιστικού ή ανεμιστήρα, καθώς η κίνηση του αέρα δυσκολεύει τα κουνούπια.
6. Χρήση εντομοαπωθητικών χώρου σύμφωνα με τις οδηγίες.

Γ. Προσοχή στα στάσιμα νερά

Ακόμη και μικρές ποσότητες στάσιμου νερού μπορούν να λειτουργήσουν ως εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών. Για αναλυτικότερα μέτρα προστασίας, οι πολίτες μπορούν να συμβουλεύονται τις οδηγίες του ΕΟΔΥ.

11. Πότε χρειάζεται να απευθυνθείτε σε γιατρό

Άμεση ιατρική εκτίμηση απαιτείται εάν εμφανιστούν πυρετός σε συνδυασμό με έντονο πονοκέφαλο, σύγχυση, δυσκαμψία στον αυχένα, τρόμο ή αδυναμία σε κάποιο άκρο.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης από άτομα άνω των 65 ετών, ανθρώπους με διαβήτη, χρόνια νοσήματα ή ανοσοκαταστολή που εμφανίζουν ανεξήγητο πυρετό αυτή την περίοδο.

Ένα απλό τσίμπημα κουνουπιού δεν αποτελεί από μόνο του λόγο πανικού. Τα περισσότερα κουνούπια δεν μεταφέρουν τον ιό και οι περισσότερες λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα.

12. Ο εργαστηριακός έλεγχος

Δεν υπάρχει λόγος για προληπτικό «τεστ ρουτίνας». Η εξέταση για τον ιό του Δυτικού Νείλου πραγματοποιείται όταν υπάρχουν συμπτώματα και μετά από ιατρική εκτίμηση.

Οι βασικές εξετάσεις είναι:

1. Αντισώματα IgM, μέσω αιμοληψίας.
2. Μοριακός έλεγχος PCR, σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως σε πολύ πρώιμο στάδιο ή σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

Στις σοβαρές μορφές μπορεί να απαιτηθούν επιπλέον εξετάσεις στο νοσοκομείο.

Η εξέταση μπορεί να είναι αρνητική εάν πραγματοποιηθεί πολύ νωρίς. Για τον λόγο αυτό, ο χρόνος διενέργειας της εξέτασης αποφασίζεται από τον γιατρό. Σε σοβαρή ή νευροδιεισδυτική νόσο μπορεί να χρειαστεί έλεγχος και στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

Τα 5 βασικά σημεία

1. Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά μέσω τσιμπήματος κουνουπιού.
2. Περίπου 8 στους 10 ανθρώπους που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα.
3. Ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι μεγαλύτερος στους ηλικιωμένους, τους διαβητικούς, τους ανθρώπους με χρόνια νοσήματα και τους ανοσοκατεσταλμένους.
4. Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα εμβόλιο ή ειδικό φάρμακο για τον άνθρωπο. Η προστασία από τα κουνούπια αποτελεί το βασικό μέτρο πρόληψης.
5. Η απομάκρυνση των στάσιμων νερών γύρω από το σπίτι είναι ένα απλό και σημαντικό μέτρο για τον περιορισμό της αναπαραγωγής των κουνουπιών.

ΠΗΓΗ: healthreport.gr