COVID-19 και άνοια
Η επίδραση της COVID-19 στη ζωή των ατόμων με άνοια και των φροντιστών τους.
Γράφει η Δρ. Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος – Ψυχίατρος, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών, Εθνικό Παρατηρητήριο για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer.
H πανδημία COVID-19 επέβαλε δραματικές αλλαγές στον χώρο των υπηρεσιών υγείας και συγχρόνως ανέδειξε τις διακρίσεις εις βάρος των ηλικιωμένων στις κοινωνικές δομές και στους θεσμούς πολλών χωρών. Οι ηλικιωμένοι και ειδικά εκείνοι που πάσχουν από άνοια, είναι εξαιρετικά ευάλωτοι κατά τη διάρκεια της πανδημίας και εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο για νόσηση και αυξημένη θνητότητα.
Οι παράγοντες κινδύνου για εκδήλωση άνοιας, όπως η ηλικία, η παχυσαρκία, η καρδιοαγγειακή νόσος, η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης, αποτελούν παράγοντες κινδύνου για εκδήλωση σοβαρής νόσου COVID-19. Επιπλέον, τα άτομα με προβλήματα μνήμης και άνοια δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν και να εφαρμόσουν μέτρα υγιεινής και προφύλαξης, όπως η κοινωνική αποστασιοποίηση, η χρήση μάσκας, το συστηματικό πλύσιμο των χεριών, λόγω των νοητικών δυσκολιών που παρουσιάζουν.
Ο εγκλεισμός και η κοινωνική απομόνωση στο πλαίσιο της καραντίνας, ο περιορισμός κοινωνικών επαφών, δραστηριοτήτων και μετακίνησης έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των ηλικιωμένων, επιδεινώνει την ποιότητα ζωής τους και οδηγεί σε αύξηση νέων περιστατικών άνοιας στο γενικό πληθυσμό.
Η μειωμένη δυνατότητα επικοινωνίας με τους οικείους, η διατάραξη της καθημερινής ρουτίνας και η αδυναμία εξόδου προκαλούν εκνευρισμό, ευερεθιστότητα και σωματική δυσφορία στα άτομα με άνοια. Στα πιο προχωρημένα στάδια, η νοητική έκπτωση αυξάνεται και η συμπεριφορά των ατόμων με άνοια επηρεάζεται σημαντικά. Συμπτώματα, όπως η άσκοπη κινητικότητα, το παραλήρημα και οι ψευδαισθήσεις, αναδύονται ή επιδεινώνονται.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η περίθαλψη, ιατρική και κοινωνική, για τα άτομα που πάσχουν από άνοια έγινε ιδιαίτερα προβληματική. Τα ειδικά Ιατρεία σταμάτησαν να λειτουργούν, τα Κέντρα Ημέρας ανέστειλαν τις δραστηριότητές τους, η πρόσβαση σε δομές εξειδικευμένης φροντίδας περιορίστηκε. Οι οικογένειές καλούνται να πάρουν δύσκολες αποφάσεις σχετικά με την υγειονομική περίθαλψη και την εισαγωγή των ατόμων με άνοια στο νοσοκομείο.
Μελέτη σε 204 οικογένειες ατόμων με άνοια στη χώρα μας, έδειξε ότι η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε τη διανοητική κατάσταση και τη συμπεριφορά στο 78% των ασθενών με άνοια. Κατά την περίοδο της πανδημίας, οι φροντιστές των ατόμων με άνοια, σε ποσοστό 64% βίωσαν αυξημένο σωματικό φορτίο και σε ποσοστό 79% αυξημένο ψυχολογικό φορτίο. Το 59% των φροντιστών δεν είχαν καμία πηγή βοήθειας, ενώ για τους υπόλοιπους, οι οργανώσεις Alzheimer ήταν η κύρια πηγή βοήθειας (International Journal of Geriatric Psychiatry).
H συνεχιζόμενη πανδημία COVID-19 αύξησε δραματικά τις ανάγκες για βοήθεια των ατόμων με άνοια και των οικογενειών τους.
Ολες οι οργανώσεις Alzheimer σε όλη την Ελλάδα αναζήτησαν και βρήκαν τρόπους υποστήριξης των ατόμων αυτών! Στην Εταιρεία Alzheimer Αθηνών αξιοποιήσαμε τους διαθέσιμους εναλλακτικούς τρόπους για να δηλώσουμε παρόντες και να καλύψουμε, κατά το δυνατόν, τα κενά στη φροντίδα των χρηστών των υπηρεσιών μας: τηλεφωνική ή online διασύνδεση με τις οικογένειες, διαρκής ενημέρωση διαθέσιμη online και όλους τους δυνατούς τρόπους. Ο ιστότοπος της Εταιρείας Αlzheimer Αθηνών τροφοδοτείται συνεχώς με ασκήσεις νοητικής ενδυνάμωσης, προτάσεις για ψυχαγωγία και σωματική άσκηση στο σπίτι. Οι επαγγελματίες υγείας της Εταιρείας μας παρέχουν διαδικτυακές ομαδικές και ατομικές συνεδρίες για την υποστήριξη των χρηστών μας. Καταφέραμε να επιλύσουμε πολλά ζητήματα, ακόμα και ιατρικής τάξης και ελάχιστα αιτήματα έμειναν χωρίς ικανοποιητική, δεδομένων των συνθηκών, απάντηση. Διαπιστώνει κανείς πόσο σημαντικό είναι σε παθήσεις, όπως η άνοια, να υπάρχει σταθερό σημείο αναφοράς. Και πόσο γρήγορα προσαρμόστηκαν ακόμα και χρήστες, ασθενείς και φροντιστές, χωρίς προηγούμενη σχετικά εμπειρία στη χρήση των νέων τεχνολογιών για το σκοπό αυτό…
Από την αρχή της πανδημίας μέχρι σήμερα, προσφέραμε τις παρακάτω διαδικτυακές υπηρεσίες, στις οποίες οι χρήστες μας ανταποκρίθηκαν εξαιρετικά καλά. Συγκεκριμένα κάναμε:
- 4.200 online συνεδρίες συμβουλευτικής φροντιστών μέσω viber, skype, messenger και webex
- 1.800 οnline συνεδρίες ομαδικών ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων για άτομα με άνοια (π.χ. νοητική ενδυνάμωση, σωματική άσκηση, εργοθεραπεία κ.ά.)
- 2.500 οnline συνεδρίες ατομικών ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων
- 300 άτομα με προβλήματα μνήμης υποβλήθηκαν σε διαδικτυακή αξιολόγηση μνήμης και άλλων νοητικών λειτουργιών από νευροψυχολόγο και γιατρό
- 220 ασθενείς εξετάστηκαν με τηλεϊατρική
Συνολικά, δεχτήκαμε πάνω από 15.000 κλήσεις για βοήθεια και λήψη υπηρεσιών.
Επιπλέον, ενισχύσαμε το πρόγραμμα «Φροντίδα στο Σπίτι για άτομα με άνοια», το οποίο δεν σταμάτησε να παρέχει βοήθεια σε περιστατικά με βαριά υποκείμενα νοσήματα και φροντιστές που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, χωρίς υποστηρικτικό περιβάλλον και χωρίς πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες. Από τον Μάρτιο του 2020, 450 οικογένειες εξυπηρετήθηκαν από το πρόγραμμα «Φροντίδα στο Σπίτι για άτομα με άνοια». Η ομάδα παρέμβασης του προγράμματος αποτελείται από ψυχίατρο, κοινωνικό λειτουργό, ψυχολόγους, νοσηλευτές και φυσικοθεραπευτή. Σε εβδομαδιαία βάση η ομάδα επισκέπτεται 20-25 νέες οικογένειες ενώ συνεχίζεται βέβαια η τακτική παροχή υπηρεσιών στους υπάρχοντες εξυπηρετούμενους του προγράμματος.
Παραμένοντας πάντα στο πλευρό των ατόμων με άνοια και των οικογενειών τους, στην Εταιρεία Alzheimer Αθηνών δημιουργήσαμε τη Γραμμή Βοήθειας για την άνοια 1102 με την υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας, της Περιφέρειας Αττικής και του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων. Η Γραμμή πλαισιώνεται από εξειδικευμένους σύμβουλους/επαγγελματίες υγείας, γιατρούς νευρολόγους και ψυχιάτρους, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, που παρέχουν άμεσα ενημέρωση, καθοδήγηση, συμβουλές και διασύνδεση με δομές και υπηρεσίες για την άνοια σε όλη την Ελλάδα.
Η Γραμμή Βοήθειας για την άνοια 1102 λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-19:00 (εκτός αργιών). Παράλληλα με την τηλεφωνική επικοινωνία, παρέχει τη δυνατότητα επικοινωνίας μέσω live webchat. Επιπλέον, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να στείλει email στο 1102@alzheimerathens.gr ακόμη και εκτός ωραρίου και ο εξειδικευμένος σύμβουλος θα επικοινωνήσει μαζί του. Η τηλεφωνική κλήση στο 1102 έχει την αστική χρέωση του εκάστοτε παρόχου τηλεφωνίας.
Στόχος μας κανένα άτομο με άνοια στην Ελλάδα, να μην μένει χωρίς ενημέρωση και υποστήριξη.
Πηγή: Εφημερίδα “Περί Υγείας”